Η στάση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας

Από τον κ. Οδυσσέα Βουδούρη, χειρουργό, πρόεδρο του Ελληνικού Τμήματος των
Γιατρών Χωρίς Σύνορα, πήραμε την ακόλουθη επιστολή:

«Το δημοσίευμα των “ΝΕΩΝ” σχετικά με το βιβλίο του Μισέλ Κολόν για τη
Γιουγκοσλαβία καλεί, προφανώς, μια δική μας τοποθέτηση. Αυτή η τοποθέτηση
είναι ξεκάθαρη και πιθανώς να σας εκπλήξει διότι… συμφωνούμε! Συμφωνούμε επί
της ουσίας και παραθέτουμε και τα δικά μας συμπληρωματικά στοιχεία, με μία
όμως σημαντικότατη διευκρίνιση: τα όσα αναφέρθηκαν στο άρθρο δεν αφορούν στο
Ελληνικό Τμήμα.

Το άρθρο υποστηρίζει ότι ορισμένες ΜΚΟ έχουν ξεφύγει από μια αμερόληπτη στάση
και ότι έχουν πλέον διασυνδεθεί με κρατικούς και διακρατικούς φορείς (Ε.Ε.,
ΝΑΤΟ κ.λπ.). Πιστεύουμε, πράγματι, ότι αυτή η διαπίστωση αφορά και τα μεγάλα
τμήματα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα και κυρίως, σε αυτά τα οποία είχαν άμεση
εμπλοκή στην κρίση του Κοσόβου, δηλαδή το Βελγικό αλλά και το Ολλανδικό όπως
και το Γαλλικό. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα τμήματα αυτά έστειλαν δεκάδες
εθελοντές στους προσφυγικούς καταυλισμούς των Αλβανών Κοσοβάρων και ορθώς
έπραξαν. Δεν έστειλαν όμως ούτε έναν εθελοντή εντός Σερβίας και Κοσόβου και
αυτό είναι ακατανόητο. Καταδίκασαν δημοσίως τον βίαιο εκτοπισμό των Αλβανών ως
ανθρωπιστικό έγκλημα και ορθώς τοποθετήθηκαν. Έκλεισαν όμως τα μάτια τους,
εκφράζοντας απλώς τη λύπη τους, για τους αθώους αμάχους Σέρβους που θέριζαν οι
βόμβες, μιλώντας για νόμιμη πολεμική πράξη για την οποία δεν καλούνται να
πάρουν θέση και αυτό είναι απαράδεκτο.

Το Ελληνικό Τμήμα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα διαφοροποίησε τη θέση του από την
αρχή της κρίσης. Καταγγείλαμε το έγκλημα που διαπράχθηκε κατά των Αλβανών
Κοσοβάρων και ταυτόχρονα καταγγείλαμε το έγκλημα του ΝΑΤΟ κατά ολόκληρου του
σερβικού πληθυσμού. Οργανώσαμε αποστολή βοήθειας προς τους Αλβανούς πρόσφυγες
στα Σκόπια και την Αλβανία. Οργανώσαμε αποστολή και εντός του Κοσόβου (τόσο
για τους Σέρβους όσο και για τους Αλβανούς) όπως και της υπόλοιπης Σερβίας.
Στις αποστολές αυτές συμμετείχαν απευθείας Έλληνες εθελοντές και θεωρώ
συμβολικά σημαντικό ότι, ως πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος ήμουν παρών τόσο
στο Κούκες στη Βόρεια Αλβανία και στο Στάνκοβιτς στα Σκόπια όσο και στην
Πρίστινα και το Βελιγράδι. Το Ελληνικό Τμήμα ήταν το μόνο τμήμα από τους MSF
(Medecins Sans Frontieres) που οργάνωσε αποστολή στο Κόσοβο και τη Σερβία. Και
στο σημείο αυτό, πρέπει να κάνουμε μια σημαντική παρατήρηση. Αναφέρεται στο
άρθρο το θέμα της οικονομικής εξάρτησης ορισμένων ΜΚΟ από θεσμικούς φορείς
(κυβερνήσεις, Ε.Ε. κ.λπ.). Αυτό, δυστυχώς, ισχύει και για ορισμένα μεγάλα
τμήματα των MSF, όπως το Βελγικό. Δεν ισχύει βέβαια, για όλα τα μεγάλα
τμήματα, και μπορούμε να αναφέρουμε το γαλλικό παράδειγμα. Πρέπει όμως να
τονίσουμε ότι το Ελληνικό Τμήμα χρηματοδοτείται πρακτικώς εξ ολοκλήρου από
τους 100.000 υποστηρικτές του στην Ελλάδα (για την ακρίβεια σε ποσοστό 98%).
Εκτός του ότι ήταν το μόνο τμήμα των MSF που οργάνωσε αποστολή εντός Κοσόβου /
Σερβίας, ήταν και η μόνη από όλες τις ΜΚΟ που δεν στηρίχθηκε σε απολύτως καμία
κρατική ή διακρατική ενίσχυση για να το πράξει.

Οι MSF είναι μία διεθνής και σύνθετη πραγματικότητα. Αποτελείται από διάφορες
οργανώσεις σε κάθε χώρα. Τις οργανώσεις αυτές τις ενώνει μια κοινή αφετηρία
και μια ιστορία. Τις ενώνει επίσης και μια κοινή αντίληψη για το πώς πρέπει να
διεξάγεται μια αποτελεσματική σύγχρονη δράση. Η καθεμία, όμως, ριζώνει και στη
δική της κοινωνία.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα Ελλάδας είναι ένα ανεξάρτητο σωματείο. Με τον πιο
κατηγορηματικό τρόπο εκφράζουμε τη διαφωνία μας με τις θέσεις που πήρε το
Διεθνές Γραφείο των MSF. Την εκφράζουμε τόσο με τον λόγο όσο και με την
αμερόληπτη δράση μας. Με λύπη πρέπει να αναφέρουμε ότι, ως απάντηση εισπράξαμε
την απειλή ότι τα μεγάλα τμήματα θα διακόψουν τις σχέσεις τους με το Ελληνικό
Τμήμα. Ελπίζουμε ότι αυτό εκφράζει μόνο κάποια προσωρινή έλλειψη ψυχραιμίας.
Ακόμα όμως και αν αυτό συμβεί, δε θίγει την ιδιότητά μας και τη δράση μας ως
Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Αντιθέτως, πιστεύουμε ότι με τον τρόπο αυτό σώσαμε την
τιμή όλων των MSF. Δεν πιστεύουμε ότι ο εκτροχιασμός από την αμεροληψία που
παρατηρήθηκε από ορισμένα διεθνή στελέχη εκφράζει πραγματικά τους απλούς
εθελοντές ακόμα και των μεγάλων τμημάτων. Ο πόλεμος του Κοσόβου έφερε στην
επιφάνεια κάποιες βασικές ρωγμές μεταξύ της Δυτικής και της υπόλοιπης Ευρώπης.
Ίσως ήταν αναμενόμενο, αυτό να μην αφήσει ανεπηρέαστο ούτε και το ανθρωπιστικό
κίνημα. Το Ελληνικό Τμήμα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα δεν παρασύρθηκε από κάποιο
πρόσκαιρο ρεύμα στη χώρα μας και, καταγγέλλοντας ξεκάθαρα το έγκλημα κατά των
Κοσοβάρων Αλβανών, όπως και τους εγκληματικούς βομβαρδισμούς, έδειξε την
ουσιαστική του ανεξαρτησία και αμεροληψία. Δυστυχώς, κάτι αντίστοιχο δεν
παρατηρήθηκε στις δυτικές χώρες όπου άλλα τμήματα, υποκύπτοντας στο κυρίαρχο
ρεύμα, βρέθηκαν ­ άθελά τους, αξιολογούμε ­ στο πλευρό του ΝΑΤΟ. Το Ελληνικό
Τμήμα, με το κύρος που ολόκληρη η ελληνική κοινωνία αναγνωρίζει στο όνομα των
Γιατρών Χωρίς Σύνορα, θα συνεχίσει, πιστό στις αρχές της ανεξάρτητης και
αμερόληπτης ανθρωπιστικής δράσης».