Η… σκληρή εκδίκηση των «Απάτσι»

Στον χώρο ασκήσεων και βολών κοντά στο Λιτόχωρο, η ατμόσφαιρα μεταξύ των
παρατηρητών ήταν σχεδόν πανηγυρική. Οι πρώτες βολές των νεοαποκτηθέντων
επιθετικών ελικοπτέρων «Απάτσι» είναι επιτυχείς και σε συνδυασμό με τις
εντυπωσιακές συνολικά επιδόσεις του νέου όπλου, δικαιολογούν πλήρως το κλίμα
ενθουσιασμού στους επισήμους.

Ξαφνικά, ένα από τα εκτοξευθέντα βλήματα Hellfire «τρελαίνεται», φεύγει από
την τροχιά του, παίρνει τη μέγιστη γωνία ανόδου και χάνεται, μακριά, κάπου
στον Όλυμπο! Ο άνθρωπος που θα έπρεπε λογικά να παγώσει, ο διοικητής του
τάγματος Γιώργος Χριστοφορίδης κρατά την ψυχραιμία του και δίνει την (απλή)
εξήγηση: από ελλιπή, ακόμα, εκπαίδευση τα πληρώματα δύο «Απάτσι»
χρησιμοποίησαν τον ίδιο κώδικα δέσμης λέιζερ ­ από τους 788 διαθέσιμους! ­ για
να φωτίσουν τους στόχους τους. Η απειρία είχε ως αποτέλεσμα το εκτοξευθέν
βλήμα να δεχτεί στον ανιχνευτή του δύο ερεθίσματα και να μην «ξέρει» πού να
κατευθυνθεί. Προς στιγμήν όμως το βλήμα είναι έτσι προγραμματισμένο, ώστε
μόλις βρεθεί σ’ ένα τέτοιο «δίλημμα» αμέσως «αποφασίζει» να εγκαταλείψει τους
στόχους και πέφτει στη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση από τα φίλια τμήματα, αφού
πρώτα πάρει την κατάλληλη γωνία ανόδου.

Από τότε ­ 8 Ιουνίου 1996 ­ έχουν περάσει τρία χρόνια και τέτοια προβλήματα
εκπαίδευσης και εξοικείωσης με τα «Απάτσι» δεν απασχολούν πια τους Έλληνες πιλότους.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τους Αμερικανούς συναδέλφους τους: έκθεση-
καταπέλτης Αμερικανού στρατηγού, που είχε σχεδιάσει και εκτελέσει τα επιτυχή
χτυπήματα των «Απάτσι» που άνοιξαν την αυλαία στον Πόλεμο του Κόλπου, αποδίδει
κυρίως στην έλλειψη εκπαίδευσης και στην απειρία των πιλότων τη συντριβή δύο
ελικοπτέρων του τύπου αυτού στην Αλβανία, όπου έχασαν τη ζωή τους δύο
χειριστές πριν καν αρχίσουν οι πολυδιαφημισμένες επιχειρήσεις στο Κόσοβο!

Ο στρατηγός Ρίτσαρντ Κόντι υπογραμμίζει στην έκθεσή του προς το Πεντάγωνο και
το Κογκρέσο ότι η έλλειψη προετοιμασίας και η όχι άρτια εκπαίδευση δημιούργησε
συγκεκριμένα προβλήματα, τα οποία σε συνδυασμό με το ορεινό έδαφος στα σύνορα
Αλβανίας – Κοσσυφοπεδίου κατέστησαν τα «Απάτσι» κάτι σαν «καθισμένες πάπιες»,
όπως χαρακτηριστικά γράφει.

Στην Αθήνα, στους διαδρόμους, πριν αρχίσουν οι επίσημες συσκέψεις και
αναλύσεις της Αεροπορίας Στρατού για τα αίτια πτώσης στη γειτονιά μας των δύο,
ίδιων με τα δικά μας, «Απάτσι», ο πιο παλιός της «φυλής» έδωσε την εξήγηση.

­ Μην το ψάχνετε! Έπεσαν γιατί τα πετούσαν Αμερικανοί!

