Το όνειρο είναι τόσο κοντά μας

Τόσα χρόνια δεν έχω τολμήσει ποτέ μου να κάνω το άθροισμα των χιλιομέτρων που
έχω καλύψει στην Ελλάδα, γιατί είναι σίγουρο πως θα τρομάξω. Η έξοδος από την
Αττική, που είναι και η βάση μου, όλα αυτά τα χρόνια θεωρείται δεδομένη, ώστε
να βγει το ταξιδιωτικό, να βρεθεί «το διαφορετικό», να ανακαλυφθεί ένα ακόμα
κομμάτι της Ελλάδας και να γραφεί για τους αναγνώστες. Μπορεί για τους
περισσότερους να είναι πολύ δύσκολο ή ανέφικτο χρονικά και οικονομικά να
ακολουθήσουν την εκάστοτε «τρελή» πορεία μου στην Ελλάδα. Από την άλλη, έχουμε
και το καλοκαίρι… Οι μισοί για διακοπές και οι άλλοι στο «πήξιμο», με
αφόρητη ζέστη, καρφωμένοι στην Αθήνα. Κανείς δεν σκέφτεται αυτούς που μένουν
πίσω, κανείς δεν μπορεί να αναλογιστεί τη λαχτάρα τους για μια μικρή εκδρομή,
που να συμπεριλαμβάνει και ένα κομμάτι παραλίας για μπάνιο. Και, η παραλία
θέλουμε να είναι «ήσυχη, σε κοντινή απόσταση και με καθαρά νερά». Ξεκάθαρη η
«παραγγελιά», αλλά μοιάζει λίγο αδύνατο να βρεθεί ένας τέτοιος τόπος στην
Αττική. Ψάχνοντας, όμως, βρίσκεις αυτό που γυρεύεις, έστω και υπό συνθήκες.
Βόλτα στην Αττική, λοιπόν! Γιατί όχι; Ποιος σας είπε ότι ο τόπος αυτός δεν
έχει ονειρεμένες γωνιές; Ποιος πιστεύει ότι τα έχει γνωρίσει όλα;

Από την Αθήνα τα Βίλια απέχουν μόλις 50 χιλιόμετρα και η υποτιθέμενη Εθνική
Οδός Αθηνών-Κορίνθου μέχρι τη διασταύρωση για Μάνδρα (λίγο πριν από τα πρώτα
διόδια) είναι σκέτη κόλαση. Δεν υπάρχουν πια ώρες αιχμής της κυκλοφορίας.
Έχουμε γίνει τόσο πολλοί, που όλες οι ώρες είναι ώρες αιχμής! Από τη
διασταύρωση της Εθνικής, βέβαια, με κατεύθυνση της Ερυθρές (Κριεκούκι)
αρχίζουν τα κομβόι των φορτηγών, που ακόμα χρησιμοποιούν αυτόν τον παλιό δρόμο
με το ένα ρεύμα ανά λωρίδα… Τον ίδιο περίπου που χρησιμοποίησε και ο μέγας
περιηγητής του 2ου αιώνα μ.Χ., Παυσανίας. Είναι πολύ προφανές ότι για την
αττική γη οι παραπομπές στην αρχαιότητα είναι δεδομένες… Όπου και αν
«σκαλίσεις» τον τόπο αυτόν θα βρεις σημαντικά κομμάτια της ιστορίας των Ελλήνων.

