Κέρδος 200 δισ. από τη μείωση των επιτοκίων

Κλειδί» στην πορεία σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας προς την ΟΝΕ, αλλά και
για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής της κυβέρνησης το 2000, θα είναι η
αποκλιμάκωση των επιτοκίων.

Το σχέδιο του οικονομικού επιτελείου προβλέπει ότι το μέσο ετήσιο κόστος
δανεισμού του Δημοσίου το 1999 θα πέσει στο 7,5% και το 2000 στο 6,5%, με
αποτέλεσμα να εξοικονομηθούν πόροι ύψους 200 δισεκατομμυρίων δραχμών. Αυτό θα
δώσει τη δυνατότητα για περαιτέρω περιορισμό του ελλείμματος του Δημοσίου στο
1,9% φέτος και στο 1,7% το 2000, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης, ενώ
παράλληλα θα υπάρξουν τα περιθώρια για κινήσεις στο μέτωπο της κοινωνικής
πολιτικής πέραν των προγραμματισμένων φοροελαφρύνσεων.

Για τον λόγο αυτό στο υπουργείο Οικονομικών περιμένουν με ανυπονομησία πότε η
Τράπεζα της Ελλάδος θα ανάψει το «πράσινο φως» για την έναρξη του νέου γύρου
μείωσης των επιτοκίων, ο οποίος τουλάχιστον σε αυτή τη φάση τοποθετείται
χρονικά για τον Σεπτέμβριο, μολονότι δεν αποκλείεται να ξεκινήσει νωρίτερα αν
το επιτρέψει η εξέλιξη του πληθωρισμού. Η αγωνία του υπουργείου προέρχεται και
από το γεγονός ότι οι δαπάνες για τόκους αποπληρωμής του δημόσιου χρέους το
πρώτο πεντάμηνο του έτους παρουσίασαν σημαντική υπέρβαση και «έτρεχαν» με
ρυθμό αύξησης 26,5%, έναντι ετήσιου στόχου αύξησής τους κατά 2,4%.

Αυτό σημαίνει ότι για να επιτευχθεί ο στόχος για το μέσο κόστος δανεισμού του
φετινού προϋπολογισμού, καθώς και η εξοικονόμηση των δαπανών που απαιτείται
για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής, θα πρέπει τα επιτόκια να πέφτουν με
ταχύτερους ρυθμούς τους επόμενους μήνες μέχρι το τέλος του έτους.

Ανυπομονεί το υπουργείο

Στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ότι η καλή πορεία του πληθωρισμού δημιουργεί
τις προϋποθέσεις να υπάρξουν ταχύτεροι ρυθμοί αποκλιμάκωσης των επιτοκίων.
Αρμόδιοι παράγοντες αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι αν ο πληθωρισμός πέσει στο 2%
τον Ιούλιο, θα δημιουργηθούν οι συνθήκες και το κατάλληλο κλίμα στην αγορά για
υποχώρηση των επιτοκίων μέσα στο καλοκαίρι, αντί για τον Σεπτέμβριο που
προβλέπει το σχέδιο της Τράπεζας της Ελλάδος. Επισημαίνουν ακόμη ότι στη
μείωση των επιτοκίων με ταχύτερους ρυθμούς θα συμβάλουν και οι περιορισμένες
ανάγκες δανεισμού που έχει πλέον το Δημόσιο τους επόμενους μήνες λόγω της
αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους που έχει επιτευχθεί, καθώς και της μείωσης
των δημοσίων ελλειμμάτων τα τελευταία χρόνια.

Τα ίδια στελέχη σημειώνουν ακόμη ότι στη μείωση των δανειακών αναγκών του
Δημοσίου τους επόμενους μήνες, αλλά και το 2000, θα παίξει αποφασιστικό ρόλο η
έκδοση του 20ετούς ομολόγου του Δημοσίου με σταθερό επιτόκιο, η οποία θα γίνει
όταν ο πληθωρισμός σταθεροποιηθεί στα επίπεδα του 2%. Αυτό αναμένεται να γίνει
στο τέλος του καλοκαιριού. Με τον τρόπο αυτό θα μεταφερθεί ένα μεγάλο μέρος
των υποχρεώσεων του Δημοσίου για εξοφλήσεις κρατικών τίτλων στα επόμενα
χρόνια, με αποτέλεσμα να ελαφρυνθεί ο προϋπολογισμός από τα βάρη των δαπανών
εξυπηρέτησης του χρέους.

Η Τράπεζα της Ελλάδος

Από την άλλη πλευρά, πάντως, η Τράπεζα της Ελλάδος παραμένει σταθερή στη
γραμμή που έχει χαράξει για τη διασφάλιση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Έτσι δεν αναμένεται να προχωρήσει σε κινήσεις μείωσης του παρεμβατικού
επιτοκίου στη διατραπεζική αγορά, αν ο πληθωρισμός δεν δείξει σημάδια σταθερής
υποχώρησης και προπαντός αν δεν πέσει στο 2%, που είναι ο κρίσιμος στόχος για
την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ.

Παράγοντες της Τραπέζης της Ελλάδος τονίζουν ότι ακόμη και αν ο πληθωρισμός
πέσει στο 2% τον Ιούλιο, θα πρέπει να διατηρηθεί στο ύψος αυτό και τους
επόμενους μήνες, για να πιστοποιηθεί ότι εμφανίζει τάσεις σταθερής
αποκλιμάκωσης και ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για μια αναζωπύρωσή του. Στην
περίπτωση αυτή θα λυθούν τα χέρια της Κεντρικής να προχωρήσει στη μείωση του
επιτοκίου παρέμβασής της, δίδοντας έτσι το σήμα στις εμπορικές τράπεζες να
προχωρήσουν με τη σειρά τους στη μείωση των επιτοκίων δανεισμού.

