Ο βρώμικος πόλεμος

Ένα ταμπού είχε καταρρεύσει στις αρχές του χρόνου στην Τουρκία, όταν
κυκλοφόρησε ένα βιβλίο το οποίο περιείχε συνεντεύξεις με 42 βετεράνους του
τουρκικού στρατού, πολλοί από τους οποίους περιγράφουν πόση απογοήτευση
ένιωσαν πολεμώντας τους Κούρδους αντάρτες.

Τούρκοι στρατιώτες. Όσοι επιστρέφουν από τον πόλεμο εναντίον των Κούρδων ανταρτών νιώθουν ότι το κράτος τούς είπε ψέματα

Το βιβλίο που είχε πουλήσει περισσότερα από 10.000 αντίτυπα έδινε στους
αναγνώστες να καταλάβουν ότι ο πόλεμος εναντίον των Κούρδων στην
πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετικός από εκείνον που περιγράφει η επίσημη
άποψη. Αλλά ενώ πολλοί σχολιαστές το επαίνεσαν ο εισαγγελέας υπηρεσίας
αποφάνθηκε ότι είναι προσβλητικό για τους στρατιωτικούς και απαγόρευσε την
πώλησή του, ενώ με εντολή του κατασχέθηκαν όσα αντίτυπα υπήρχαν ακόμα στα
βιβλιοπωλεία απούλητα. Εκείνα που είχαν πει οι βετεράνοι ήταν πραγματικά
εκρηκτικά. Μερικοί είπαν πως οι διοικητές τους πολλές φορές έκλεισαν τα μάτια
κάνοντας πως δεν έβλεπαν ποιοι ήταν εκείνοι που κέρδιζαν από τον πόλεμο. Όπως
δεν έβλεπαν και εκείνους που έκαναν λαθρεμπόριο ναρκωτικών. Άλλοι περιγράφουν
πως οι στρατιώτες κακομεταχειρίστηκαν Κούρδους πολίτες.

Πολλοί είναι εκείνοι που είπαν πως πήγαν στον πόλεμο χωρίς επαρκή προετοιμασία
πεπεισμένοι από τις διαβεβαιώσεις των αξιωματικών ότι ο εχθρός είναι άμυαλοι
τρομοκράτες. Σιγά σιγά όμως κατάλαβαν ότι οι αντάρτες μάχονταν για τον δίκαιο
αγώνα τους και απολάμβαναν εκτεταμένη λαϊκή υποστήριξη.

Απαγορεύθηκε το βιβλίο

Η απαγόρευση της κυκλοφορίας του βιβλίου, ήταν ένα από τα μέτρα που είχε λάβει
πρόσφατα η τουρκική κυβέρνηση για να διατηρήσει τα όρια που έχει θέσει για το
τι επιτρέπεται να γράφεται για την κουρδική διαμάχη.

Η σύλληψη και η καταδίκη του ηγέτη των Κούρδων ανταρτών Αμπντουλάχ Οτζαλάν δεν
είχε ως αποτέλεσμα να μετριαστεί η πίεση που ασκεί η τουρκική κυβέρνηση σε
ανάλογες περιπτώσεις. Οι τουρκικές αρχές πιστεύουν πως αν διατηρήσουν την
αυστηρή γραμμή, τότε θα εξαλείψουν την κουρδική εθνικιστική εξέγερση μια και καλή.

Όλοι εκείνοι που δημοσιεύουν αιρετικές απόψεις για τον πόλεμο που διεξάγεται
στην Νοτιοανατολική Τουρκία τις περισσότερες φορές κατηγορούνται για υπόθαλψη
της τρομοκρατίας, κατηγορία που αντιμετωπίζουν συνήθως οι Τούρκοι συγγραφείς,
δημοσιογράφοι και πολιτικοί και καταλήγουν στις φυλακές.

Είναι και οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνήθως επικρίνουν τους
νόμους που περιορίζουν την ελευθερία του λόγου στην Τουρκία.

Αυτοί οι νόμοι είναι ένας από τους λόγους που απέτυχε η Τουρκία να ονομαστεί
υποψήφια προς ένταξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η δυσφορία προς αυτούς τους νόμους όμως έχει αρχίσει να αυξάνεται και στην Τουρκία.

Το βιβλίο που προκάλεσε αυτό το θόρυβο λέγεται «το βιβλίο του Μεμέτη»
(προφανής η αναφορά στο παρατσούκλι των κληρωτών).

Μίλησαν στο μικρόφωνο

Στην ατμόσφαιρα καταπίεσης που επικρατεί στη χώρα, η έκδοση αυτού του βιβλίου
για πρώτη φορά σήμανε πως επιτέλους ακούστηκαν οι απόψεις των απλών βετεράνων
πολεμιστών και δόθηκαν στην κοινή γνώμη, θολώνοντας την εικόνα των μαχητών –
υπερασπιστών του έθνους που θέλει να περάσει η τουρκική κυβέρνηση.

«Τι έκανα;» λέει η Ναντίρ Ματέρ, η δημοσιογράφος και υπερασπιστής των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων που κατέγραψε τις συνεντεύξεις. «Ούτε που έγραψα το
βιβλίο. Είχα βάλει ένα μικρόφωνο μπροστά από εκείνους τους νέους ανθρώπους και
τους άφησα να μιλήσουν».

Θηριωδίες για να… τιμηθούν

«Οι νέοι δεν θέλουν τον στρατό και επιθυμούν να τον αποφύγουν», λέει ένας
βετεράνος που, όπως και όλοι οι άλλοι στο βιβλίο, κατονομάζεται μόνο με το
μικρό του όνομα.

Ένας διηγείται για τους στρατιώτες που έκοβαν τα αυτιά των σκοτωμένων
ανταρτών, για να αποδείξουν «το ανδραγάθημά τους και να τιμηθούν».

Ένας άλλος διηγείται πως ένας διοικητής μονάδας διέταξε να κλείσουν την παροχή
νερού σε ένα χωριό επί τρεις μήνες, επειδή ένας χωρικός παραπονέθηκε πως οι
στρατιώτες είχαν σκοτώσει τον σκύλο του. «Εκείνοι είχαν τους λόγους τους που
πήραν τα βουνά, αλλά εγώ τι λόγους έχω να τους πολεμώ;», αναρωτιέται ένας άλλος.

«Εδώ και 15 χρόνια ζούμε με αυτή τη διαμάχη», λέει η Ματέρ, «όλοι είχαν την
ευκαιρία να τη σχολιάσουν εκτός από αυτούς τους νέους ανθρώπους που έπαιξαν
κάποια στιγμή πρωταγωνιστικό ρόλο. Τώρα μου λένε ότι προσβάλλω τον στρατό. Με
κάνουν και νιώθω οργή. Επειδή αγαπώ αυτή τη χώρα, αλλά πολλές φορές είναι
δύσκολο να ζούμε εδώ».