Το όπλο είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι για μικρούς και μεγάλους

Πριν από δέκα περίπου χρόνια με είχε απασχολήσει ­ ως εισαγγελέα της
έδρας ­ κάποια εξαιρετικά ασυνήθιστη περίπτωση: Ένα ζευγάρι νέων παιδιών ­
ένας Αμερικανός και μια Ελληνοαμερικανίδα ­ είχαν εξέλθει, περασμένα
μεσάνυχτα, από κάποιο παραλιακό κέντρο. Ήταν αμέριμνοι και δεν είχαν την
παραμικρή εμπλοκή σε αξιόποινες πράξεις. Λίγο πριν επιβιβαστούν στο αυτοκίνητό
τους, υποβλήθηκαν σε αστυνομικό έλεγχο από το πλήρωμα σταθμευμένου έξω από το
κέντρο περιπολικού. Κατά τον έλεγχο ένας από τους αστυνομικούς, εντελώς
αψυχολόγητα ­ απ’ όσο θυμάμαι ­ είχε βγάλει το υπηρεσιακό του περίστροφο, που
άθελά του (σύμφωνα με το κατηγορητήριο) είχε εκπυρσοκροτήσει και είχε
τραυματίσει θανάσιμα την κοπέλα, που έπειτα από λίγο ξεψύχησε.

Στη δίκη η πολιτική αγωγή προέβαλε πρωταρχικά το αίτημα μετατροπής της
κατηγορίας από «ανθρωποκτονία εξ αμελείας» (πλημμέλημα) σε «ανθρωποκτονία εκ
προθέσεως» ή σε «θανατηφόρο μη σκοπουμένη σωματική βλάβη» (κακούργημα). Ο
νεαρός Αμερικανός παρίστατο για δεύτερη φορά, διότι ήδη είχε προηγηθεί μία
αναβολή ­ ταξιδεύοντας από την Αμερική με δικά του έξοδα και φαινόταν
αποφασισμένος να ζητήσει με επιμονή τη δική του και της νεκρής κοπέλας του
ηθική αποκατάσταση. Η εκδίκηση της υποθέσεως (δυστυχώς) αναβλήθηκε για δεύτερη
φορά. Δεν έμαθα ποτέ το τελικό αποτέλεσμα της δίκης αυτής. Γεγονός όμως είναι
ότι είχε γίνει εσφαλμένη χρήση του υπηρεσιακού περιστρόφου από τον αστυνομικό,
με οδυνηρή συνέπεια την απώλεια της ζωής μιας νέας γυναίκας. Παράλληλα, η
συγκεκριμένη υπόθεση είχε φέρει στην επιφάνεια ­ με δραματικό τρόπο ­ το
ζήτημα του τρόπου, των συνθηκών και των ορίων χρήσης των υπηρεσιακών όπλων από
τους αστυνομικούς. Ζήτημα που εξακολουθεί, δυστυχώς, να παραμένει επίκαιρο και δυσεπίλυτο…

Όταν πρόκειται για ατύχημα η τραγωδία που προκαλούν οι σφαίρες παίρνει
μεγαλύτερες διαστάσεις. Δεν υπάρχει βαρύτερος πόνος από εκείνον που νιώθει
κανείς όταν, χωρίς να το θέλει, αφαιρεί τη ζωή κάποιου. Ενός προσώπου συνήθως
οικείου του. Του παιδιού του, του αδελφού του, του φίλου του…

Η περιέργεια γι’ αυτό το… απαγορευμένο αντικείμενο, την κυνηγετική καραμπίνα
ή το υπηρεσιακό περίστροφο του μπαμπά, έχει προκαλέσει αμέτρητες οικογενειακές
τραγωδίες. Μικρά ή και μεγαλύτερα παιδιά, παρέα πάντα με κάποιον συνομήλικό
τους, δεν αφήνουν ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία της απουσίας των γονιών από το
σπίτι. Γνωρίζοντας από πριν πού είναι κρυμμένο το όπλο, το βγάζουν στην
επιφάνεια και προσπαθούν να ανακαλύψουν τα… μυστικά του. Το «μπαμ» που
ακούγεται στη γειτονιά, είναι συνήθως μοιραίο.

Δεν είναι όμως μόνο οι μικροί που κάνουν θανάσιμα λάθη. «Τραγωδία από ατύχημα
στο κυνήγι», «Κυνηγός σκοτώθηκε σε έλεγχο δασικών», «Νεκρός από τα σκάγια του
αδελφού του». Πρόκειται για τίτλους ειδήσεων που αφορούν όλες «λάθη» κατόχων
κυνηγετικών όπλων, τα οποία εκπυρσοκροτούν και… σκοτώνουν.

Πατέρας σκοτώνει κατά λάθος τον 18χρονο γιο του όταν σκοντάφτει με την
καραμπίνα κρεμασμένη στον ώμο του. Το όπλο του εκπυρσοκροτεί και τα σκάγια
βρίσκουν τον νεαρό στο πρόσωπο. Κυνηγός εκνευρίζεται όταν τον σταματούν
δασικοί υπάλληλοι για έλεγχο, χτυπάει με δύναμη την καραμπίνα του στο έδαφος,
εκπυρσοκροτεί και τον σκοτώνει. Αδελφός προκαλεί τον θάνατο του αδελφού του τη
στιγμή που σημαδεύει ένα λαγό. Η καραμπίνα του εκπυρσοκροτεί και τα σκάγια
«παίρνουν» τον αγαπημένο του αδελφό που στέκεται δίπλα του.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ο δράστης αποδεικνύει εύκολα πως το τραγικό
περιστατικό ήταν ατύχημα. Υπάρχουν όμως και άλλες, όπου, είτε λόγω των
συγκυριών, είτε λόγω των αντιδράσεων των συγγενών του θύματος, ακόμη και η
Δικαιοσύνη δεν μπορεί να διακρίνει τον χαρακτήρα του… πυροβολισμού. Ήταν
αστείο; Ήταν τυχαία εκπυρσοκρότηση; Ήταν σκόπιμο πάτημα της σκανδάλης; Δύσκολα
ερωτήματα. Την απάντηση γνωρίζει μόνον ο δράστης, που δεν γίνεται εύκολα
πιστευτός. Εκτός αν είναι ανήλικος.

ΙΣΙΔΩΡΟΣ

Δεν φταίει ο Νίκος…

Ο Νίκος εκλιπαρούσε τον οδηγό να πατήσει γκάζι. Στην αγκαλιά του κρατούσε τον
αγαπημένο του φίλο, τον Ισίδωρο, που, αν και πονούσε πολύ, διατηρούσε την
ψυχραιμία του. Ήταν ώρα αιχμής και το ταξί δυσκολευόταν να περάσει ανάμεσα στα
μποτιλιαρισμένα αυτοκίνητα. «Αδέλφια είστε;», τους ρώτησε ο οδηγός,
προσπαθώντας να πει κάτι στα παιδιά. «Κάτι περισσότερο», απάντησε ο Ισίδωρος,
που αιμορραγούσε ανησυχητικά.

Το ταξί μπήκε με ταχύτητα στον περίβολο του νοσοκομείου. Οι τραυματιοφορείς
δεν μπορούσαν να διακρίνουν ποιος από τους δύο νεαρούς ήταν ο τραυματίας, έτσι
όπως ήταν και οι δύο καταματωμένοι. Ο Νίκος του ζήτησε να σηκώσουν με προσοχή
τον Ισίδωρο και ακολούθησε γεμάτος αγωνία το φορείο. Έδωσε τα στοιχεία του
φίλου του και πριν καν ερωτηθεί για την αιτία τραυματισμού του, είπε: «Τον
πυροβόλησα εγώ…».

Ο Ισίδωρος μπήκε κατευθείαν στο χειρουργείο. Εξαντλημένος από την αιμορραγία
και τους αφόρητους πόνους στην κοιλιά, όπου τον είχαν βρει οι σφαίρες,
ψέλλιζε: «Δεν φταίει ο Νίκος…». Την ίδια στιγμή, ο 18χρονος φίλος του, που
στεκόταν έξω από το χειρουργείο, ακολουθούσε αδιαμαρτύρητα τους αστυνομικούς
που είχαν σπεύσει να τον συλλάβουν.