Σε διαφορετική περίπτωση μια πρόωρη μείωση των επιτοκίων της Κεντρικής
Τράπεζας θα προκαλούσε αύξηση της πιστωτικής επέκτασης και ενίσχυση της
ζήτησης, με αποτέλεσμα να υπάρξουν πιέσεις στον πληθωρισμό και να τεθεί σε
κίνδυνο η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Πάντως και στην Τράπεζα της Ελλάδος
υπάρχει η εκτίμηση ότι τον Σεπτέμβριο θα έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις
για τη μείωση των επιτοκίων.

Στην Τράπεζα της Ελλάδος θεωρούν ότι έχουν αποδώσει τα μέτρα που ελήφθησαν
πρόσφατα για τον περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης ­ με τη θέσπιση πλαφόν σε
συγκεκριμένες κατηγορίες δανείων των τραπεζών, όπως τα καταναλωτικά δάνεια και
τα στεγαστικά δάνεια ­ η οποία αποτελούσε τον υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο γα τον
πληθωρισμό. Όπως εξήγησε στους διοικητές των εμπορικών τραπεζών ο διοικητής
της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος, τα μέτρα αυτά σε γενικές γραμμές
έχουν επιφέρει αποτελέσματα στη μείωση της πιστωτικής επέκτασης κυρίως μέσω
της συγκράτησης των καταναλωτικών δανείων.

Έτσι, η Τράπεζα της Ελλάδος δεν πρόκειται στο προσεχές διάστημα να λάβει νέα
μέτρα για τον έλεγχο του αριθμού των δανείων που χορηγούν οι τράπεζες, αφού
και τα πρόσφατα μέτρα έχουν αποδώσει και η πορεία του πληθωρισμού δεν προκαλεί
ανησυχία, το αντίθετο μάλιστα, είναι καλύτερη από την αναμενόμενη.

Στην περίπτωση όμως που οι εξελίξεις στο επόμενο διάστημα το επιβάλλουν, η
Κεντρική Τράπεζα έχει έτοιμη τη λύση που θα οδηγήσει στον περαιτέρω περιορισμό
της πιστωτικής επέκτασης, προκειμένου να επιταχυνθούν οι ρυθμοί πτώσης του
πληθωρισμού. Τα μέτρα που έχει στο συρτάρι του ο διοικητής της Τραπέζης της
Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος, σύμφωνα με πληροφορίες, αφορούν την αύξηση των
υποχρεωτικών δεσμεύσεων των τραπεζών, η οποία θα περιόριζε τη ρευστότητά τους,
και έτσι και τους ρυθμούς χορήγησης νέων δανείων.

Άλλωστε και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συνιστά προσεκτικούς χειρισμούς στο
θέμα των επιτοκίων για να αποφευχθούν παρενέργειες στον πληθωρισμό από την
ενίσχυση της πιστωτικής επέκτασης.

Στο προσχέδιο της Έκθεσής του για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, το ΔΝΤ
επισημαίνει ότι οι μειώσεις επιτοκίων θα πρέπει να γίνουν αφού υπάρχουν σαφή
δείγματα σταθερής αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, υπογραμμίζοντας
χαρακτηριστικά ότι «η αυστηρή νομισματική πολιτική που έχει υιοθετηθεί μέχρι
σήμερα και επικεντρώνεται στα υψηλά επιτόκια και την ισχυρή δραχμή, αποτελεί
κεντρικό άξονα της προσπάθειας αποπληθωρισμού. Ο στόχος της Κεντρικής Τράπεζας
είναι η επίτευξη σταθερότητας τιμών μέχρι τα τέλη του 1999 και σε σταθερή βάση
εφεξής προϋποθέτει την διατήρηση αυστηρής πολιτικής στον βαθμό που αυτό είναι
εφικτό». Και προσθέτει ότι σε αυτό το πλαίσιο οι μειώσεις επιτοκίων θα πρέπει
να περιμένουν σαφείς αποδείξεις χαμηλότερου πραγματικού και προβλεπόμενου
πληθωρισμού σε σταθερή βάση.

Κοινωνική πολιτική

Στην πτώση των επιτοκίων και του κόστους δανεισμού του Δημοσίου με βάση το
χρονοδιάγραμμα που έχει χαραχθεί, και στην εξοικονόμηση δαπανών που θα υπάρξει
στον προϋπολογισμό στηρίζει το οικονομικό επιτελείο τους σχεδιασμούς του να
προχωρήσει σε μια πιο «άνετη» κοινωνική πολιτική κυρίως από το 2000.

Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που γίνονται στο οικονομικό επιτελείο, τα 200 δισ.
δρχ. που θα εξοικονομηθούν από την πτώση των επιτοκίων προορίζονται για να
δοθούν με τη μορφή αυξήσεων στις συντάξεις, καθώς και δαπανών στους τομείς της
υγείας και της παιδείας. Οι ενισχύσεις αυτές μαζί με τις φορολογικές
ελαφρύνσεις θα αποτελέσουν το «πακέτο» για την ενίσχυση των χαμηλών και
μεσαίων εισοδημάτων που σκοπεύει να διαθέσει η κυβέρνηση το 2000. Οι αποφάσεις
για όλα αυτά αναμένεται να οριστικοποιηθούν το φθινόπωρο με την κατάρτιση του
νέου προϋπολογισμού, αλλά την κατεύθυνσή τους αναμένεται να προδιαγράψει ο
ίδιος ο Πρωθυπουργός στην ομιλία του στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης στις αρχές Σεπτεμβρίου.