Στον αέρα η μεταρρύθμιση

Στον αέρα τινάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας τα Προγράμματα Σπουδών
Επιλογής (ΠΣΕ) και μαζί τους μιαν από τις βασικές πτυχές της εκπαιδευτικής
μεταρρύθμισης που έχει σχεδιάσει το υπουργείο Παιδείας, καθώς κρίνει τη
λειτουργία τους αντισυνταγματική.

Με την ομόφωνη απόφαση που έλαβε χθες σε διάσκεψη το αρμόδιο Ε΄ Τμήμα του
Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου ­ και η οποία αναμένεται να δημοσιευθεί τις
προσεχείς εβδομάδες ­ η εφαρμογή των ΠΣΕ κρίνεται ότι παραβιάζει τη
συνταγματική αρχή της ισότητας, αφού οδηγεί σε άνιση μεταχείριση των
σπουδαστών στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας που περνούν από τη
δοκιμασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Η απόφαση του Τμήματος μάλιστα είναι οριστική, καθώς το ζήτημα δεν
παραπέμπεται στην Ολομέλεια του ΣτΕ. Με αποτέλεσμα να μένουν μετέωροι οι
περίπου 6.000 σπουδαστές που έχουν εγγραφεί και ήδη παρακολουθούν τα 24
προγράμματα που λειτουργούν από πέρυσι σε διάφορα ΑΕΙ της χώρας. Σε αυτά
μάλιστα έχουν προστεθεί φέτος άλλα οκτώ προγράμματα, με προτάσεις των ΑΕΙ, που
πιθανότατα να μην ξεκινήσουν ποτέ.

Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ με τη χθεσινή απόφασή του, που οδηγεί άμεσα το υπουργείο
Παιδείας να αναζητήσει νομοθετικές λύσεις εξόδου από το πρόβλημα που ανακύπτει
ή διαφορετικά να καταργήσει τα επίμαχα προγράμματα, έκανε δεκτές τις προσφυγές
που είχαν υποβάλει καθηγητές του Πολυτεχνείου Κρήτης και δεκάδες φοιτητές,
επιτυχόντες κατά τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.

Αποδεχόμενο στο σύνολό της την εισήγηση του συμβούλου Επικρατείας Νικ. Ρόζου,
το Ε’ Τμήμα αποφαίνεται ότι με τα ΠΣΕ «παραβιάζεται η συνταγματική αρχή της
ισότητας, αφού τα προγράμματα έχουν δικαίωμα να παρακολουθήσουν φοιτητές χωρίς
να έχουν συμμετάσχει και επιτύχει σε εξετάσεις για την εισαγωγή τους σε ΑΕΙ,
και τελικώς να αποκτούν ισότιμο πτυχίο με τους φοιτητές που σπουδάζουν στα ΑΕΙ
ύστερα από την επιτυχία τους στις Πανελλαδικές Εξετάσεις»

Επιπλέον κρίθηκε ότι πρόβλημα αντισυνταγματικότητας προκύπτει και για τη
δυνατότητα του υπουργού Παιδείας να καθορίζει με απόφασή του θέματα οργάνωσης
και λειτουργίας των ΠΣΕ, ενώ στην απόφαση επισημαίνεται ότι ο σχετικός νόμος
για τη δημιουργία των προγραμμάτων δεν θέτει οργανωτικές εγγυήσεις που να
διασφαλίζουν τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ακαδημαϊκή ελευθερία.

Από την άλλη πλευρά, το αρμόδιο Τμήμα απέρριψε τις θέσεις του υπουργείου
Παιδείς για το ζήτημα, σύμφωνα με τις οποίες δεν προσκρούει στο Σύνταγμα η
είσοδος στα ΑΕΙ χωρίς εξετάσεις, ενώ οι πτυχιούχοι των ΠΣΕ ­ με τα οποία
δημιουργούνται νέα γνωστικά αντικείμενα ­ δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες
απασχόλησης με τους υπόλοιπους πτυχιούχους. Κι αυτό γιατί, κατά το Ε’ Τμήμα, η
νομιμότητα της λειτουργίας των ΠΣΕ σχετίζεται με την ισοτιμία των πτυχίων και
όχι με τις δυνατότητες των σπουδαστών που τα παρακολουθούν να ακολουθήσουν και
έναν αντίστοιχο επαγγελματικό κλάδο.

Όπως τόνιζαν εξάλλου, χθες, μέλη του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου, δεν
αποκλείεται με το ζήτημα να ασχοληθεί τελικά και η Ολομέλεια. Αλλά αυτό μπορεί
πλέον να γίνει με την παραπομπή στην Ολομέλεια άλλων προσφυγών για το θέμα.
Και σε αυτή την περίπτωση η υπόθεση θα εκδικαστεί από την Ολομέλεια τον
επόμενο χρόνο.

Το υπουργείο Παιδείας

Με τη γνωστοποίηση της διάσκεψης του Ε’ Τμήματος του ΣτΕ, από την πλευρά του
υπουργείου Παιδείας ανακοινώθηκε ότι αναμένεται να δημοσιευθεί η απόφαση, αλλά
τονίζεται ότι ο θεσμός των ΠΣΕ «αποτελεί μείζονα πολιτική επιλογή της
κυβέρνησης στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης» και «είναι αμετακίνητη
η βούληση όχι απλώς να στηρίξει, αλλά και να αναπτύξει περαιτέρω τον θεσμό».
«Το υπουργείο Παιδείας», σημειώνεται στην ανακοίνωση, «διαθέτει νομικές
διεξόδους για την ομαλή συνέχιση λειτουργίας των υφιστάμενων Προγραμμάτων
Σπουδών Επιλογής…».

Το πρόγραμμα

«Αντισυνταγματικές σπουδές». Τα Προγράμματα Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ) οδηγούν σε άνιση μεταχείριση των σπουδαστών που δίνουν Πανελλαδικές Εξετάσεις, έκρινε το ΣτΕ

Στα επίμαχα προγράμματα που κρίνονται αντισυνταγματικά από το Συμβούλιο της
Επικρατείας, μπορούν να συμμετάσχουν τελειόφοιτοι Λυκείου χωρίς εξετάσεις,
αλλά με βάση μοριοδότηση που προκύπτει από τον βαθμό απολυτηρίου τους,
επαγγελματική εμπειρία κ.ά. Τα προγράμματα λειτουργούν στο πλαίσιο των ΑΕΙ,
εφ’ όσον επιθυμούν να προχωρήσουν στη λειτουργία ΠΣΕ, παρέχουν ισότιμα πτυχία
με αυτά που χορηγούν οι υπόλοιπες πανεπιστημιακές σχολές και, όπως προβλέπει ο
σχετικός νόμος 2525/97, αναπτύσσονται στους τομείς των Ανθρωπιστικών
Επιστημών, των Θετικών Επιστημών, της Οικονομίας-Διοίκησης, της Τεχνολογίας
και του Περιβάλλοντος. Σήμερα, ΠΣΕ λειτουργούν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1),
στο Πολυτεχνείο Κρήτης (3), στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (3), στο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλίας (3) και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (2). Επίσης και σε έξι ΤΕΙ:
Πειραιά, Θεσαλονίκης, Ηρακλείου, Καβάλας, Καλαμάτας και Κοζάνης. Ο
προϋπολογισμός για την αρχική φάση εφαρμογής του θεσμού (32 ΠΣΕ) είναι 7 δισ. δραχμές.