Στο Αστυνομικό Τμήμα όπου οδηγήθηκε, δεν ήταν σε θέση να δώσει κατάθεση.
Ζητούσε μόνο να τον αφήσουν να πάει στο νοσοκομείο να δώσει αίμα για τον
Ισίδωρο. Το αίτημά του έγινε δεκτό και, συνοδεία αστυνομικών, μεταφέρθηκε
εκεί. Ο φίλος του ήταν ήδη σε κρίσιμη κατάσταση. Οι γονείς του και τα αδέλφια
του είχαν ειδοποιηθεί στο μεταξύ και στέκονταν έξω από το χειρουργείο όλο
αγωνία. Ο Νίκος δεν τόλμησε να τους κοιτάξει στα μάτια. Η μητέρα του Ισίδωρου
χάιδεψε το παιδί στο κεφάλι με στοργή. «Ηρέμησε, παιδί μου… Δεν φταις εσύ.
Μας το είπε και ο Ισίδωρος». Η απελπισία δεν την έκανε παράλογη. Πώς να
παραβλέψει ότι αυτά τα δύο παιδιά είχαν μεγαλώσει μαζί, πως κανείς δεν
μπορούσε να τα χωρίσει…

Το απόγευμα ο Νίκος οδηγήθηκε στον εισαγγελέα και στη συνέχεια στον ανακριτή.
Εκεί αναγκάστηκε να θυμηθεί την πιο τραγική στιγμή της ζωής του. Τη στιγμή που
καθώς περιεργαζόταν το υπηρεσιακό όπλο του πατέρα του, παρέα με τον Ισίδωρο,
αυτό εκπυρσοκρότησε. Δεν προσπάθησε να δικαιολογηθεί. Ο ίδιος ένιωθε ένοχος
και ήξερε πως δεν θα απαλλασσόταν ποτέ από το βάρος των τύψεων.

Ο Ισίδωρος άντεξε δύο εβδομάδες. Πάλεψε με όλες του δυνάμεις. Ήθελε να ζήσει
για να μην έχει συνέπειες ο φίλος του, ο οποίος στεκόταν νύχτα-μέρα στο πλευρό του.

Μετά τον θάνατο του άτυχου 18χρονου, ο Νίκος παραπέμφθηκε να δικαστεί για
ανθρωποκτονία από αμέλεια. Βασικοί μάρτυρες υπεράσπισής του στο δικαστήριο
ήταν οι γονείς του Ισίδωρου. Πονεμένοι από τον χαμό του παιδιού τους, βρήκαν
το κουράγιο να συμπαρασταθούν στον φίλο του. «Αν ήταν εδώ ο Ισίδωρος θα σας
έλεγε ότι δεν έφταιγε ο Νίκος. Το ψιθύριζε μέχρι την τελευταία στιγμή…»,
είπε η μητέρα. «Εμείς στο πρόσωπο του Νίκου βλέπουμε το παιδί μας», πρόσθεσε ο πατέρας.

Ο Νίκος καταδικάστηκε σε πολύμηνη φυλάκιση. Ο νόμος του έδωσε το δικαίωμα να
εξαγοράσει την ποινή του. Όχι όμως και τις ενοχές που θα τον βασανίζουν πάντα…

ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΚΑΚΗΣ

Ο φίλος τον σκότωσε

Δημήτρης Τζαβέλλας. Ισχυρίστηκε πως ήταν ατύχημα. Οι δικαστές δεν τον πίστεψαν

Επί δύο 24ωρα σχεδόν κανείς δεν γνώριζε τι είχε συμβεί. Το μόνο βέβαιο ήταν
πως ο υπαστυνόμος της ΕΛ.ΑΣ. Νίκος Μαρκάκης είχε πέσει νεκρός μέσα στο
ελληνικό προξενείο του Αργυροκάστρου.

Την εποχή εκείνη τα πνεύματα ήταν οξυμμένα, καθώς οι Αλβανοί πολιορκούσαν
διαρκώς το κτίριο ασκώντας πιέσεις για να τους χορηγηθεί βίζα. Έτσι το
ενδεχόμενο να έχει προέλθει η μοιραία σφαίρα από κάποιον ελεύθερο σκοπευτή,
αποτέλεσε την πρώτη εκδοχή.

Την ίδια στιγμή, ο αστυφύλακας των ΕΚΑΜ Δημήτρης Τζαβέλλας κατέβαινε τις
σκάλες του προξενείου αλλόφρων, ρωτώντας τους παρευρισκόμενους αν είδαν ποιος
πυροβόλησε τον φίλο του. Το τραγικό περιστατικό συνέβη στις 20 Μαΐου 1997. Δύο
μέρες αργότερα ο Τζαβέλλας βρισκόταν στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, όπου,
συνοδεία ισχυρής αστυνομικής δύναμης, άκουγε τις κατηγορίες που αντιμετώπιζε.
Ανθρωποκτονία από πρόθεση και παράνομη οπλοχρησία.

Αμέσως μετά τη δολοφονία του 33χρονου Νίκου Μαρκάκη, που υπηρετούσε στο
προξενείο Αργυροκάστρου ως επικεφαλής της φρουράς, κινητοποιήθηκαν όλες οι
αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να διαλευκάνουν το έγκλημα. Ο Βορειοηπειρώτης
υπάλληλος του προξενείου Οδυσσέας Μήτσης, που βρισκόταν στο γραφείο τη στιγμή
του πυροβολισμού, είχε κατονομάσει από την πρώτη στιγμή ως δράστη τον Δημήτρη
Τζαβέλλα. Από τη βαλλιστική εξέταση που πραγματοποιήθηκε στα όπλα της
υπηρεσίας, προέκυψε ότι η σφαίρα έφυγε από το όπλο του Τζαβέλλα, γεγονός που
προκάλεσε και την άμεση έκδοση εντάλματος για τη σύλληψή του. Λίγες ώρες πριν
συλληφθεί ο αστυφύλακας των ΕΚΑΜ, είχε εξομολογηθεί σε φίλο του αστυνόμο πως
πράγματι εκείνος ήταν υπεύθυνος για τον θάνατο τού υπαστυνόμου. «Παίζαμε μέσα
στο προξενείο με τα όπλα και το δικό μου εκπυρσοκρότησε…».

Και όμως… Όταν συνελήφθη και ανακρίθηκε επί πολλές ώρες στα Γιάννενα,
αρνήθηκε τα πάντα. Τους ισχυρισμούς του ενίσχυσε και η κατάθεση τού επίσης
Βορειοηπειρώτη υπαλλήλου του προξενείου Χρήστου Κόλλα (σ.σ.: δολοφονήθηκε κατά
τη διάρκεια των εκλογών της Αλβανίας από αδέσποτη σφαίρα), ο οποίος, αν και
δεν ήταν αυτόπτης μάρτυρας, βεβαίωνε πως το όπλο του Τζαβέλλα εκπυρσοκρότησε
στα χέρια του Οδυσσέα Μήτση.

Επί δεκατέσσερις μήνες ο Δημήτρης Τζαβέλλας παρέμεινε προφυλακισμένος. Η δίκη
του έγινε στο Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο Χαλκίδας το καλοκαίρι του 1998. Στην
απολογία του ο κατηγορούμενος περιέγραψε τα γεγονότα. «Παίζαμε συχνά με τα
όπλα για να περνάει η ώρα. Του είπα αστειευόμενος “ψηλά τα χέρια”, πιστεύοντας
πως δεν υπήρχε σφαίρα στη θαλάμη. Το όπλο εκπυρσοκρότησε χωρίς να το θέλω.
Ήταν ένα τραγικό ατύχημα…». Ήταν δολοφονία εν ψυχρώ, φώναζαν οι γονείς και
οι συγγενείς του άτυχου υπαστυνόμου.

Το δικαστήριο «μοίρασε», κατά κάποιο τρόπο, το δίκιο. Καταδίκασε τον
αστυφύλακα σε κάθειρξη 15 ετών για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση
με ενδεχόμενο δόλο, αναγνωρίζοντάς του το ελαφρυντικό τού προτέρου εντίμου
βίου. Οι δικαστές δεν τον πίστεψαν. «Ενώ γνώριζε ότι θα μπορούσε να αφαιρέσει
τη ζωή του Νίκου Μαρκάκη, πάτησε τη σκανδάλη», είπαν.