ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σύγχρονη πολιτική

Ο λόγος για τον οποίο οι πολιτικοί κάνουν σήμερα τόσο θλιβερή εντύπωση,
είναι γιατί όλοι μάθαμε πια πως η δουλειά τους πάντα ήταν να μεταμφιέζουν τα
οικονομικά συμφέροντα σε κενά ιδεολογήματα.

Αυτοί που αποκαλούμε μεγάλους πολιτικούς είναι αυτοί που υπερασπίστηκαν τα πιο
μεγάλα ­ και τα πιο ιταμά ­ από αυτά. Και οι ανοησίες που ξεστόμισαν γι’ αυτό
είναι μνημειώδεις. Καθώς φεύγει η χιλιετία αποχαιρετούμε το είδος εκείνο που
ονομάσαμε «εθνικούς ηγέτες» εξαιτίας της γλώσσας που χρησιμοποίησαν στη
μεταμφίεση αυτή. Το πόσο έντεχνα ή άτεχνα το έκαναν, υπήρξε συνάρτηση του
γενικού πολιτιστικού επιπέδου κάθε χώρας και των προσωπικών ικανοτήτων κάθε
ηγέτη. Σε κάθε περίπτωση όμως τα διαφημιστικά σποτ με τα οποία πέρασαν στην
Ιστορία σήμαιναν στην πραγματικότητα ακριβώς το αντίθετο από αυτό που έλεγαν.

Αισθάνεται κανείς συμπάθεια γι’ αυτούς τους εργατικούς ισορροπιστές. Ακόμα
περιβάλλονται με μιαν άλω δόξας παλαιότερων εποχών. Κανείς βέβαια δεν είχε ο
ίδιος τις αυταπάτες που καλλιέργησε. Και αν δεν διαισθάνονταν πως ο κόσμος
ακόμα το έχει ανάγκη, δεν θα πονοκεφάλιαζαν να ανακαλύψουν ούτε αρχές ούτε
συνθήματα. Δεν έχει κανείς παρά να μελετήσει τα σχιζοφρενικά καταστατικά των
μεταπολεμικών σοσιαλιστικών κομμάτων για να διαπιστώσει με τι κόπο
συγκροτήθηκε το καθένα απ’ αυτά τα ιδεολογικά μορφώματα. Η παραδοσιακή Δεξιά
τουλάχιστον, κραδαίνοντας από το ένα χέρι τον σταυρό και από το άλλο τον
βούρδουλα, δεν χρειάστηκε ποτέ της «καταστατικά».

Η «σημειολογία» όμως μεταβάλλεται.

Και τα συνθήματα (χθεσινά και σημερινά) κρύβουν σε παρενθέσεις μια σειρά από
αποκαλυπτικά συμφραζόμενα που, καθώς παραλείπονται, απαλύνουν το πικρό τους
νόημα. «Η Ελλάδα (θα έπρεπε να) ανήκει στους Έλληνες (αλλά δεν ανήκει)». Τα
σημερινά ­ ακόμα πιο απομακρυσμένα από το ιδεολογικώς δέον ­ διαπιστώνουν
ψύχραιμα και λιγόλογα την κατάσταση. «Πρώτα η Ελλάδα (που κανείς δεν ξέρει τι
είναι, αλλά όλοι πια ξέρουμε ότι «δεν ανήκει στους Έλληνες)». Πρώτα, λοιπόν,
αυτό. Κι έπειτα ­ τι άραγε; Άγνωστο.

Η σημειολογία παρουσιάζει όμως και άλλα ενδιαφέροντα: δείτε τα πρόσωπα και
κρίνετε τις εικόνες που κυκλοφορούν στα ΜΜΕ. Θυμηθείτε τον πρόεδρο της Ρωσίας
μαζί με τον κ. Κλίντον μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, να σφαδάζουν από τα
γέλια σαν μαθητές που τους έπιασε νευρικό γέλιο στην τάξη. Πολλοί γέλασαν.
Άλλοι είπαν πως είναι μια «ανθρώπινη» στιγμή δύο υπεύθυνων ηγετών. Όμως υπήρχε
και μια παγερή διάσταση σ’ εκείνη την εικόνα: ήταν η εμφάνιση δύο ανθρώπων που
ξέρουν καλά ότι οι ίδιοι δεν έχουν καμία σημασία, που δεν καταλαβαίνουν καν τι
σημαίνουν αυτά που λένε, που έχουν φθάσει στα όρια της φυσικής αντοχής τους
παίζοντας τον άχαρο και σκληρό ρόλο του spokesman που διεκπεραιώνουν. Προσέξτε
ιδιαίτερα τις φυσιογνωμίες τους: δεν διαθέτουν τίποτε το ηγετικό ­ και οι
σημερινοί ηγέτες της Ευρώπης δεν πάνε δα πίσω.

Βλέπεις πρόσωπα που πριν από μερικά χρόνια συχνότερα θα τα συναντούσες να
σερβίρουν καφέδες παρά ως σύνεδρους σε διεθνείς συνδιασκέψεις. Πολλοί μάλιστα
από αυτούς θα παρέμεναν κρυμμένοι στις λάντζες του καταστήματος.

Πρέπει να το πάρουμε απόφαση. Οι πρώην «διαχειριστές των κοινών» σήμερα
διαχειρίζονται τα ίδια κάποιων άλλων. Δεν προσβλέπουν σε απήχηση ιδεολογικής ή
­ με άλλο τρόπο ­ πολιτικής φύσεως ούτε οι ίδιοι επιθυμούν τέτοιες
συναισθηματικές εμπλοκές με την εκλογική τους πελατεία. (Άλλο ένα σύγχρονο
πολιτικό σύνθημα εδώ ­ και οι γνωστές σας παρενθέσεις: «Προχωρούμε ανεξάρτητα
από το πολιτικό κόστος που μπορεί να έχει η πολιτική μας (γιατί αν κάνουμε
αλλιώς το κόστος που θα έχει κάτι τέτοιο από κείνους που μας θέλουν εδώ που
είμαστε ­ και που δεν είσαστε εσείς ­ θα είναι πολύ μεγαλύτερο)».

Πρώτοι πια πρέπει να απεξαρτηθούν από τα φαντάσματα του παρελθόντος και τις
προτροπές της νοσταλγίας οι ψηφοφόροι. Και η πρόσφατη αποχή σε πανευρωπαϊκό
επίπεδο έδειξε πως η διαδικασία ήδη βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο.