ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μια εφημερίδα για τον καθένα;

Ακόμα και στους χώρους, όπου ο κοινός νους θα έπρεπε να κυριαρχεί, όπως στη
διοίκηση επιχειρήσεων ΜΜΕ, συχνά συναντάει κανείς απόψεις ευρύτατα αποδεκτές,
σε βαθμό που πλέον συνιστούν ένα είδος «ορθοδοξίας».

Μια από αυτές είναι η υπόθεση ότι οι πολίτες προτιμούν ενημέρωση που έχει να
κάνει μόνο με τα ενδιαφέροντά τους, την περιοχή τους και τη δουλειά τους.
Έτσι, τα μέσα έχουν ξεκινήσει έναν αγώνα δρόμου για την παροχή τέτοιας
ενημέρωσης. Το θέμα δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει, αλλά και εάν αυτή η
επιλογή είναι μονόδρομος.

Πριν από μια δεκαετία, πρακτικές «στοχευμένης» (targeted) ενημέρωσης μπορούσαν
να παρατηρηθούν μόνο σε ορισμένα μεγάλα δίκτυα (όπως το BBC) ή στις
διαφορετικές γεωγραφικές εκδόσεις ορισμένων μεγάλων εφημερίδων. Σήμερα, οι
τεχνολογικές εξελίξεις δίνουν τη δυνατότητα προσαρμογής της ενημέρωσης όχι
μόνο με βάση μικρότερες περιοχές, αλλά επίσης με βάση νοικοκυριού ή ατόμου. Σε
όλες σχεδόν τις συναντήσεις που διοργανώνει η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων,
γίνεται λόγος για την τεχνολογία των πιεστηρίων «γειτονιάς» που θα μπορούν να
προσφέρουν στους αναγνώστες ειδήσεις για την περιοχή τους και, επιπλέον, πιο
«φρέσκα» νέα, καθώς η εκτύπωση θα μπορεί να γίνεται μόλις μερικά λεπτά πριν
από την ώρα της διάθεσης στο περίπτερο. Από την άλλη, το Ίντερνετ ­ με όλες
τις δυνατότητες «εξατομίκευσης» της πληροφόρησης, στο μοντέλο της εφημερίδας
«μου» («The Daily Me») ­ οδηγεί τη συγκεκριμένη ειδησεογραφική προσέγγιση στο
απόγειό της.

Είναι συνεπώς υποχρεωμένες οι εφημερίδες να ακολουθήσουν αυτή την πορεία;
Ασχέτως του τι λένε οι (ενίοτε και αυτοχρισθέντες) σοφοί του χώρου, δεν μπορεί
κανείς να είναι σίγουρος ­ ειδικά έπειτα από ορισμένες πρόσφατες εξελίξεις. Οι
«Τάιμς» του Λος Άντζελες ­ κέντρο καινοτομιών κατά ορισμένους, χώρος
επικίνδυνων πειραμάτων κατ’ άλλους ­ αντιμετωπίζουν προβλήματα με το νέο τους
εγχείρημα, τους «Τάιμς μας» («Our Times»), μία μικρότερη εφημερίδα (με δώδεκα
εκδόσεις) που πωλείται μαζί με τους «Τάιμς». Ο στόχος μπορεί μεν να είναι η
προσέλκυση νέων αναγνωστών, χρησιμοποιώντας το δέλεαρ της τοπικής
ειδησεογραφίας, ωστόσο η κυκλοφορία των «Τάιμς» είναι σχεδόν στάσιμη. Έτσι, με
σκοπό τη συγκράτηση του κόστους, οι μισθοί των συντακτών που εργάζονται στους
«Τάιμς μας» είναι ιδιαίτερα χαμηλοί, ενώ ήδη έχουν γίνει οι πρώτες μειώσεις
προσωπικού. Στη Γαλλία, ο «Παριζιέν», μία από τις επιτυχημένες εφημερίδες της
τελευταίας πενταετίας, όχι απλώς αποκλείει την πιθανότητα περαιτέρω
τμηματοποίησης των δώδεκα γεωγραφικών του εκδόσεων, αλλά εξετάζει σοβαρά,
σύμφωνα με πληροφορίες, το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσής τους σε τέσσερις εκδόσεις.
Κάτι αντίστοιχο φημολογείται και για τη «Λα Στάμπα», τρίτη σε κυκλοφορία
εφημερίδα στην Ιταλία, που έχει δεκατρείς τοπικές εκδόσεις.

Ίσως, συνεπώς, οι εφημερίδες να πρέπει να σκεφθούν καλά πριν προχωρήσουν σε
ακόμα πιο τοπικές εκδόσεις. Και αυτό όχι μόνο λόγω τεχνικών περιορισμών (είναι
σχεδόν αδύνατο να φανταστεί κανείς ότι θα μπορέσουν ποτέ οι εφημερίδες να
τυπώνουν καθημερινά, για παράδειγμα, 200.000 εκδόσεις ­ μία για κάθε
αναγνώστη), αλλά διότι το Ίντερνετ είναι στην κάλλιστη θέση ως μέσο να
ανταποκριθεί στην ζήτηση για ατομική πληροφόρηση. Εφόσον λοιπόν είναι εμφανές
ότι δεν μπορούν να κερδίσουν σε αυτή τη διάσταση (όπως δεν μπορούν, με
ανταγωνιστή τη ραδιοτηλεόραση, να κερδίσουν στην αμεσότητα της πληροφόρησης),
τότε θα έπρεπε να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κινηθούν προς την αντίθετη
κατεύθυνση και να γίνουν το μέσο που ενώνει. Αυτή είναι ομολογουμένως μια
επιλογή με πολλούς κινδύνους που παραμένει ωστόσο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.
Ειδικά εάν αναλογισθεί κανείς ότι ο επερχόμενος «ψηφιακός» κατακερματισμός της
τηλεόρασης σε εκατοντάδες κανάλια αφήνει κενή τη θέση του μαζικού μέσου.

Έτσι, δεν αποκλείεται οι εφημερίδες να αποδειχθούν ιδανικές για αυτόν τον ρόλο
που είναι πλησιέστερος στην ιστορική τους αποστολή. Θα υπάρξει όμως ζήτηση από
την πλευρά του κοινού ή πιο σωστά θα μπορέσουν οι εφημερίδες να την
δημιουργήσουν ή να την αυξήσουν; Άγνωστο ­ πάντως αυτό δεν μπορεί να είναι
δυσκολότερο από τη «Daily Me» ή να ξενίζει περισσότερο.

Πριν από έξι χρόνια, όταν ξεκινούσαν οι συζητήσεις για την προσωπική
πληροφόρηση, ένας σκιτσογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» παρουσίαζε τον κ. Σμιθ
(όπου Σμιθ βλέπε Τάδε) να διαβάζει την ατομική του εφημερίδα: ο τίτλος του
πρωτοσέλιδου ήταν «Τσακωμός Σμιθ με γείτονα ­ οι αντεγκλήσεις συνεχίζονται»…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και
μάρκετινγκ της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.