Προς αποκλιμάκωση ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ – Ε.Ε.

«Τα βρήκαν» στη Βόννη οι ηγέτες των δύο πλευρών και ο εμπορικός πόλεμος
Ηνωμένων Πολιτειών – Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται ότι τελειώνει

Σημάδια αποκλιμάκωσης φαίνονται στον ορίζοντα για τον «πόλεμο της μπανάνας» που έχει ξεσπάσει μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης

Στη δημιουργία ενός προγράμματος συνεργασίας, όπου οι δύο πλευρές θα
ενημερώνουν η μία την άλλη πριν από την εφαρμογή αλλαγών στο πλαίσιο εμπορικών
συναλλαγών μεταξύ των δύο ηπείρων, κατέληξαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον
και οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη διάρκεια συνόδου που έγινε πρόσφατα στη Γερμανία.

Σύμφωνα με τη «Διακήρυξη της Βόννης», όπως ονομάστηκε το πρόγραμμα αυτό, οι
δύο πλευρές αποφάσισαν να προχωρούν σε στενή συνεργασία και συνεννόηση πριν
από την εφαρμογή οποιασδήποτε επίσημης μεταβολής στο καθεστώς συνεργασίας στον
χώρο του περιβάλλοντος, της υγείας, των μεταφορών και της γεωργίας που διέπει
τις δύο πλευρές. Σύμφωνα με τη διακήρυξη αυτή, κάθε κράτος θα έχει τη
δυνατότητα να προβάλλει έγκαιρα αντιρρήσεις ή να αμφισβητεί τυχόν προτάσεις
της άλλης πλευράς, χωρίς όμως να έχει το δικαίωμα να ασκεί βέτο στις αποφάσεις
για την εφαρμογή τους. Το νέο αυτό πρόγραμμα έχει ως κύριο στόχο να αποτρέψει
διαμάχες σαν αυτές που πρόσφατα προέκυψαν μεταξύ των δύο πλευρών από την
εφαρμογή περιορισμών εκ μέρους της Ευρώπης στην εισαγωγή μπανάνας από τις ΗΠΑ.

Η συμφωνία αυτή έγινε υπό την σκιά των κυρώσεων που προτίθεται να επιβάλει ο
Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το σκεπτικό πως η
πολιτική της Ευρώπης να «στηρίζει» τις εισαγωγές μπανάνας από τις πρώην
αποικίες της, βλάπτει τις αντίστοιχες αμερικανικές εταιρείες που
δραστηριοποιούνται στην Κεντρική Αμερική.

Θετικό βήμα

Τόσο ο πρόεδρος Κλίντον όσο και ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ και ο
πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Σαντέρ, σε κοινή τους συνέντευξη Τύπου
χαιρέτησαν τη συμφωνία ως ένα θετικό βήμα για τη συνέχιση της συνεργασίας
μεταξύ των δύο πλευρών. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο Ζ. Σαντέρ, «πολύ συχνά
στο παρελθόν ο πρόεδρος Κλίντον και εγώ ξοδέψαμε πολύ χρόνο σε διενέξεις
σχετικά με το Σύμφωνο Χελμς-Μπάρτον, τις μπανάνες και το βοδινό που εκτρέφεται
με ορμόνες, παρά το γεγονός πως το 98% των εμπορικών μας σχέσεων είναι
απροβλημάτιστες». Ο ίδιος πρόσθεσε πως με τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού
συστήματος «έγκαιρης προειδοποίησης», όπως το ονόμασε, γίνεται ένα
αποτελεσματικό βήμα ώστε να βρίσκεται λύση σε τέτοιου είδους διαφωνίες πριν
αυτές δημιουργήσουν προβλήματα σε πολιτικό επίπεδο. Σημειώνεται ότι το Σύμφωνο
Χελμς-Μπάρτον επιβάλλει κυρώσεις σε επιχειρήσεις που έχουν συναλλαγές με την Κούβα.

Ο πρόεδρος Κλίντον αναφέρθηκε με τη σειρά του στην ανάγκη που υπάρχει να
αποφεύγονται τέτοιου είδους διαφωνίες για θέματα εμπορίου και τόνισε πως δεν
τίθεται θέμα για τυχόν επαναπροσδιορισμό των γενικότερων σχέσεων μεταξύ των
δύο πλευρών, σε μια στιγμή «που υπάρχει τόσο καλή συνεργασία σε τόσα πολλά
μέτωπα. Είναι αναπόφευκτο πως περιστασιακά θα υπάρχουν τριβές, άλλοτε μικρές
και άλλοτε μεγαλύτερες. Δεν πρέπει να αφήσουμε αυτό να επισκιάζει την
ουσιαστική μας σχέση», συμπλήρωσε ο ίδιος.