Τα Βίλια είναι ένα από τα πολλά χωριά της πατρίδας μας που εγκαταστάθηκαν
Αρβανίτες από το 1352 έως το 1402. Γλωσσικά το ελληνικό στοιχείο φαινόταν ότι
θα αφομοιωθεί από τους Αρβανίτες, αλλά στις ημέρες μας μόνο μερικοί παππούδες
εξακολουθούν να μιλάνε άπταιστα Αρβανίτικα. Οι νεώτεροι γνωρίζουν,
καταλαβαίνουν, αλλά δεν έχουν μεγάλη ευχέρεια ώστε να εκφραστούν κανονικά. Το
όνομα Βίλια είναι άγνωστο από πότε υπάρχει και από πού προήλθε. Το παλαιό,
κατεστραμμένο από τους πειρατές χωριό δεν είχε αυτή την ονομασία. Η πλέον
πιθανή εκδοχή είναι εκείνη του γεωγράφου Μελετίου του Νεώτερου, που αναφέρεται
στο χωριό «Ειδυλλία», από την πραγματικά ειδυλλιακή μορφή της περιοχής τον 17ο
αιώνα (κτισμένη στους πρόποδες των αδιαπέραστων δασών του Κιθαιρώνα). Από το
«Ειδυλλία» πέρασαν στο Δύλλια-Βύλλια-Βίλλια (με 2 λ, όπως επιθυμούν να το
γράφουν οι τοπικοί). Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας τα Βίλλια ήταν
σημαντικότατη κωμόπολη και οι κάτοικοί της αριθμούσαν 2.500. Σήμερα τα
δεδομένα έχουν αλλάξει και ζώντας στην «σκιά» της τερατώδους Αθήνας, τα Βίλια
προσπαθούν να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος και να κρατήσουν την ταυτότητά τους
στον χώρο. Δεν είναι ούτε μακριά ούτε κοντά στην Αθήνα. Αν κάποιο ηλιόλουστο
πρωινό καθήσεις σε ένα καφενείο και προσπαθήσεις να αποστασιοποιηθείς,
νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε χωριό, λίγο ορεινό και ξέμακρο. Οι ρυθμοί της ζωής
είναι διαφορετικοί και, λίγο τα ρετσίνια, λίγο οι οικοδομικές εργασίες και η
απασχόληση των κατοίκων εξυπηρετώντας την τουριστική κίνηση στο Πόρτο Γερμενό,
τα Βίλλια δείχνουν πως έχουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις να συνεχίσουν την
πορεία στον χρόνο..

Κιθαιρώνας

Βγαίνοντας από τα Βίλλια, πέρα από ένα αισθητικό ανοσιούργημα απερίγραπτου
ρυθμού και τεχνοτροπίας, το οποίο κατασκευάστηκε για να λειτουργήσει ως
καφετέρια, συναντάμε την πηγή της Τζίας (της Βασιλικής δηλαδή, στα
Αρβανίτικα). Τα νερά στον Κιθαιρώνα σπανίζουν και οι λιγοστές πηγές βρίσκονται
όλες κοντά στα Βίλια. Το γιατί στον Κιθαιρώνα το νερό είναι λιγοστό, είναι
μεγάλη ιστορία, που αξίζει πραγματικά να αναφέρουμε! Σύμφωνα με τη μυθολογία,
λοιπόν, ο Κιθαιρώνας ήταν βασιλιάς των Πλαταιών και αδερφός του Ελικώνα. Ο
χαρακτήρας του όμως δεν ήταν και ο καλύτερος. Πονηρός, σκληρός και με άσχημη
συμπεριφορά στους γύρω, έφτασε από την κακία του να σκοτώσει τον ίδιο τον
αδελφό τον Ελικώνα, γκρεμίζοντάς τον από έναν πανύψηλο βράχο! Τότε ο Δίας τον
μεταμόρφωσε στο σημερινό βουνό, τον καταράστηκε ­ εκτός των άλλων ­ να μείνει
άνυδρος και άφησε τις θεότητες της εκδίκησης (τις Ερινύες) να κατοικήσουν εκεί!

Η ταμπέλα μόλις 2 χιλιόμετρα έξω από τα Βίλλια έδειχνε την ανηφορική διαδρομή
της ανάβασης στην κορυφή. Χρησιμοποιώντας τον καλοστρωμένο ακόμα ασφάλτινο
δρόμο (και όχι το καλοσημαδεμένο μονοπάτι που χρησιμοποιούν οι ορειβάτες) που
φτιάχτηκε για τις ανάγκες της τέως στρατιωτικής βάσης, συνειδητοποιείς την
ομορφιά αυτού του Κιθαιρώνα, που σκεπάζεται αρχικά από πεύκα, ενώ κατόπιν
αναλαμβάνουν τα έλατα να σε κάνουν να νιώσεις ακόμα πιο όμορφα. Δεν το
πιστεύεις ότι βρίσκεσαι σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα, απολαμβάνοντας μια
σπάνια βουνίσια δροσιά, ακούγοντας το τιτίβισμα πουλιών και βλέποντας τα
κοπάδια από τα πρόβατα να κινούνται νωχελικά γύρω από τα ξέφωτα. Φτάνοντας
στις ερειπωμένες πια εγκαταστάσεις της κορυφής, στα 1.400 μέτρα περίπου, το
βλέμμα ξεμακραίνει και η Αττική μαζί με τη Βοιωτία παίρνουν μια σπάνια
πανοραματική διάσταση, αξέχαστη όταν την αντικρύσεις για πρώτη φορά. Από τη
μια το μάτι φτάνει μέχρι την αποξηραμένη λίμνη Κωπαΐδα, ακολουθεί το κανάλι
του Μόρνου, φτάνει στον Σκαραμαγκά και από την άλλη «γκρεμίζεται» απότομα στον
Κορινθιακό, πάνω από το Πόρτο Γερμενό, την Ψάθα, το Αλεποχώρι και τον Άγιο
Βασίλειο. Τα νησάκια απέναντι είναι οι Αλκυονίδες Νήσοι (επίκεντρο του μεγάλου
σεισμού του 1981) και όλες οι κωμοπόλεις ­ Πλαταιές, Ερυθρές, Λεύκτρα,
Μελισσοχώρι ­ φαίνονται σαν συστάδες από λευκές κουκίδες στον κάμπο.

