Απίθανη μια νέα αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων

Άλαν Γκρίνσπαν. Ο διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ πέτυχε το… ακατόρθωτο: και αύξησε τα επιτόκια και απογείωσε τα χρηματιστήρια

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών αύξησε την περασμένη Τετάρτη,
όπως άλλωστε αναμενόταν, τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια κατά 0,25 ποσοστιαίες
μονάδες. Οι αγορές υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό την απόφαση της FED, αφού
συνοδεύτηκε από μια ανακοίνωση που εμμέσως δήλωνε ότι είναι απίθανη μια νέα
αύξηση των επιτοκίων στο άμεσο μέλλον.

Η ανακοίνωση της FED προκάλεσε κύμα αγορών τόσο στην αμερικανική
χρηματιστηριακή αγορά όσο και στις ευρωπαϊκές. Ο λόγος; Έσβησαν οι φόβοι των
επενδυτών για το ενδεχόμενο να προχωρήσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα σε μια σειρά
από αυξήσεις των επιτοκίων τούς ερχόμενους μήνες προκειμένου να προστατεύσει
την αμερικανική οικονομία από τον κίνδυνο εκδήλωσης πληθωριστικών πιέσεων.

Την Τετάρτη, την ημέρα της ανακοίνωσης της αύξηση των επιτοκίων από τη FED,
τόσο ο χρηματιστηριακός δείκτης Στάνταρντς εντ Πουρς 500 (S&Ρ 500) όσο και
το χρηματιστήριο Νάσντακ (Nasdaq) σημείωσαν ιστορικά ρεκόρ. Ο βιομηχανικός
δείκτης Ντάου Τζόουνς στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης έκλεισε στις 10.970
μονάδες, οριακά χαμηλότερα από το ιστορικό ρεκόρ των 11.107 μονάδων,
καταγράφοντας σημαντικά κέρδη 1,44%.

Στο μεταξύ, η τιμή των 30ετών ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου αυξήθηκαν,
καθώς οι αποδόσεις του, οι οποίες πέφτουν όταν ανεβαίνει η τιμή τους, έπεσε
στο 5,96% από το 6,06% την περασμένη Τρίτη. Οι αποδόσεις σε κάποια μικρότερης
διάρκειας ομόλογα, όπως για παράδειγμα στα διετή, σημείωσαν ακόμη μεγαλύτερη πτώση.

Αυξήθηκε το κόστος δανεισμού

Η κίνηση της FED θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους δανεισμού για
εκατομμύρια Αμερικανούς καταναλωτές και επιχειρήσεις. Αμέσως μετά την
ανακοίνωση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, μεγάλα εμπορικά τραπεζικά ιδρύματα,
όπως η Μπανκ οφ Αμέρικα, ανέβασαν το βασικό επιτόκιο χορηγήσεών τους από το
7,75% στο 8%.

Τα επιτόκια προσωπικών δανείων και δανείων σε μικρές επιχειρήσεις, όπως
άλλωστε και τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών και των στεγαστικών δανείων
είναι άμεσα συνδεδεμένα με το βασικό επιτόκιο χορηγήσεων των εμπορικών
τραπεζών.

Ωστόσο το επιτόκιο των σταθερών στεγαστικών διάρκειας 30 ετών έχει ακολουθήσει
ανοδική πορεία τις τελευταίες εβδομάδες. Αν η πτωτική πορεία στις αποδόσεις
των μακροπρόθεσμων ομολόγων συνεχιστεί είναι πολύ πιθανόν να μειωθούν και τα
επιτόκια των μακροπρόθεσμων σταθερών στεγαστικών δανείων.

Σε γενικές γραμμές τα υψηλότερα επιτόκια τείνουν να επιβραδύνουν την
οικονομική δραστηριότητα πιέζοντας τις επενδύσεις και την κατανάλωση. Ωστόσο,
η άνοδος στο χρηματιστήριο μπορεί να διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα την
καταναλωτική ζήτηση. Ο Μπιλ Ντάντλι, επικεφαλής οικονομολόγος του οίκου
Γκόλντμαν Σαξ στη Νέα Υόρκη, προβληματίστηκε έντονα από τις λέξεις που
χρησιμοποίησε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα στην ανακοίνωσή της.

«Ήταν χωρίς αμφιβολία μια δήλωση φιλική προς την αγορά», είπε ο Ντάντλι.
«Γιατί όμως η FED είναι τόσο φιλική προς την αγορά όταν γνωρίζουμε ότι
επιθυμεί να ελέγξει τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης;». Από την άλλη, ο
Ντάντλι προειδοποίησε ότι «η αγορά μπορεί να ερμηνεύει πολύ θετικά τη δήλωση
της FED.

Αν η οικονομία συνεχίσει να αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς θα είμαστε ακριβώς
στην ίδια κατάσταση κατά τη διάρκεια της επόμενης συνεδρίασης της FED. Το
αποτέλεσμα σε αυτή την περίπτωση θα είναι μια νέα απόφαση αύξησης των επιτοκίων».

Ο διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας και οι συνεργάτες του αποφάσισαν να
αυξήσουν το επιτόκιο της διατραπεζικής αγοράς ­ αυτό με το οποίο οι εμπορικές
τράπεζες δανείζονται μεταξύ τους ­ κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, στο 5%.

