Ημέρες δόξας για την τραπεζική κατασκοπεία

Οι ριζικές αλλαγές στο ελληνικό τραπεζικό τοπίο, κυρίως κατά την τελευταία
διετία, ήταν τέτοιες που λίγο απέχουν από το να χαρακτηρισθούν ρηξικέλευθες.
Το γεγονός είχε ως αποτέλεσμα πέρα από την αναδιανομή των μεριδίων αγοράς, η
οποία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, να αναπτυχθεί και μία ιδιότυπη «κατασκοπεία»
από τα επιτελεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, τα οποία ήθελαν και θέλουν να
γνωρίζουν, στο μέτρο του δυνατού πάντα, όσο το δυνατόν γρηγορότερα και
εγκυρότερα τα επόμενα βήματα των αντιπάλων τους, προκειμένου να προετοιμάσουν
τη δική τους απάντηση. Η προσπάθεια αυτή, όμως, δεν συνεπάγεται πάντοτε και
θετικά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, στην πρόσφατη περίπτωση της Ιονικής
Τράπεζας και του διαγωνισμού που έγινε για την πώλησή της, στο επιτελείο της
Τράπεζας Πειραιώς που ήταν, ως γνωστόν, ο ένας από τους δύο ενδιαφερομένους
έφθαναν μέχρι και την τελευταία, κυριολεκτικά, στιγμή πληροφορίες που ήθελαν
την προσφορά που θα κατέθετε ο αντίπαλος και εν προκειμένω η Alpha Τράπεζα
Πίστεως, κατώτερη της δικής τους. Όταν αργότερα οι προσφορές ανοίχτηκαν και η
προσφορά της Πίστεως ήταν καλύτερη, αποδείχθηκε πανηγυρικά εκ του
αποτελέσματος ότι και η εγκυρότητα των πληροφοριών ήταν, τουλάχιστον, ελεγχόμενη.

Η κορύφωση

Το φαινόμενο της «τραπεζικής κατασκοπείας» θα μπορούσε κανείς να πει ότι
γνώρισε την κορύφωσή του στην περίπτωση της Τράπεζας Εργασίας και του αγώνα
δρόμου που γίνεται, μέχρι σήμερα, μεταξύ των δύο υποψηφίων μνηστήρων, για την
απόκτηση του ελέγχου της. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι επικεφαλής
θυγατρικής εταιρείας του Ομίλου της Πειραιώς, λίγο πριν τα στελέχη του Ομίλου
Λάτση καταθέσουν στη διοίκηση του Χρηματιστηρίου τη βελτιωμένη προσφορά του,
γνώριζε κατά προσέγγιση τα βασικά σημεία της. Ανάλογα δίκτυα «επικοινωνίας»
υπάρχουν όμως και από την άλλη πλευρά.

Μυστικότητα

Την ίδια ώρα, από τον φόβο της «τραπεζικής κατασκοπείας», κάθε κίνηση που
αφορά το σύνολο της γκάμας των προϊόντων και των υπηρεσιών, που ετοιμάζονται
να διαθέσουν στην αγορά τα πιστωτικά ιδρύματα, καλύπτεται από απόλυτη
μυστικότητα.

Παλαιότερα, της κυκλοφορίας μίας νέας πιστωτικής κάρτας ή ενός νέου δανείου,
καταναλωτικού ή στεγαστικού, προηγούνταν μεγάλη διαφημιστική καμπάνια στο
σύνολο σχεδόν των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Η τακτική αυτή έχει πλέον
εγκαταλειφθεί. «Αν ανακοινώσουμε σήμερα τι προετοιμάζουμε, για παράδειγμα,
στον χώρο των καρτών για το προσεχές μέλλον, το πιθανότερο είναι ότι αύριο το
πρωί θα δούμε διαφημιστική καμπάνια ανταγωνίστριας τράπεζας, που θα
προαναγγέλει το ίδιο προϊόν», έλεγε στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» την προηγούμενη εβδομάδα
επικεφαλής αρμόδιας διεύθυνσης μεγάλης ιδιωτικής τράπεζας, δίνοντας έτσι το
στίγμα των νέων τραπεζικών ηθών που τείνουν να επικρατήσουν.

