ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η παρακμή του ισλαμισμού

Τα τελευταία σπαρταρίσματα του ισλαμισμού αποδεικνύονται εξόχως επικίνδυνα.
Το τέλος του, όμως, δεν θα αργήσει.

«Θα νικήσουμε!» ­ αλλά οι Ιρανοί φοιτητές βιάστηκαν πολύ

Ο Μοχάμαντ Χαταμί αναγκάστηκε να κάνει πίσω. Τρεις μέρες αφού αποκάλεσε τους
εξεγερμένους φοιτητές «αγαπημένους γιους» του, άλλαξε γνώμη και τους αποκάλεσε
«πράκτορες του σιωνισμού και του αμερικανικού Μεγάλου Σατανά», υποσχόμενος ότι
θα συντρίψει τη «συνωμοσία των ξένων δυνάμεων». Ο Ιρανός πρόεδρος δεν μπορούσε
να κάνει αλλοιώς, λένε οι υποστηρικτές του. Αν άφηνε την εξέγερση να
συνεχιστεί, οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν έτοιμες τις προβοκάτσιές τους που θα
οδηγούσαν αργά ή γρήγορα σε πραξικόπημα, ανατροπή του μεταρρυθμιστή προέδρου
και επιστροφή της ισλαμικής τάξης. Ο Χαταμί έκανε έναν ελιγμό και περιμένει
τώρα τις βουλευτικές εκλογές του προσεχούς Φεβρουαρίου ελπίζοντας σε μια
ευνοϊκότερη γι’αυτόν σύνθεση του κοινοβουλίου που θα του επιτρέψει να
συνεχίσει την ιρανική «περεστρόικα».

Ίσως να είναι έτσι. Ίσως πάλι ο πρόεδρος να φοβάται τους φοιτητές με τα
ξυρισμένα κεφάλια όσο και τους έξαλλους μαυροφορεμένους της Χεζμπολά, να μην
μπορεί να αποφασίσει αν προτιμά το μοντέλο του Γκορμπατσώφ ή εκείνο του Ντενγκ
Σιαοπίνγκ, αν πρέπει να δώσει προτεραιότητα στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις
έναντι της ανάπτυξης της δημοκρατίας (όπως υποστηρίζει ο προκάτοχός του Χασεμί
Ραφσανζανί) ή να προωθήσει και τα δύο ταυτόχρονα. Το πιθανότερο είναι πάντως
ότι θέλει να φθείρει τους αντιπάλους του και να κερδίσει χρόνο, γνωρίζοντας
ότι το «τζίνι» της αμφισβήτησης έχει βγει από το μπουκάλι και στο Ιράν έχει
αρχίσει ήδη η μετα-ισλαμική εποχή.

Το ίδιο συμβαίνει παντού, σημειώνει ο Μπερνάρ Γκετά στη «Ρεπούμπλικα». Ο
ισλαμισμός (έννοια που δεν ταυτίζεται με το ισλάμ) βρίσκεται παντού σε
υποχώρηση και παρακμή. Το διαπιστώνουμε στην Αλγερία όπου, αφού έφτασε κοντά
στη νίκη, αναγκάζεται τώρα να καταθέσει τα όπλα υπό το βάρος των εσωτερικών
του διενέξεων. Το βλέπουμε στην Αίγυπτο, όπου γεννήθηκε στη δεκαετία του ’20,
αλλά μετά τη σφαγή του Λούξορ έχει απομονωθεί και περιθωριοποιηθεί. Ο
ισλαμισμός υποχωρεί στην Τουρκία, έχασε έναν πόλεμο στο Πακιστάν, χωλαίνει στα
προάστια της Γαλλίας. Η θριαμβευτική πορεία που είχαν προαναγγείλει η νίκη στο
Αφγανιστάν και οι επιτυχίες στην Ευρώπη, την Αμερική και την Αφρική,
αποδείχθηκε αδιέξοδος.

Κι όμως, παρά τις κορώνες του Χάντιγκτον, η αποτυχία αυτή ήταν
προδιαγεγραμμένη. Ο Ζιλ Κεπέλ, ένας από τους μεγαλύτερους δυτικούς
ισλαμολόγους, έχει επισημάνει εδώ και χρόνια ότι ο ισλαμισμός δεν μπορεί να
στηρίζεται για καιρό στην παρά φύση συμμαχία ανάμεσα στους νεαρούς ξυπόλητους
από την ύπαιθρο που ρίχτηκαν στις πόλεις χωρίς πόρους και σημεία αναφοράς και
τους μικροαστούς εμπόρους που αναζητούν στον κλήρο προστασία από τις απειλές
της παγκοσμιοποίησης. Οι νέοι μεγάλωσαν και είδαν ότι οι υποσχέσεις των
ισλαμιστών ήταν κούφιες. Το χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς δεν
μίκρυνε. Κι αυτός που βγήκε σε πολλές περιπτώσεις κερδισμένος ήταν ο στρατός ­
που άφησε τις αντιφάσεις να οξυνθούν και εμφανίστηκε έπειτα στο προσκήνιο ως η
μόνη λύση.