Τσιμήσου μέρα όμορφη, νύχτα με τ’ αστρουλάτσα

Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο πιστεύω ότι δεν χρειάζεται να βάζουμε
«ταμπέλες» στα πράγματα που συναντάμε. Δεν χρειάζεται να τους δίνουμε κάποια
χαρακτηριστικά και να «κολλάμε» σ’ αυτά. Δεν είναι αναγκαίο να κατατάσσουμε τα
πάντα σε κατηγορίες, επειδή έτσι μας βολεύει. Με τις «ταμπέλες» βέβαια
ξεμπερδεύουμε εύκολα, για τούτο και τις βάζουμε. Δεν είναι όμως σχεδόν ποτέ
αληθινές… Πάντοτε υπάρχει μια κρυφή πτυχή, που η «ταμπέλα» αδυνατεί να
περιγράψει. Όταν την ανακαλύψεις αρχίζεις και αμφιβάλλεις. Όταν μπουν στη μέση
οι αμφιβολίες, τότε η γνώση πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της. Μη σας φαίνονται
παράξενα όλα τα παραπάνω. Υπάρχει σοβαρός λόγος για τούτη την εισαγωγή…
Υπάρχει σοβαρός λόγος, για να ανατρέψετε πολλά απ’ αυτά που σας εμποδίζουν να
δείτε από κοντά και να νιώσετε το νησί των Κυκλάδων που ονομάζεται Ίος.

ΣΚΗΝΗ 1η: Καθισμένος βράδυ σε καφενείο που έχει ταμπέλα σε άπταιστα Ελληνικά,
αλλά βρίσκεται στο κέντρο του «χάους», μέσα στη Χώρα της Ίου. Πλησιάζει
γκαρσόνα και με ρωτά τι θα πάρω, σε άπταιστα Αγγλικά. Της απαντάω φυσικά
Ελληνικά και εκείνη δεν καταλαβαίνει. Της λέω σε άπταιστα Αγγλικά να έρθει
κάποιος που μιλάει Ελληνικά να με σερβίρει. Κοκκινίζει και έρχεται το
«αφεντικό» να πάρει την παραγγελία. Την ίδια στιγμή, η μικρή πλατεία έχει
γεμίσει από ξανθούς και ξανθές, «αλλόθρησκους» πιτσιρικάδες, Βησιγότθους
Οστρογότθους, Βίκινγκς και πάει λέγοντας. Αισθάνομαι ότι ασφυκτιώ, σκεπτόμενος
ότι λίγο πιο κάτω έχω συναντήσει μπαρ για Ιρλανδούς, μπαρ για Αυστριακούς,
μπαρ για όλες τις φυλές εκτός από τη δική μου. Κάπου εκεί έρχεται να μου
συστηθεί και ένας φλώρος Ολλανδός, που κάνει δημόσιες σχέσεις για κάποιο μπαρ,
πετώντας μια κάρτα στο τραπέζι. Αισθάνομαι ξένος στην ίδια μου την πατρίδα…
Εδώ δεν ήταν, που 18άρης ερχόμουν να παίξω ξύλο με τα εγγλέζικα πανκιά;

ΣΚΗΝΗ 2η: Σκαρφαλωμένος στο Παλιόκαστρο ατενίζω τη θάλασσα και σκέφτομαι ότι
αποκρούω πειρατές που ήρθαν για πλιάτσικο. Τους απαντάω πως το τομάρι μου
πουλιέται ακριβά και φαντάζομαι τη μάχη να φτάνει μέχρι το τέλος. Κάνω τον
σταυρό μου στην Παναγιά την Παλιοκαστρίτισσα ­ κι ας είναι κλειστή. Μερικοί
τουρίστες ­ πιτσιρικάδες ­ με κοιτάνε και δεν ξέρουν τι να υποθέσουν. Βλέπουν
όμως που κάνω τον σταυρό μου και τον κάνουν κι αυτοί. Δεν έχει σημασία που δεν
είναι χριστιανοί… Κατάλαβαν όμως πως για να ανέβεις και να «κρατήσεις» στην
ψυχή σου το γκρεμισμένο διαλυμένο κάστρο, πρέπει να μάθεις να κάνεις τον
σταυρό σου! Τώρα, μάλιστα… Βρίσκομαι στην πατρίδα μου!

Πολλές φορές αναρωτήθηκα, στην Ίο, αν τελικά αξίζει να της έχουμε δώσει τον
χαρακτηρισμό του νησιού με τα 108 τετραγωνικά χιλιόμετρα έκταση και τα 160
μπαρ (και λίγα λέω!). Στη δεκαετία του ’80 στο νησί γινόταν μια μικρή «κόλαση»
και η κραιπάλη ήταν δεδομένη. Τώρα, ομολογουμένως, τα πράγματα είναι πολύ πιο
ήρεμα, παρά το γεγονός ότι η τουριστική κίνηση είναι το ίδιο έντονη. Η
νυχτερινή ζωή εξακολουθεί να έχει το «χρώμα του χρήματος», κάνοντας τους
τουρίστες να νιώσουν οικεία, να αισθανθούν ότι το νησί είναι «δικό τους».
Τρομάρα τους και τρομάρα μας, δηλαδή, μια και δύσκολα το βράδυ ακούς κάποια
παρέα να μιλάει Ελληνικά. Από την άλλη, όμως, ο ήλιος αποκαλύπτει μοναδικά την
ομορφιά που κρύβει το νησί. Έρχεται το λαμπρό φως να ξυπνήσει τους «Ιήτες»,
που στάθηκαν χρόνια τώρα επάνω στο νησί και αγωνίστηκαν να διατηρήσουν την
κληρονομιά τους. Και, όπως λέει και ο δήμαρχος ο Γιώργος: «… το μοναδικό που
μπορούμε να κάνουμε είναι να εκτιμήσουμε τις προσπάθειες των παππούδων και των
πατεράδων μας, που κρατήθηκαν επάνω στο νησί τα δύσκολα χρόνια. Οι συνθήκες
τούς υποχρέωναν να σκέφτονται με μεγαλύτερη σοφία, να σχεδιάζουν πολύ πιο προσεκτικά».

Παναγιά η Παλιοκαστρίτισσα

Πώς θα μπορούσε όμως κανείς να παρουσιάσει την αληθινή Ίο; Είναι μονάχα τα 82
χιλιόμετρα ακτογραμμής και οι 32 φοβερές παραλίες ή τα 1.100 μέτρα της
αμμουδιάς του Μυλοπότα; Τι πουλάει; Μόνο θάλασσα και νυχτερινή ζωή για
«ξεσάλωμα»; Δύσκολη η απάντηση… Πιστεύω όμως ότι μπορεί να βρεθεί και για
τον καθένα θα είναι διαφορετική. Και ίσως εδώ να βρίσκεται η αλήθεια. Η Ίος
είναι πολλά πράγματα μαζί, που δεν χωράνε ανάμεσα στα γράμματα μιας σελίδας
και στις ειδυλλιακές τουριστικές φωτογραφίες. Είναι τα βράχια που συναντάς
στον κακοτράχαλο δρόμο για Μαγγανάρι, αυτοί οι τεράστιοι σωροί που άλλοτε
μοιάζουν με γιγαντιαία βότσαλα πεταμένα από υπερφυσικούς γίγαντες και άλλοτε
με πετρωμένα πουλιά, που γυρεύουν τον τρόπο να πετάξουν κόντρα στον ήλιο.
Είναι ακόμα οι 365 εκκλησιές και ξωκλήσια, μία για κάθε ημέρα του χρόνου,
είναι το Παλιόκαστρο, ο τάφος του Ομήρου, τα στενά δρομάκια της κατάλευκης
Χώρας και μετά… Πάμε και στη θάλασσα! Ο καθένας ταξιδιώτης μπορεί να βρει το
κομμάτι αυτό της Ίου που του ταιριάζει και να το κρατήσει δικό του για πάντα.
Ένα μικρό νησί, με όλα τα χαρακτηριστικά των Κυκλάδων. Ένας τόπος με μεγάλη
ιστορία και παράδοση που βαστιέται με τα δόντια. Και, πιστέψτε με: δεν θα
είναι εύκολο να την μετατρέψουν σε θέρετρο των Ευρωπαίων. Στα χρόνια που θα
ακολουθήσουν, αυτοί θα πρέπει να προσαρμοστούν επάνω στο νησί και όχι να γίνει
η Νιος σύμφωνα με τις ανάγκες τους!

Αν μπορούσαμε να γυρίσουμε τον χρόνο 5.000 χρόνια πίσω, θα βλέπαμε τους
πρώτους μετανάστες από τη Μικρά Ασία να καταφθάνουν στο νησί και κατόπιν (στα
2000-1500 π.Χ.) τον ανεπτυγμένο μινωικό πολιτισμό να θάβεται κάτω από τη λάβα
του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Στα 1100 π.Χ. έρχονται οι Ίωνες, που δίνουν το
όνομά τους στο νησί (κατά μία εκδοχή) και μετά τους Μακεδόνες και τους
Ρωμαίους φτάνουμε στον 13ο αιώνα μ.Χ., για να βρούμε τους Ενετούς και Μάρκο
Κρίσπο να οχυρώνει τη Χώρα του νησιού για να προφυλαχθούν οι κάτοικοι από τις
άγριες επιδρομές των πειρατών. Όταν η Νιός έπεσε στα χέρια των Τούρκων, την
είπαν «μικρή Μάλτα» λόγω της μεγάλης ασφάλειας που προσέφερε το φυσικό λιμάνι
και της έδωσαν μικρά προνόμια, όπως σε όλα τα κυκλαδονήσια, μέχρι φυσικά το
1821, που σηκώθηκε και εδώ η Επανάσταση. Όμορφα κομμάτια του αρχαίου
πολιτισμού των Ιητών βρίσκονται στο εξαιρετικά περιποιημένο αρχαιολογικό
μουσείο, κάτω ακριβώς από το δημαρχείο, το οποίο αξίζει πραγματικά να
επισκεφθεί κανείς για «να μπει στο κλίμα» της ανακάλυψης. Για τη συνέχεια,
όμως, θα πρέπει να ακολουθήσει τον βατό χωματόδρομο που οδηγεί στον τάφο του
μεγαλύτερου επικού ποιητή όλων των εποχών: του Ομήρου.

Ο τάφος του Ομήρου

Ακολουθώντας τον ασφάλτινο πλέον δρόμο για Αγία Θεοδότη, οι ταμπέλες σε
οδηγούν με συνέπεια στην περιοχή του Πλακωτού και, ακολουθώντας με τα πόδια το
μονοπάτι, φτάνεις σε έναν σωρό από πέτρες που αγναντεύουν το Αιγαίο. Εδώ
εικάζεται ότι τάφηκε ο Όμηρος, δίπλα από τη μητέρα του Κλιμένη, η οποία
γεννήθηκε και πέθανε στην Ίο. Την πληροφορία αναφέρει ο Παυσανίας στα «Φωκικά»
και επιβεβαιώνει ο (κατά πολλούς παραμυθάς!) Ηρόδοτος. Υπάρχουν μάλιστα δύο
εκδοχές για τον θάνατο του Ομήρου στην Ίο. Ταξιδεύοντας από τη Σάμο για Αθήνα
παρασύρθηκε το πλοίο του από τον άνεμο και έφτασε στην Ίο άρρωστος, αφήνοντας
εκεί την τελευταία του πνοή. Η δεύτερη εκδοχή έχει να κάνει με την αδυναμία
του να λύσει ένα αίνιγμα που του έβαλαν ψαράδες (τα αινίγματα ήταν κομμάτι της
τοπικής παράδοσης και όποιος δεν τα έλυνε υποχρεωνόταν σε θάνατο). Καθόταν που
λέτε ο Όμηρος επάνω σε έναν βράχο και έβλεπε τους ψαράδες να μπαίνουν στο
λιμάνι. Τους ρώτησε, λοιπόν, τι φέρνουν μαζί τους και εκείνοι του απάντησαν:
«Ό,τι φέρουμε το απορρίπτουμε και ό,τι δεν απορρίπτουμε το φέρουμε»,
υπονοώντας τις ψείρες, που ήταν γεμάτοι! Επιστρέφοντας στον κεντρικό ασφάλτινο
δρόμο οδηγούμαστε στην όμορφη αμμουδιά της Αγίας Θεοδότης και εκεί βρίσκεται η
αρχαιότερη εκκλησία του νησιού. Η Παναγία το Γενέσιο έχει κτιστεί εδώ και 500
χρόνια περίπου, ίσως επάνω στα ερείπια αρχαίου ναού της Αθηνάς. Στην αρχή ήταν
καθολική εκκλησία και στη συνέχεια ορθόδοξη (Κοίμηση της Θεοτόκου).

Στον δρόμο για Αγία Θεοδότη, στο εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου, το σταυροδρόμι
οδηγεί σε τρία ακόμα σημαντικά κομμάτια της Ίου: την παραλία Ψάθη με την
κάτασπρη άμμο που προτιμούν οι θαλάσσιες χελώνες, το μοναστήρι του Πύργου στο
ψηλότερο σημείο του νησιού και το φοβερό Παλαιόκαστρο. Ο δρόμος για το κάστρο,
το παλιό, δεν είναι πολύς ούτε εξαιρετικά δύσκολος. Χρειάζεται τουλάχιστον ένα
τέταρτο ακολουθώντας το λιθόστρωτο μονοπάτι για να φτάσεις στην κορυφή, αλλά
εκεί η ανυπέρβλητη θέα στο Αιγαίο και η εκκλησιά της Παναγιάς της
Παλιοκαστρίτισσας σε αποζημιώνουν με το παραπάνω για την κούραση. Ένα παλιό
νανούρισμα της Νιος λέει:

«… Τσιμήσου μέρα όμορφη, νύχτα με τ’ αστρουλάτσα,

κάμπε μου με τα πούλουδα τσε με τα δενδρουλάτσα.

Ο ύπνος μου στα μάτια σου τσ’ η ‘γειά μου στο κορμί σου,

τσε η Παλιοκαστρίτισσα νά ‘ναι πάντα μαζί σου…».

Μυλοπότας

Σηκωμένη πάνω από γκρεμό 200 και βάλε μέτρων η εκκλησιά της Παναγιάς σε βοηθά
να μην αγριευτείς από το δυνατό φύσημα του ανέμου που στριμώχνεται και φωνάζει
ανάμεσα στις πέτρες από τα πεσμένα τείχη. Δεν υπάρχουν πια πειρατές να
αποκρουστούν, μονάχα άνθρωποι έρχονται, να θαυμάσουν και να ακουμπήσουν την
ψυχή και το βλέμμα τους στο Αιγαίο. Κομμάτι σημαντικό της Νιος αυτό εδώ, και
το καταλαβαίνεις άμα έρθεις.

Αξέχαστη επίσης διαδρομή αυτή που ξεκινάει από την πολυσύχναστη παραλία του
Μυλοπότα και οδηγεί στο Μαγγανάρι. Βατός ο χωματόδρομος, αλλά άγριο το τοπίο,
βράχια πεταμένα στο χώμα με σχήματα απόκοσμα, χαμηλά κτίσματα που δεν
ξεχωρίζουν στο τοπίο, στάνες παρατημένες από καιρό, κομμάτι των δραστηριοτήτων
και επαγγελμάτων που χάθηκαν, όπως του κτηνοτρόφου, του καμινιέρη, του βαρελά.
Δύο δρόμοι, ένας αριστερά και ένας δεξιά, οδηγούν στο εξωτικό πραγματικά
Μαγγανάρι, μία από τις ομορφότερες παραλίες της Μεσογείου με γαλαζοπράσινα,
κρυστάλλινα νερά, που όμοιά τους δύσκολα βρίσκεις (μου θύμισε πολύ την παραλία
του Σίμου στην Ελαφόνησο της Λακωνίας). Τέσσερις-πέντε αγκαλιές με κατάξανθη
άμμο και ατμόσφαιρα παραδεισένια είναι το Μαγγανάρι. Περπατάς επάνω στην
τεράστια παραλία και ξεχνάς πού βρίσκεσαι. Βουτάς στο διάφανο νερό και
χορεύεις ανάμεσα στις απίθανες διαθλάσεις του κορμιού σου, ανοίγεις τα μάτια
μέσα στο νερό και βλέπεις τα πάντα πεντακάθαρα.

Καταπληκτικές, επίσης, και οι προηγούμενες από το Μαγγανάρι παραλίες, που
πρέπει να πας με τα πόδια: οι Τρεις Κλησιές, του Παπά και του Κάλαμου. Σημάδι
κάτασπρο στον καφετί χώρο το παλιό μοναστήρι του Κάλαμου, με την εκκλησία του
Άη Γιάννη. Από τους τόσους μοναχούς δεν απέμεινε κανείς, αλλά όλα τα κτίσματα
είναι πολύ περιποιημένα, αν και αδειανά. Στις 29 Αυγούστου θα γίνει μεγάλο
πανηγύρι εδώ, που η παράδοση λέει πως πέταξαν το κομμένο κεφάλι του Άη Γιάννη.
Άλλωστε, για τους κατοίκους της Ίου, ετούτος είναι ο πιο θαυματουργός άγιος.
Μονάχα μην του τάξεις και παραμελήσεις καιρό την υπόσχεση… Θα έρθει στα
όνειρά σου!

Με όλα ετούτα πιστεύω να πήρατε μια πρώτη γεύση από τη Νιο και να φανταστείτε
ότι υπάρχουν δυο και τρεις φορές περισσότερα, που θα ανακαλύψετε μόνοι σας.
Και «ταμπέλα» να μην της βάλετε!

ΔΙΑΔΡΟΜΗ – ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ

Η Ίος είναι τριγυρισμένη από τη Νάξο, τη Σίκινο, τη Σαντορίνη και την Αμοργό.
Η απόστασή της από το λιμάνι του Πειραιά είναι 108 ναυτικά μίλια και το πλοίο
χρειάζεται τουλάχιστον 7,5 ώρες για να φτάσει μέχρι εκεί. Η ακτοπλοϊκή
συγκοινωνία είναι καθημερινή και το καλοκαίρι αρκετά συχνή (πάνω από 20
αφίξεις-αναχωρήσεις κάθε ημέρα). Οι αποστάσεις που μπορείτε να καλύψετε μέσα
στο νησί είναι σχετικά μικρές και υπολογίστε ότι μεγάλο κομμάτι του υπάρχοντος
δικτύου είναι χωμάτινο. Ο Γιαλός (το λιμάνι) απέχει από τη Χώρα 2 χιλιόμετρα
και τα δρομολόγια του δημοτικού λεωφορείου (Γιαλός-Χώρα-Μυλοπότας) είναι πολύ
συχνά και πολύ εξυπηρετικά (από το πρωί μέχρι τα μεσάνυχτα). Οι παρακάτω
αποστάσεις αναφέρονται με βάση τον Γιαλό: Αγία Θεοδότη 12 (άσφαλτος), Ψάθη 20,
Παλιόκαστρο 18, Μυλοπότας 5, Κάλαμος 16, Μαγγανάρι 23.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μερικές από τις ομορφότερες παραλίες της Ελλάδας
βρίσκονται εδώ. Οι κολπίσκοι στο Μαγγανάρι σχηματίζουν την κορυφαία του
νησιού, την οποία και επισκέπτονται σχεδόν όλα τα σκάφη που γυρίζουν στο
Αιγαίο. Εδώ, άλλωστε, γυρίστηκαν σκηνές της ταινίας «Απέραντο Γαλάζιο».
Τεράστια και τουριστικά αξιοποιημένη στο έπακρο είναι η «κοσμική» παραλία του
Μυλοπότα. Για όσους θέλουν να γευθούν εντάσεις (κάθε επιπέδου!) και την ημέρα
στον Μυλοπότα θα ευχαριστηθούν δεόντως. Για τους υπόλοιπους μοναχικούς,
υπάρχουν η Ψάθη, του Πλακωτού, το Κλήμα, οι Τρεις Κλησιές, οι Πλάκες, η Αγία
Θεοδότη, οι (κοντινές στον Γιαλό) Τζαμαρία και Κουμπάρα, ο Κάλαμος, του Παπά,
τα μακρινά Διαμμούδια και… άλλες τόσες! Όρεξη νά ‘χετε να γυρνάτε,
ανακαλύπτοντας κρυφές και απόμακρες γωνιές.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ-ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ

Όσοι θέλουν την ησυχία τους στις διακοπές, καλύτερα να αποφύγουν ιδιαίτερα τη
Χώρα το βράδυ. Από εκεί και πέρα, το νησί προσφέρει στον τομέα της διασκέδασης
ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Ο δήμος από τη μεριά του, όμως, σε μια
προσπάθεια αναβάθμισης της εικόνας του νησιού, κάνει δεκάδες πολιτιστικές
εκδηλώσεις (χορός, μουσική, θέατρο, αρχαία τραγωδία κ.λπ.) όλο τον Ιούλιο και
τον Αύγουστο με το όνομα «Ομήρεια». Εάν πετύχετε παράσταση ή συναυλία στο
νεόκτιστο θέατρο «Οδυσσέας Ελύτης», θα μείνετε με το στόμα ανοιχτό (υπέροχος
χώρος για εκδηλώσεις). Επίσης, τον Σεπτέμβριο θα διοργανωθεί και διεθνές
συμπόσιο γλυπτών στην Ίο.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Μπορείτε να μείνετε στη Χώρα, τον Γιαλό, τον Μυλοπότα και το Μαγγανάρι.
Εξαιρετική ήταν η φιλοξενία στο ξενοδοχείο «Ποσειδών» (τηλ.: 0286.91091) στον
Γιαλό και για τούτο το ξεχωρίζουμε από τα υπόλοιπα, που αναφέρουμε ενδεικτικά:

Αρμάδωρος (Χώρα) 0286.91201

Ερμής (Χώρα) 91471

Κάντι Χάουζ (Χώρα) 91591

Ίος Παλάς (Μυλοπότας) 91224

Διόνυσος (Μυλοπότας) 91215

Μαγγανάρι 91200

Δημήτρης (Μαγγανάρι-εν. δωμ.) 91483

ΦΑΓΗΤΟ

Μπορείτε να αναζητήσετε τα πάντα στην Ίο, όσον αφορά το φαγητό, αλλά οι καλές
επιλογές είναι λίγες. Απέναντι από το λιμάνι ξεχωρίζει ο «Φίλιππος», ενώ στον
Γιαλό καλή ταβέρνα είναι οι «Ψαράδες». Στη Χώρα δοκιμάστε να φάτε σπιτικά
μαγειρευτά φαγητά στο «Πιθάρι», αλλά και στο εστιατόριο «Σαΐνης». Στην
Κουμπάρα ξεχωρίζει η ταβέρνα του Πολύδωρου. Αν ακολουθήσετε τον αριστερό δρόμο
για Μαγγανάρι θα βγείτε στη μεγάλη και καλή ταβέρνα του Χρήστου και, εάν πάτε
δεξιά, την πιο «λαϊκή» και συμπαθητική ταβέρνα του Αντώνη.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0286)

Δήμος 91505

Τουριστική Δημ. Επιχείρ. 91936

Αστυνομία 91222

Κέντρο Υγείας 91227

Λιμεναρχείο 91264

Γρ. Πληροφοριών Ξενοδόχων 92039