Πρόκειται για την πρώτη αύξηση τα τελευταία δύο χρόνια. Η FED μείωσε το
περασμένο φθινόπωρο το επιτόκιο της διατραπεζικής κατά 0,75 ποσοστιαίες
μονάδες με τρεις κινήσεις, προκειμένου να προστατεύσει την αμερικανική
οικονομία από τις επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

«Από τότε πολλά από τα προβλήματα στις χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν
εξαλειφθεί, οι ξένες οικονομίες σταθεροποιήθηκαν και η οικονομική
δραστηριότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε με ταχύτατους ρυθμούς. Κατά
συνέπεια, δεν κρίνεται αναγκαία η διατήρηση των επιτοκίων στα επίπεδα που
αποφασίστηκαν το φθινόπωρο», ανακοίνωσε η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής
Αγοράς, το κορυφαίο όργανο της FED.

Πολλοί αναλυτές περίμεναν ότι η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ θα προειδοποιούσε πως
πρέπει να μειωθεί η οικονομική δραστηριότητα, προκειμένου να παραμείνει υπό
έλεγχο ο πληθωρισμός. Αντίθετα, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς τόνισε
ότι η «συνεχής άνοδος της παραγωγικότητας απορρόφησε τις πληθωριστικές πιέσεις».

Και αντί για μια ανακοίνωση που θα διαβεβαίωνε ότι η Επιτροπή θα διατηρούσε
την πρόθεσή της για αύξηση των επιτοκίων στο μέλλον, η FED ανακοίνωσε ότι
υιοθετεί μια ουδέτερη στάση, αποκαλύπτοντας πως η επόμενη κίνηση έχει τις
ίδιες πιθανότητες να είναι αύξηση ή μείωση.

Σε ετοιμότητα

Ωστόσο, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο
νέας αύξησης των επιτοκίων, ίσως και κατά τη διάρκεια της επόμενης συνεδρίασής
της στις 24 Αυγούστου. Η Επιτροπή «αναγνωρίζει ότι στο υφιστάμενο περιβάλλον
πρέπει να παραμείνει σε αυξημένη ετοιμότητα προκειμένου να αντιμετωπίσει την
εκδήλωση, ή την πιθανή εκδήλωση πληθωριστικών πιέσεων που μπορούν να
υπονομεύσουν την οικονομική ανάπτυξη», καταλήγει η ανακοίνωση της FED.

Από τις αρχές Μαΐου ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ κ. Άλαν
Γκρίνσπαν είχε σε ομιλίες προαναγγείλει εμμέσως την απόφαση για την αύξηση των
επιτοκίων. Ωστόσο, οι περισσότεροι παρατηρητές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας
ανέμεναν ότι η FED θα συνόδευε την απόφαση για αύξηση των επιτοκίων με πιο
σκληρή γλώσσα για το θέμα του πληθωρισμού.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς «ξεκαθάρισε τη θέση της», λέει ο Μίκι
Λέβι, επικεφαλής οικονομολόγος της Μπανκ οφ Αμέρικα στη Νέα Υόρκη. «Μας είπαν
πως αν οι οικονομικές συνθήκες το απαιτήσουν, θα αυξήσουμε και πάλι τα
επιτόκια. Αν δεν γίνει αναγκαία μια νέα αύξηση, δεν θα την κάνουμε».

Ο Λέβι εκτιμά ότι ο καθοριστικός παράγοντας που υπαγόρευσε την «ουδέτερη»
γλώσσα της FED ίσως είναι οι προσδοκίες της αγοράς για μια σειρά από αυξήσεις
των επιτοκίων.

Δικαιολόγησε την εκτίμησή του αναφέροντας την άνοδο των αποδόσεων στα
μακροπρόθεσμα ομόλογα και το γεγονός ότι κάποιες επιχειρήσεις δυσκολεύτηκαν να
αντλήσουν κεφάλαια μέσω ομολογιακών δανείων.

Προστάτευσαν την αγορά

«Πιστεύω ότι ήταν εξαιρετικά ευαίσθητοι στο θέμα μιας πιθανής αρνητικής
επίδρασης της απόφασής τους στις χρηματοοικονομικές αγορές», λέει ο Λέβι.
Πιθανότατα γι’ αυτό το λόγο καθησύχασαν τις αγορές λέγοντας ότι οι
πληθωριστικές πιέσεις είναι ελεγχόμενες. Αυτή η ευαισθησία τους έπαιξε
σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια κοινοποίησης των προθέσεων της FED σχετικά με
τη μελλοντική πορεία των επιτοκίων.

«Η υιοθέτηση ουδέτερης στάσης δεν αποκλείει το ενδεχόμενο νέας αύξησης των
επιτοκίων στην περίπτωση που το απαιτήσουν οι οικονομικές εξελίξεις. Μειώνει
ωστόσο τις πιθανότητες μιας αύξησης κατά τη διάρκεια της επόμενης συνεδρίασης
της FED, που θα πραγματοποιηθεί τον Αύγουστο», καταλήγει ο Λέβι.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τομ Χάρκιν από την Αϊόβα ήταν ένας από τους
πολλούς οι οποίοι άσκησαν κριτική στη FED, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν
αναγκαία η αύξηση των επιτοκίων.

«Δυστυχώς, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα επέτρεψε στον υπερβολικό φόβο της για τον
πληθωρισμό να βάλει την ισχυρή αμερικανική οικονομία σε κίνδυνο», ανέφερε ο
Χάρκιν σε μια γραπτή δήλωσή του. «Η αύξηση των επιτοκίων είναι ένας περιττός
φόρος σε κάθε επιχείρηση και κάθε αμερικανική οικογένεια που έχει λάβει ένα
κυμαινόμενο στεγαστικό ή καταναλωτικό δάνειο».