Για τον σκοπό αυτό, πλέον, οι επόμενες στρατηγικές κινήσεις των επιτελείων των
τραπεζών ανακοινώνονται κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή και λίγο πριν
υλοποιηθούν. Έως τότε, τα πάντα καλύπτονται από ένα πέπλο απόλυτης
μυστικότητας, προκειμένου να εξασφαλισθεί ο αιφνιδιασμός των αντιπάλων. Όσο
σημαντικότερη είναι η κίνηση που προετοιμάζεται τόσο μεγαλύτερα είναι και τα
«μέτρα ασφαλείας» που λαμβάνονται.

Μικρός ο χώρος

Σε αρκετές περιπτώσεις, πάντως, «οι κωδικοί» σπάνε και τα νέα «διαρρέουν» στην
αγορά προς απογοήτευση των εμπνευστών τους. Όπως επισημαίνουν τραπεζικά
στελέχη που κατά καιρούς είχαν ανάλογη δυσάρεστη εμπειρία, το γεγονός αυτό θα
πρέπει κατ’ αρχήν να αποδοθεί στον ιδιαίτερα μικρό ελληνικό τραπεζικό χώρο, ο
οποίος παρά τη διόγκωση που γνώρισε τα τελευταία χρόνια, παραμένει, σε
ορισμένα επίπεδα, κλειστός.

Τα περισσότερα στελέχη γνωρίζονται μεταξύ τους, ενώ κατά καιρούς έχουν περάσει
από διάφορες τράπεζες και γνωρίζουν, όπως είναι φυσικό, πρόσωπα και
καταστάσεις, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο ανταγωνισμός και με
ποια κριτήρια λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Διαρροές

Την ίδια ώρα, οι περισσότερες από τις τράπεζες, ελληνικές και ξένες, που
δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, μέσω κυρίως θυγατρικών τους εταιρειών, έχουν
αναπτύξει έμμεσες συνεργασίες, που καθιστούν, ως έναν βαθμό, δύσκολο το έργο
της απόλυτης συγκάλυψης των επόμενων κινήσεών τους σε ορισμένους τομείς. Ως
γνωστόν, οι εταιρείες που διαθέτουν σήμερα στα χαρτοφυλάκιά τους οι τράπεζες,
συγκροτούν από μόνες τους έναν παράλληλο κύκλο, ο οποίος βρίσκεται σε άμεση
επαφή με τις ίδιες τις τράπεζες.

Το έργο της συγκάλυψης, όμως, των κινήσεων των τραπεζικών επιτελείων
δυσκολεύει ακόμη περισσότερο η μεγάλη ανάπτυξη που γνώρισε τα τελευταία χρόνια
το Χρηματιστήριο.

Το γεγονός αυτό είχε αποτέλεσμα η πληροφόρηση για τα σχέδια του συνόλου των
εισηγμένων εταιρειών (σ.σ.: κατά συνέπεια και των τραπεζών) να τρέχει με
εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς.

Τα «κανάλια» διαρροής ειδήσεων αυξήθηκαν αν και σε αρκετές περιπτώσεις, όπως
έχει αποδείξει η μέχρι σήμερα εμπειρία, η εγκυρότητα αρκετών από αυτά
αμφισβητήθηκε στην πράξη.

Ο λόγος είναι απλός. Βασικός κανόνας της «τραπεζικής κατασκοπείας» είναι η
παραπλάνηση του αντιπάλου. Γι’ αυτό και τα αντανακλαστικά όσων γίνονται δέκτες
των πληροφοριών που διοχετεύονται μέσω αυτών των «καναλιών» θα πρέπει να είναι
ιδιαιτέρως αναπτυγμένα. Αλλιώς, υπάρχει ο κίνδυνος της παραπλάνησης, τα
αποτελέσματα της οποίας μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικά.

Προς το παρόν, οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται, προκειμένου να αποσπασθούν
πληροφορίες, είναι μάλλον πρωτόγονες.

Η αλήθεια είναι, όμως, όπως υποστηρίζουν τα ίδια τα τραπεζικά στελέχη, που
κατά καιρούς έχουν αντιληφθεί το «παιχνίδι» που παίζεται, ότι σε σχέση με τις
αρχές της δεκαετίας έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου.