Κρυφός παράδεισος ηρεμίας και γαλήνης

Βάζω τα δυνατά μου να μπορέσω ακόμα μια φορά να κάνω «κατάθεση ψυχής», να
αντλήσω και την τελευταία σταγόνα αισθήσεων και συναισθημάτων που σκίρτησαν
μέσα μου, καθώς περιδιάβαινα στο ξεχασμένο νησί των Κυκλάδων που ονομάζεται
Σίκινος. Πόσες φορές έμεινα με το στόμα ανοιχτό; Πολλές. Πόσες φορές ανακάλυψα
κομμάτια αυθεντικής κυκλαδίτικης γης; Πολλές. Πόσες φορές στενοχωρήθηκα με
αυτά που άκουγα και έβλεπα; Περισσότερες!

Από ένα κομμάτι πεταμένο μάρμαρο θα μπορούσα να ξεκινήσω, αλλά δεν θα το κάνω.
Δεν το αξίζει αυτό το υπέροχο νησί που στήνεται στα ισχνά πόδια του
προσπαθώντας να μη χάσει την ταυτότητα, τη γνησιότητά του στον χώρο. Δίπλα του
βλέπεις τις καραβιές των τουριστών να κατακλύζουν την Ίο, τη Φολέγανδρο και
την πιο μακρινή, αλλά μακράν πιο κοσμοπολίτικη Σαντορίνη. Δεν λέει τίποτε
αυτό… Εύκολα θα μπορούσε να γίνει έτσι και η Σίκινος, μα δεν το κάνει. Δεν
έχει πάνω από 270 κατοίκους ετούτο το νησί και έχουν όλοι τους μάθει να
παλεύουν με τον χρόνο και τις αντίξοες συνθήκες. Είναι δύσκολο να μένεις στη
Σίκινο και τα τηλεοπτικά κανάλια να σε βομβαρδίζουν με το «παραμύθι» της
μεγαλούπολης, το δήθεν εύκολο χρήμα, τη λάμψη της υποτιθέμενης χλιδής, ενώ την
ίδια στιγμή εσύ αφήνεσαι σαν πειραματόζωο στα χέρια ενός πιτσιρικά γιατρού
ανειδίκευτου που κάνει το αγροτικό του για ένα χρόνο. Δύσκολα βολεύεσαι
ανάμεσα στα 3,5 χιλιόμετρα ασφάλτου που χωρίζουν το λιμάνι από τη Χώρα.
Δύσκολα αποδέχεσαι να μη φτάνουν εφημερίδες και περιοδικά στο νησί. Δύσκολα
δέχεσαι να σου βάζουν τεκμήριο διαβίωσης για τη βάρκα που διαθέτεις, η οποία
είναι κομμάτι της ζωής και της διασκέδασής σου. Δύσκολα «χωνεύεις» ότι στην
πρώτη τάξη του Δημοτικού δεν υπάρχει ούτε ένα παιδί να πάει πια. Τα τελευταία
6 χρόνια κανένα παιδί δεν έχει γεννηθεί στη Σίκινο, κανένας γάμος δεν έχει
γίνει και καμία βάφτιση. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό απ’ όλα!

Σας βομβάρδισα με σωρό από προβλήματα, αλλά τι να κάνουμε… έτσι είναι ετούτο
το νησί, από τη μια σε ενθουσιάζει σαν κρυφός παράδεισος ηρεμίας και γαλήνης
και από την άλλη σου «ρίχνει σφαλιάρες» σε κάθε βήμα. Πιστεύω πως για να
μπορέσεις να αγαπήσεις τη Σίκινο και να τη βάλεις σε περίοπτη θέση στην καρδιά
σου, πρέπει να ξέρεις πολύ καλά τον ίδιο σου τον εαυτό και να τον αγαπάς
επίσης! Κομμάτια από τη δική σου ξεχωριστή προσωπικότητα θα τα βρεις διάσπαρτα
και αμόλυντα εδώ. Θα νιώσεις την πλούσια κληρονομιά του Αιγαίου, του ήλιου,
της Ελλάδας, στη γνήσια μορφή τους και εσύ θα χρειαστεί να αντιπαραθέσεις το
καλύτερο κομμάτι της ψυχής σου.

Δεν είναι εύκολο να απολαύσεις τη Σίκινο. Ακόμα και για το μπάνιο σου πρέπει
να προσπαθήσεις. Δεν θα σε «διασκεδάσει» το νησί από μόνο του. Εσύ θα
διασκεδάσεις τον εαυτό σου με απλά πράγματα… με τον ήλιο, τον αέρα, τη
θάλασσα, το περπάτημα, το αγνάντι. Στο καφενείο θα πρέπει να έχεις κάτι να
πεις, στην ταβέρνα το ίδιο. Θα χαμογελάσεις και θα ανταμειφθείς, θα μάθεις, θα
δεις και θα κερδίσεις. Θα αισθανθείς την αιωνιότητα του ηλιοβασιλέματος στο
καστρομονάστηρο της Ζωοδόχου Πηγής, ενώ από την άλλη θα χαζεύεις τον
κυρ-Μιχάλη να βγάζει με τον κουβά νερό από το πηγάδι για να ποτιστούν τα
λουλούδια. Θα μείνεις άναυδος μπροστά στη μοναδικότητα της Επισκοπής, αλλά την
ίδια στιγμή θα ακούσεις το παράπονο του Δημήτρη του καβοδέτη, πως «όλα ετούτα
ήτανε ζωντανά», όταν εκείνος ήταν πιτσιρικάς. Απίστευτο νησί η Σίκινος.
Απίστευτη νοσταλγία με έχει πιάσει τώρα που γράφω, γιατί δεν πρόκαμα να την χορτάσω.

Το λιμάνι ονομάζεται Άνω Πρόνοια ή Αλλοπρόνοια, όπως το λένε οι τοπικοί και
φτάνοντας εκεί δεν θα αποβιβαστείς σε βαρκάκι, όπως πριν από μερικά χρόνια. Το
πλοίο δένει κανονικά, αλλά η γραφικότητα κάπου έχει χαθεί, ίσως μονάχα να έχει
«θολώσει» από τα σχετικά καινούργια κτίσματα που ξεφύτρωσαν. Ο μοναδικός
ασφάλτινος δρόμος που υπάρχει, οδηγεί έπειτα από 3,5 χιλιόμετρα στη Χώρα. Ο
πανέμορφος παραδοσιακός οικισμός απλώνει τα στενά δρομάκια του ανάμεσα σε δύο
πλαγιές και το περπάτημα είναι αληθινή εμπειρία. Στο κέντρο δεσπόζει η
εκκλησία της Παντάνασσας, του 1787, με το εξαιρετικής τέχνης ξυλόγλυπτο
επιχρυσωμένο τέμπλο και οι ακολουθώντας την αδιόρατη συνέχεια του λευκού
στριφογυρνάς στα σοκάκια ανακαλύπτοντας σωρό απίθανες γωνιές. Ψηλά επάνω
δεσπόζει το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που έχει κτιστεί (από τα μέσα του
17ου αιώνα) στην άκρη του βράχου σαν κάστρο κανονικό, με πολεμιστές και
φοβερούς γκρεμούς τριγύρω. Οι πειρατές τα έβρισκαν «σκούρα» εκεί, αλλά το
μοναστήρι έπαψε να λειτουργεί ­ όπως τόσα άλλα στην Ελλάδα επί Όθωνος ­ στα 1834.

Δύο απλοί όμορφοι οικισμοί… αυτή είναι η Σίκινος θα αναρωτηθείτε; Για
κάποιον που δεν θέλει να ψάξει… αυτή είναι η Σίκινος συν οι παραλίες που
μπορείς να πας με το βαρκάκι! Πάντως το κόσμημα του νησιού βρίσκεται 4,5
χιλιόμετρα νοτιότερα και πια ο χωμάτινος δρόμος έχει ανοιχτεί. Μιλάμε για την
Επισκοπή, για το σπάνιο μνημείο που δείχνει με απλό και απέριττο τρόπο τη
μακραίωνη ιστορία του τόπου. Εδώ εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι κάτοικοι, οι Ίωνες.
Εκεί ψηλά στο εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας βρίσκονται ακόμα κάτι ερείπια,
πέτρες, τμήματα τείχους, μαρμάρινα κομμάτια γλυπτών, όστρακα αγγείων. Εκεί
είχαν ακροβολιστεί, να έχουν θέα το απέραντο γαλάζιο, να πετάει η ψυχή τους ώς
τα σύννεφα.

Από το ηρώον του 3ου αιώνα π.Χ. μέσα στο αρχαίο νεκροταφείο πήραν τους κίονες,
το αέτωμα και τόσα άλλα για να κτίσουν τον ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου που
στέκει ακόμα όρθιος και εντυπωσιάζει όσο λίγα κτίσματα σε όλο το Αιγαίο.
Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, εδώ βρισκόταν ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα… όποια
όμως και να είναι η αλήθεια ο τόπος αυτός είναι ιερός και το νιώθεις από την
πρώτη στιγμή. Καταλαβαίνεις το σύγκρυο που διαπερνά το δέρμα κεντρίζοντας τη
φαντασία να αφήσει παράμερα την εικόνα της εγκατάλειψης και να ανυψωθεί στο
όνειρο μίας άλλης εποχής, που τα χωράφια τριγύρω καλλιεργούντο και η Σίκινος
έσφυζε από ζωή… δύσκολη ζωή και τότε, αλλά Ζωή (με το ζ κεφαλαίο)!

Στέκεσαι εκεί κοιτώντας το λευκό μονοπάτι που οδηγεί στην Αγία Μαρίνα και
κάπου ενδιάμεσα ξεχωρίζεις το πέτρινο εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων. Από τη
μεριά του βορρά υψώνεται η λιλιπούτεια Αγία Άννα με τις υπέροχες τοιχογραφίες
και νότια το μονοπάτι οδηγεί στην παραλία του Άη Γιάννη και τη «Σαντορνέκα»
(Σαντορινέικα δηλαδή). Γεμάτη «λουριά» είναι η Σίκινος (δηλαδή πέτρινες
αναβαθμίδες-πεζούλες στις πλαγιές) σημάδι ότι και η τελευταία σπιθαμή χώματος
καλλιεργείτο, και δεκάδες μονοπάτια διασχίζουν το νησί απ’ άκρη σ’ άκρη.

Τρομερό δίκτυο, θησαυρός για περιπατητές, υπέροχα καλντερίμια ­ όσα έχουν
απομείνει. Από τους πιο ονομαστούς μάστορες της πέτρας ήταν οι Σικινιώτες και
πήγαιναν και σε άλλα νησιά να δημιουργήσουν. Μόνο που στις ημέρες μας έχουν
απομείνει ελάχιστοι και η τέχνη χάνεται. Στους τρούχαλους (τις τρύπες που
αφήνουν ανάμεσά τους οι πέτρες στις ξερολιθιές) δεν κρύβουν πια τίποτε οι
πιτσιρικάδες, που δυστυχώς ονειρεύονται πότε θα φύγουν από το νησί και μαζί με
τους μάστορες της πέτρας χάνονται οι κτηνοτρόφοι, μειώνονται και οι ψαράδες.

Χρειάζεται την αγάπη μας ετούτο το νησί για να μπορέσει να ξεπεράσει τα
δύσκολα και όσοι βάλετε πλώρη για Σίκινο φροντίστε να έχετε να δώσετε κάμποση.
Θα ανταμειφθείτε πλουσιοπάροχα και δεν υπάρχει ούτε μια πιθανότητα να μην
αισθανθείτε τυχεροί που την γνωρίσατε από κοντά.

Ντροπή!

Δεν είμαι ειδικός, δεν έχω γνώσεις αρχαιολογίας, δεν είμαι από εκείνους
που ψάχνουν τα στραβά για να γράψουν, αλλά το θέαμα που συνάντησα στην
Επισκοπή με εξόργισε. Δύο πεζούλες παρακάτω από την εκκλησία το σώμα μίας
«κόρης» ήταν παρατημένο, πεταμένο εντελώς, σαν άχρηστο μέσα στα χωράφια. Δεν
ξέρω ποια είναι η ηλικίας της, δεν ξέρω την αξία της, μονάχα καταλαβαίνω ότι
οι πτυχώσεις του ενδύματος στο κομμάτι του σώματος που απέμεινε, έχουν μια
σπάνια πλαστικότητα, μια χάρη αλλιώτικη, συγκινητική τουλάχιστον για μένα. Δεν
ξέρω αν αύριο το πρωί χαθεί η «κόρη», όπως χάθηκε και η χρυσή καμπάνα της
Επισκοπής. Δεν ξέρω ποιος αλήθεια φταίει που είναι έτσι πεταμένη, υποπτεύομαι
την Αρχαιαολογική υπηρεσία. Δεν μ’ αρέσει όμως γιατί τη νιώθω σαν κομμάτι της
κληρονομιάς όλων των Ελλήνων. Αν ακόμα υπάρχει ευαισθησία κάτι πρέπει να γίνει ΤΩΡΑ.

Από βοσκός, ψαράς

Ο κυρ-Δημήτρης κοιτάζει την Επισκοπή καθισμένος στο πεζούλι της Αγίας
Άννας και η σκέψη του ξεμακραίνει από το σήμερα. Πολλά έχουν δει τα μάτια του
και κάτι φαίνεται να μην πάει καλά εδώ. «Με πειράζει που είναι έτσι παρατημένη
η Επισκοπή. Μια ημέρα θα γκρεμίσει… είναι και ετούτη κομμάτι της ζωής μου.
Εδώ έμενε ο πατέρας μου, τα κομμάτια αυτά της γης τα καλλιεργούσαμε…
θερίζαμε σιτάρι, κριθάρι… Είχε που λες η εκκλησιά μια χρυσή καμπάνα. Όσο
κάνει όλη η Σίκινος έκανε η καμπάνα. Σήμαινε εδώ και ακουγόταν στο χωριό! Την
φόρτωσε όμως ένας σε μουλάρι και την πήγε στη Σαντορνέκα σε ένα κότερο και την
εκλέψανε. Αυτό έγινε εδώ και 40 χρόνια. Την έχουνε λένε σε μουσείο στη
Γαλλία… περισσότερα δεν ξέρω!».

Ξεκίνησε ως βοσκός, είχε τα περισσότερα πρόβατα, 300 τον αριθμό και δέθηκε
πολύ με τον ίδιο τον χώρο: «Ερχόμουν εδώ με τα πρόβατα από τη Χώρα και μετά
έπαιρνα το μονοπάτι που το λέμε Σκάλα για να κατέβω στο Κάστελο, στο τέρμα του
νησιού. Εκεί έμενα συνεχώς για 50 ημέρες μονάχος. Μια φορά την εβδομάδα
ερχόταν και η γυναίκα μου να μου φέρει φαγητό, ψωμί και τέτοια. Το 1977 τα
χάλασα τα πρόβατα γιατί είχα δύο μωρά παιδιά και η γυναίκα δεν μπορούσε να με
βοηθήσει. Μπήκα κατευθείαν στη θάλασσα. Από βοσκός, ψαράς… και τώρα που
δουλεύουν οι γιοι μου το καΐκι, άνοιξα ταβέρνα. Είμαι όμως και καβοδέτης. Δένω
όλα τα καράβια που έρχονται στο νησί…».

Τα μάτια του λάμπουν καθώς σκέφτεται τα τρία αγόρια του και συνεχίζει να
αναπολεί: «Τότε δεν με ένοιαζε που ήμουν μονάχος στο βουνό. Αν με έβαζες τώρα
όμως δεν θα ήταν το ίδιο. Είναι καλύτερη η ζωή μου τώρα γιατί είμαι κοντά
στους ανθρώπους!».

ΔΙΑΔΡΟΜΗ – ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ

Πλοία από και προς τον Πειραιά φτάνουν σχεδόν κάθε ημέρα στη Σίκινο και τα πιο
κοντινά νησιά είναι η Ίος και η Φολέγανδρος. Μια φορά την εβδομάδα περνάει και
πλοίο (το επιδοτούμενο Άγ. Γεώργιος) από τη Σύρο. Για να φτάσετε εκεί
υπολογίστε τουλάχιστον 10 ώρες, ενώ για όσους θέλουν να πάνε για κάποια
δουλειά στην πρωτεύουσα των Κυκλάδων (Ερμούπολη-Σύρου) ο συντομότερος «δρόμος»
περνάει από τον Πειραιά! Οι εσωτερικές διαδρομές που μπορείτε να κάνετε στο
νησί είναι ελάχιστες. Τριάμισι χιλιόμετρα Αλλοπρόνοια-Χώρα και άλλα 4,5 (χώμα)
μέχρι την Επισκοπή. Δεν υπάρχουν άλλοι δρόμοι Αν φτάσετε με αυτοκίνητο ή
μοτοσυκλέτα να γνωρίζετε ότι στο νησί δεν υπάρχει βενζινάδικο! Ένα ιδιωτικό
λεωφορείο με ηλικιωμένο οδηγό-ιδιοκτήτη κάνει ομολογουμένως λιγοστά δρομολόγια
συνδέοντας τη Χώρα με το λιμάνι.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Μία χαρά είναι η παραλία στην Αλλοπρόνοια, αλλά για τις περισσότερο όμορφες θα
πρέπει να πάρετε λάτζα (καΐκι) που θα σας κοστίσει 1.000 δρχ. συνολικά κατ’
άτομο. Πολύ όμορφες είναι οι παραλίες Διαλισκάρι, Άη Γιώργης (ίσως η
καλύτερη), Μάλτας. Άγ. Παντελεήμονας και Άη Γιάννης (1,5 ώρα με τα πόδια από
την Επισκοπή). Καιρού επιτρέποντος ωραία βόλτα με βαρκάκι είναι και προς την
επιβλητική Μαύρη Σπηλιά στο βορειοδυτικό κομμάτι του νησιού.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Μην περιμένετε να βρείτε μεγάλες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις στη Σίκινο. Ούτε
και υπερπροσφορά σε δωμάτια. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζετε ότι μεγάλο κομμάτι
της Χώρας (στην πλαγιά απέναντι από το Κάστρο) έχει αγοραστεί από αλλοδαπούς!
Οι περισσότερες κλίνες βρίσκονται το λιμάνι (Αλλοπρόνοια). Τα παρακάτω
αναφέρονται ενδεικτικά:

Καμάρες 0286-51281

Πόρτο Σίκινος 0286-51220

Λουκάς 0286-51076

Όστρια 0286-51074

Ζαγοραίος (Χωρα) 0286-51263

Χαρούλα (Χώρα) 0286-51212

ΦΑΓΗΤΟ

Από τις σπεσιαλιτέ του νησιού είναι η σαλάτα με κάπαρη και ξινόγαλα από πάνω
και με ευχαρίστηση τη δοκίμασα στο «Στέκι του Γαρμπή» μια από τις καλύτερες
ταβέρνες επάνω στο νησί (ανήκει στον Δημήτρη Διβόλη, τον καβοδέτη). Όταν έχει
ψάρι να ξέρετε ότι είναι φρέσκο και από σικινιώτικο καΐκι. Σκορδαλιά και
αμπελοφάσουλα της Χώρας θα δοκιμάσετε δίπλα στην «Κληματαριά» και για
κατσικάκι γεμιστό ή ρεβίθια στο φούρνο θα πρέπει να πάτε στην «Όστρια» στο
λιμάνι. Μακράν απίθανο καφενείο είναι αυτό του Ζαχαρία και θα χαρεί πολύ αν
του ζητήσετε ένα «υποβρύχιο» μαζί με τον καφέ σας!

Να γνωρίζετε ότι όλα τα μαγειρευτά φαγητά δεν είναι φτιαγμένα από σεφ, αλλά
από τις γυναίκες που τα φροντίζουν σαν να είναι του σπιτιού τους. Διαφορά στη
γεύση υπάρχει και μάλιστα μεγάλη! Τα ψάρια είναι είδος πολυτελείας και στη Σίκινο.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0286)

Αστυνομία 51222

Αγρ. Ιατρείο 51211

Κοινότητα 51238

Πρακτορείο πλοίων 51134

Ταχυδρομείο 51239