Βίλια

Τα δάση του Κιθαιρώνα ήταν ονομαστά από την αρχαιότητα, στην πλειοψηφία τους
αδιαπέραστα και, σύμφωνα με τον Πίνδαρο, αυτό ήταν το ιερό βουνό του Διονύσου,
του θεού του γλεντιού και της κραιπάλης. Εδώ γίνονταν τα κιθαιρώνια όργια, με
συνοδεία τη λύρα του Ορφέα και τον αυλό του Πάνα. Εδώ επίσης λατρευόταν και η
συζυγική πίστη με τα Δαίδαλα, τις γιορτές προς τιμήν του Δία και της Ήρας (ως
ζεύγος). Εδώ επίσης υπήρχε και το φοβερό λιοντάρι που κατασπάραζε τα βόδια του
Αμφιτρύωνα και του Θέσπιου. Μέχρι που ο 18χρονος Ηρακλής εμφανίστηκε και σε 50
ημέρες κατάφερε να το σκοτώσει!

Οι μύθοι γύρω από τον Κιθαιρώνα δεν έχουν τελειωμό, αλλά η σημερινή αλήθεια
απέχει πολύ από την εποχή που το βουνό ήταν γεμάτο από ελάφια, ζαρκάδια,
αγριογούρουνα και αρπακτικά πουλιά. Παραμένει ακόμα όμως όμορφο βουνό και η
βόλτα στην κορυφή του προτείνεται ανεπιφύλακτα.

Η επιστροφή στον κεντρικό δρόμο μέσα από τον συνοικισμό του Αγ. Νεκταρίου μου
απέδειξε για μία ακόμη φορά πως η Αττική είναι γεμάτη από άχρηστα σπίτια-βίλες
που δεν κατοικούνται. Ο μύθος των εξοχικών σπιτιών έχει πραγματικά καταστρέψει
την εικόνα της Αττικής και έχει προσφέρει ελάχιστες χαρές στους ιδιοκτήτες
τους! Σχεδόν 400 μέτρα πιο κάτω ακολούθησα την ταμπέλα αριστερά προς Άγιο
Γεώργιο, για να ζωντανέψει ύστερα από 1,5 χιλιόμετρο χωμάτινου δρόμου ο μύθος
που ακολουθεί τους κατοίκους των Βιλίων τους τελευταίους 7 αιώνες! Ήταν, που
λέτε, ανήμερα του Άη Γιωργιού και το Παλιοχώρι γιόρταζε και ξεφάντωνε γύρω από
την εκκλησία. Τη νύχτα οι κάτοικοι, κουρασμένοι από το γλέντι, έπεσαν για
ύπνο, αλλά τότε το χωριό ζώστηκε από «φούστες» (από πειρατές, δηλαδή). Τους
έδεσαν όλους, τους κατέβασαν στον γιαλό και τους πήγαν με πλοία στην Ιταλία
και τη Σικελία, όπου και τους πούλησαν! Το χωριό αφανίστηκε μέσα σε μια νύχτα
και σήμερα, το μοναδικό που απομένει, είναι τα ερείπια των παλιών πέτρινων
σπιτιών και η πανέμορφη εκκλησιά του Άη Γιώργη (με το υπέροχο ταβάνι από
δοκάρια αθάνατων κέδρων)!

Ψάθα

Επιστροφή στον κεντρικό δρόμο και ακολουθώντας αρκετά πιο κάτω την παράκαμψη
για Ψάθα, μπήκα στο μικρό πευκοδάσος. Παίρνοντας τον κατήφορο προς τον γραφικό
κόλπο, η θέα είναι εξαιρετική και η Ψάθα τις καθημερινές είναι ένας μικρός
παράδεισος. Τα Σαββατοκύριακα όμως γεμίζει ασφυκτικά από κόσμο, ενώ η προβλήτα
που κατασκευάστηκε ούτε της ταιριάζει αισθητικά ούτε βολεύει κανέναν, αφού
μικραίνει πολύ την πάλαι ποτέ τεράστια βοτσαλωτή παραλία που χαιρόμαστε.
Παραλιακά ο δρόμος συνεχίζει για Αλεποχώρι και Σχίνο, αλλά προτίμησα να μην
τον ακολουθήσω. Επιστρέφοντας, κάπου ανάμεσα στο πευκοδάσος αντίκρυσα αριστερά
τον παλιό δασικό χωμάτινο δρόμο για το Πόρτο Γερμενό (η ταμπέλα έγραφε: οδός
Αιγοσθενών). Το πρώτο που αντίκρυσα, ήταν το σχεδόν ερειπωμένο πια κάστρο του
Γερμενού. Οι τεράστιοι ογκόλιθοι που έχουν περίτεχνα τοποθετηθεί θυμίζουν
αντίστοιχα κάστρα των Ενετών, όμως ετούτο εδώ το έφτιαξαν οι Αθηναίοι από το
450 έως το 350 π.Χ. Βέβαια, πολλά κομμάτια από τα θεμέλια υπολογίζουν ότι
είναι πολύ παλαιότερης ­ ίσως μυκηναϊκής ­ εποχής, οπότε η ιστορία του κάστρου
αυτού έχει παρελθόν 3.500 ετών!

Στην ακρόπολη του κάστρου (γιατί οι πανύψηλοι πύργοι φτάνουν μέχρι τη
θάλασσα), δίπλα στα κελιά της φρουράς, βρίσκεται και το γλυκύτατο γραφικό
εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, με παλιές τοιχογραφίες. Η εγκατάλειψη, πάντως,
είναι πέρα για πέρα προφανής και από τους σεισμούς του 1981 όσα κομμάτια
γλίτωσαν… κάποια στιγμή θα πέσουν και αυτά!

Αντίστοιχα εγκαταλελειμμένο είναι και το εκκλησάκι της Αγίας Άννας, κάτω από
την ακρόπολη του κάστρου, που κτίστηκε στα ερείπια πολύ παλαιότερου ναού
αφιερωμένου στην Παναγία (γνωστός με το όνομα «Βασιλική»). Τα πανέμορφα
ψηφιδωτά στον περίβολο είναι καλυμμένα ώστε να μη σκορπίσουν, αλλά ίσως
ελπίζουμε μάταια πως κάποια στιγμή θα αντικρύσουμε την ομορφιά τους.

Εδώ στο Πόρτο Γερμενό (ή Αιγόσθενα) ακούγεται ακόμα το όνομα του Μελάμποδος,
που ήταν σημαντικός μάντης και θεραπευτής της αρχαιότητας. Η ιστορία του
ξεκινάει 1.300 χρόνια προτού γεννηθεί ο Χριστός και λένε πως δύο φίδια τού
καθάρισαν τ’ αυτιά και τον έκαναν ικανό να καταλαβαίνει τις φωνές των πουλιών
και να μαντεύει τα μέλλοντα. Ο Μελάμπους ήταν ο πιο γνωστός ψυχίατρος της
αρχαιότητας και χρησιμοποιούσε για τη θεραπεία ένα φυτό που λεγόταν ελλέβορος
(σκάρφι ή τρελοβότανο το λένε ακόμα στο Γερμενό, όπου φυτρώνει), γάλα κατσίκας
και θαλάσσια μπάνια!

Οι αλήθειες, οι μύθοι και τα αξιόλογα σημεία που μπορείτε να δείτε κατά μήκος
της μικρής αυτής διαδρομής δεν τελειώνουν εδώ και ούτε μπορούν να ολοκληρωθούν
σε μερικές παραπάνω σελίδες. Πολύ πλούσιος τόπος η Αττική και όσο μαθαίνεις
περισσότερα γίνεται και πιο όμορφος, πιο ελκυστικός.

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ – ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Οι αποστάσεις που έχετε να καλύψετε είναι ελάχιστες. Υπολογίστε περίπου 50
χιλιόμετρα από Αθήνα για Βίλια και άλλα 17 για Πόρτο Γερμενό. Οι χωμάτινες
παρακάμψεις για τον Άγ. Γεώργιο στο παλιό χωριό και για Πόρτο Γερμενό
χρειάζονται προσοχή. Στον πρώτο πέρασε το Ράλι Ακρόπολις και ο δεύτερος έχει
δύσκολο κομμάτι, με φυτευτή πέτρα στον ελαιώνα πριν από το κάστρο. Δοκιμάστε
να κάνετε τη διαδρομή με μοτοσυκλέτα. Θα είναι πιο εύκολη και θα αποφύγετε και
την «κόλαση» της Εθνικής Οδού.

Τόσο στην Ψάθα όσο και το Πόρτο Γερμενό είναι ειδυλλιακά τις καθημερινές και
«έλα να δεις» κάθε Σαββατοκύριακο. Είναι όμως εύκολο να κάνετε ήσυχα το μπάνιο
σας, αρκεί να περπατήσετε λιγάκι. Στη δεξιά μεριά της Ψάθας, όπως κοιτάμε τη
θάλασσα, ξεκινάει ένα μικρό μονοπατάκι για την όμορφη και αόρατη παραλία
Πισσός. Εάν και αυτή δεν σας ικανοποιεί, συνεχίστε με τα πόδια για τις
επόμενες «αγκάλες» που ακολουθούν.

Στη Βορινιά (αριστερή πλευρά του κόλπου), στο Πόρτο Γερμενό, ο δρόμος
συνεχίζει χωμάτινος αποκαλύπτοντας μικρές, γλυκιές αγκάλες. Εκεί ακριβώς που
ανηφορίζει μπορείτε να συνεχίσετε ίσια, βρίσκοντας τον δρόμο σας ανάμεσα στα
πουρνάρια για την πανέμορφη και μοναχική παραλία που ακολουθεί. Άλλες δύο
αντίστοιχης ομορφιάς βρίσκονται ακόμα πιο κάτω, ακολουθώντας τη βραχώδη
ακτογραμμή. Αντίστοιχες παραλίες υπάρχουν και από τη μεριά του Προσήλιου
(δεξιά πλευρά του Κόλπου). Για όλες χρειάζεται να περπατήσετε.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Μπορείτε άνετα να επιλέξετε να μείνετε στα Βίλια ή στο Πόρτο Γερμενό. Τα
παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά:

Βερόρι (Βίλλια) 0263.22294

Ακταίων (Βίλια) 0263.22560

Αρίων (Βίλλια) 0263.22253

Αιγοσθένιον (Π. Γερμενό) 0263.41226

ΦΑΓΗΤΟ

Γενικά στην περιοχή έχετε τη δυνατότητα να φάτε καλά. Ξεκινάμε με τα Βίλια και
την παραδοσιακή αμυγδαλόπιτα του παππού (Γκιόκας, εάν δεν κάνω λάθος) που μας
άφησε χρόνους και πήρε μαζί του όλη τη μαεστρία της παρασκευής του γλυκού. Τη
συνταγή έχει η κόρη του, αλλά το μαγαζί δυστυχώς έκλεισε. Το ζαχαροπλαστείο
του Μπέλση απέναντι φτιάχνει καλή αμυγδαλόπιτα (το ίδιο και ο παλιότερος
Ρούσης), αλλά αυτή την απίστευτη που είχαμε δοκιμάσει δεν την φτάνει κανείς!
Εξαιρετικά κρεατικά (στα Βίλλια) θα φάτε στις ταβέρνες του Λιώρη, του Δρόση,
αλλά και του γραφικού πλέον Μεϊντάνη ή «Τρελέα», που άμα θέλει θα σας
σερβίρει! Στην Ψάθα οι δύο ταβέρνες ­ του Αντρέα στην άκρη και του Θανάση
Ρούση ­ έχουν ικανοποιητικό φαγητό. Για εξαιρετικό ψάρι στη «Σκαλόμα» του
Γκιόκα στο Πόρτο Γερμενό (τέρμα στο Προσήλιο), όπου ο Μιχάλης, αλλά κυρίως η
κυρα-Λένη δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους. Πολύ καλές είναι και οι ψαροταβέρνες
του Καραμάνη και του Ηλία του Κούκιου (Π. Γερμενό).

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0263)

Αγρ. Ιατρείο 22207

Αστυνομία 22100

Δήμος 22515

Λιμεναρχείο (Π. Γερμενό) 41491