Για τους γνωρίζοντες τις υπερβολικά μεγάλες επιχειρησιακές δυνατότητες των
«Απάτσι» και τις απαιτήσεις που έχει το όπλο αυτό από το πλήρωμά του, η
απάντηση του έμπειρου κυβερνήτη δεν είχε κανένα στοιχείο υπεροψίας ή…
ρατσισμού! Οι παροικούντες των Ιερουσαλήμ ξέρουν καλά πως οι Αμερικανοί
πιλότοι των «Απάτσι», τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, δεν έχουν πλήρη
εκπαίδευση. Κι ένας λόγος είναι οι… οικολόγοι των ΗΠΑ και της Γηραιάς
Ηπείρου που, με τους περιορισμούς που έχουν επιβάλει για λόγους ηχορύπανσης,
έχουν αφήσει ελάχιστα περιθώρια για νυχτερινή εκπαίδευση ­ ιδίως στη Γερμανία
και στην Ολλανδία. Στις χώρες αυτές όπου εδρεύουν τα αμερικανικά «Απάτσι» η
νύχτα πέφτει στις 10 μ.μ. και δύο ώρες μετά, τα μεσάνυχτα, καταφθάνουν οι
Πράσινοι. Το πρόβλημα είναι μεγάλο και οι Αμερικανοί διοικητές των δυνάμεων
Ευρώπης έχουν ζητήσει να έρθουν για μετεκπαίδευση στην Ελλάδα, προκειμένου,
όπως λένε, να «νιώσουν» τόσο τη νύχτα όσο και το σκληρό, εναλλασσόμενο (ορεινό
– πεδινό) θέατρο μάχης. Η εμπειρία της Αλβανίας τούς πρόλαβε, καθιστώντας έτσι
πιο επείγον το αίτημά τους.

Τα στοιχεία του στρατηγού Κόντι είναι αποκαλυπτικά: περισσότερο από το 65% των
πιλότων που πήγε στην Αλβανία είχε κάτω από 500 ώρες εκπαίδευσης και ούτε ένας
από αυτούς δεν είχε την ειδική άδεια να χρησιμοποιεί τις Διόπτρες Νυχτερινής
Οράσεως (Night Vision Goggles)! Οι ασκήσεις άλλωστε με τις διόπτρες που
ξεκίνησαν μόλις στην Αλβανία, αλλά και η έλλειψη ενημερωμένων χαρτών με όλα τα
ηλεκτροφόρα καλώδια και τα επικίνδυνα σημεία της περιοχής ήταν οι αιτίες και
των δύο πτώσεων που στιγμάτισαν την πολυδιαφημισμένη αμερικανική αποστολή.

Αντίθετα με τους Αμερικανούς, οι Έλληνες χειριστές των «Απάτσι» εκτελούν από
τον πρώτο χρόνο της εκπαίδευσης τις πολύωρες νυχτερινές πτήσεις σε χαμηλό ύψος
μέσα σε χαράδρες και με Διόπτρες Νυχτερινής Οράσεως. Προηγείται βέβαια
αναγνώριση και προσεκτική μελέτη της περιοχής την ημέρα. «Δεν είναι τυχαίος ο
μηδενικός δείκτης ατυχημάτων» υπερηφανεύονται στην Αεροπορία Στρατού, ενώ
αναγνωρίζουν την κατανόηση που δείχνουν οι πολίτες, όταν καμιά φορά
αναγκάζονται να περάσουν νύχτα κοντά από χωριουδάκια…

Πρέπει να σημειωθεί ότι τα ελικόπτερα «Απάτσι» μπορούν να πετούν τη νύχτα με
χρήση τόσο του δικού τους Νυχτερινού Θερμικού Συστήματος (PNVS/TADS) όσο και
της Παθητικής Διόπτρας Νυχτερινής Οράσεως που τοποθετεί στο κράνος του ο
συγκυβερνήτης-πυροβολητής. Η χρήση της έχει ξεκινήσει από μακρού χρόνου από
τους Έλληνες, όταν διαπίστωσαν ότι η εικόνα με το PNVS/TADS δεν ήταν καλή σε
περίοδο δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Για παράδειγμα, μια πολύ συννεφιασμένη ημέρα δεν βοηθούσε στο να συγκεντρωθεί
θερμότητα σε ένα εχθρικό «ίχνος» (τανκ), ώστε να την εκπέμπει το βράδυ και
έτσι να φαίνεται… Αντίθετα η Διόπτρα Νυχτερινής Οράσεως, ανάλογα βέβαια και
με τις καιρικές συνθήκες, δίνει καλύτερη εικόνα.

Δει δε χρημάτων!

Πέραν της ελλιπούς εκπαίδευσης, ωστόσο, πίσω από την κακή παρουσία των
Αμερικανών πιλότων υπάρχει και το… χρήμα. Παρ’ όλο που ο στρατηγός Κόντι δεν
το λέει στην έκθεσή του, είναι γνωστό ότι το διάστημα 1997-1998 εγκατέλειψε τα
«Απάτσι» και τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ ένας πολύ μεγάλος αριθμός έμπειρων
χειριστών. Η έξοδος έγινε επειδή οι χειριστές των «Απάτσι» ­ που λίγο – πολύ
έχουν έργο ανάλογο μ’ αυτό των πιλότων των μαχητικών αεροσκαφών ­ έπαιρναν την
ίδια αμοιβή με τους χειριστές των «απλών» ελικοπτέρων, οι πτήσεις των οποίων
δεν εμπεριείχαν υψηλό βαθμό κινδύνου. Οι γαλονάδες στην Ουάσιγκτον «έπιασαν»
το θέμα και από το 1999 δίδεται στους χειριστές «Απάτσι» των ΗΠΑ επιπλέον
επίδομα 12.000 δολαρίων τον χρόνο (3,9 εκατ. δρχ.).

Το ίδιο έντονο πρόβλημα εξομοίωσης αμοιβών ισχύει και για τους Έλληνες
χειριστές «Απάτσι». Οι πρώτες και συγκριτικά μεγάλες απώλειες άρχισαν καθώς
στις πρόσφατες εκλογές αποχώρησαν τρεις ­ ο ένας ήταν ο διοικητής τους!

Πώς οι Σέρβοι «τρέλαναν» τα ραντάρ

Σε 300 εκατ. δολάρια υπολογίζει ο Αμερικανός στρατηγός το κόστος της
αποτυχημένης, ουσιαστικά, επιχείρησης των ΗΠΑ για άμεση ετοιμότητα των 24
«Απάτσι» στην Αλβανία.

Σ’ αυτό το κόστος συμπεριλαμβάνει τη μεγάλη δύναμη προστασίας των «Απάτσι»
(τανκς, πυροβόλα κ.λπ.), καθώς και τους 5.700 στρατιώτες που αναπτύχθηκαν στο
αλβανικό έδαφος για την επιχείρηση που θα ακολουθούσε.

Μια επιχείρηση όμως που δεν ξεκίνησε, καθώς η έξυπνη κίνηση των Σέρβων να
έχουν κλειστά τα ραντάρ των αντιαεροπορικών τους συστημάτων κατέστησε αδρανείς
τους πανίσχυρους παρεμβολείς ραντάρ, με τους οποίους είναι εξοπλισμένα τα «Απάτσι».

Τα «Απάτσι» είναι εφοδιασμένα με δύο συσκευές ραντάρ:

(α) Το warning system που προειδοποιεί με οπτικοακουστικό σήμα ότι κάποιο
εχθρικό ραντάρ παρακολουθεί το ελικόπτερο ή ότι κάποιο κατευθυνόμενο βλήμα
εκτοξεύθηκε εναντίον του.

(β) Η δεύτερη συσκευή είναι το radar jammer, το οποίο έχει αποστολή να
παρεμβάλει το εχθρικό ραντάρ, δίνοντάς του εσφαλμένο είδωλο και
αποπροσανατολίζοντας μακριά του το βλήμα.

Οι απειλές για τις οποίες τα δύο ραντάρ ενεργοποιούνται και προειδοποιούν
είναι προγραμματιζόμενες. Πρέπει, δηλαδή, ανάλογα με ποιο πεδίο μάχης και τι
πιθανά όπλα περιμένεις να σε αντιμετωπίσουν, να κάνεις τους ανάλογους
προγραμματισμούς στον σχετικό «φάκελο» του υπολογιστή του ελικοπτέρου.

Η εισαγωγή των στοιχείων κάνει πιο έγκαιρη την αναγνώριση-προειδοποίηση του
εχθρικού ίχνους, ώστε να ακολουθήσει η παρεμβολή-παραπλάνηση.

Οι Αμερικανοί, επειδή δεν είχαν καλές πληροφορίες για το είδος των εχθρικών
ραντάρ, αλλά και επειδή οι Σέρβοι τα κρατούσαν εκτός ενέργειας, δεν μπόρεσαν
να χρησιμοποιήσουν τους παρεμβολείς τους που κατέστησαν έτσι ουσιαστικά
άχρηστα τα ραντάρ. Χώρια που, όπως επισημαίνει Έλληνας πιλότος, για να
μπορέσεις σ’ ένα τόσο «φορτισμένο» περιβάλλον να ξεχωρίσεις τα εχθρικά από τα
φίλια «σήματα» θέλεις μεγάλη εκπαίδευση. «Κι αυτή, είπαμε, δεν την έχουν οι Αμερικανοί»…