Όσον αφορά τις επιφυλάξεις πολλών ευρωπαϊκών κρατών για την εισαγωγή τροφίμων
από ζώα που τρέφονται με ορμόνες και άλλα πρόσθετα, ο Μπ. Κλίντον επισήμανε
την ανάγκη δημιουργίας ειδικών επιστημονικών διαδικασιών για τον έλεγχο των
τροφίμων, οι οποίες θα διαμορφώνονται χωριστά σε κάθε χώρα και θα επιτρέπουν
στους πολίτες να αισθάνονται ασφαλείς. Ο ίδιος επισήμανε ακόμη πως το θέμα της
ασφαλείας των τροφών αποτελεί βασική προτεραιότητα τόσο για την κυβέρνηση όσο
και για τους παραγωγούς, που «έχουν τεράστιο συμφέρον να παρέχουν ασφαλή
τρόφιμα σε ολόκληρο τον κόσμο».

Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου

Ο κ. Κλίντον δεν παρέλειψε να αναφερθεί με διπλωματικό τρόπο και στην πρόθεση
του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου να επιβάλει κυρώσεις στην Ευρώπη για το
θέμα των περιορισμών στην εισαγωγή μπανάνας από τις ΗΠΑ. Στο πλαίσιο αυτό ο
πλανητάρχης δήλωσε πως «είναι σημαντικό να υπάρχει σεβασμός προς τις αποφάσεις
των διεθνών οργανισμών όταν αποφαίνονται γι’ αυτά τα ζητήματα». Στην ίδια
συνέντευξη Τύπου ο ίδιος αναφέρθηκε και στο θέμα της ένταξης της Κίνας στον
Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Συγκεκριμένα, ο πλανητάρχης είπε πως η χώρα του δεν έχει εγκαταλείψει τις
προσπάθειες προκειμένου να φθάσει σε συμφωνία αυτόν τον χρόνο με το Πεκίνο,
παρά το γεγονός πως η περίοδος αυτή είναι «δύσκολη και επίπονη» για τις
σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών, όπως τόνισε ο ίδιος. Οι συνομιλίες μεταξύ
Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας για την ένταξη της τελευταίας στον Οργανισμό
δέχθηκαν σοβαρό πλήγμα από κατηγορίες που στοιχειοθετήθηκαν εναντίον Κινέζων
πολιτών για κατασκοπεία σε εργαστήρια κατασκευής πυρηνικών όπλων των ΗΠΑ,
καθώς και μετά τον βομβαρδισμό της κινεζικής πρεσβείας στο Βελιγράδι από
αμερικανικά βομβαρδιστικά αεροσκάφη.

Ο «πόλεμος της μπανάνας»

Ο «πόλεμος της μπανάνας» ουσιαστικά ξεκίνησε όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε
να θεσπίσει υψηλούς δασμούς όσον αφορά την εισαγωγή μπανανών από τις
αμερικανικές εταιρείες «Τσικίτα» και «Ντολ», γεγονός που πρακτικά ευνοούσε τις
αντίστοιχες εισαγωγές των κρατών-μελών της Ε.Ε. από τις πρώην αποικίες τους.

Ως απάντηση, η Ουάσιγκτον επέβαλε στις αρχές του περασμένου Μαρτίου δασμούς
ύψους 100% σε μια σειρά από προσεκτικά επιλεγμένα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η λίστα
αυτή έγινε ακόμη μακρύτερη το τελευταίο διάστημα μετά την απόφαση των
Βρυξελλών να απαγορεύσει την εισαγωγή αμερικανικού βοδινού το οποίο έχει
αναπτυχθεί με τη χρήση ορμονών. Η απόφαση για την απαγόρευση αυτή έγινε παρά
τη διαπίστωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου πως δεν υπάρχει επιστημονικός
λόγος που να επιβάλλει την απαγόρευση εισαγωγής.

Η ένταση κλιμακώθηκε μετά την υποβολή πρότασης που έγινε από τη Βουλή των
Αντιπροσώπων προκειμένου να απαγορευθεί η προσγείωση των υπερηχητικών
επιβατικών αεροσκαφών «Κονκόρντ» σε όλα τα αεροδρόμια των ΗΠΑ. Νωρίτερα, η
Ευρωπαϊκή Ένωση είχε θεσπίσει αυστηρά όρια θορύβου για όλα τα επιβατικά
αεροσκάφη που πετούν στη Γηραιά Ήπειρο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), που από το 1995 είναι επιφορτισμένος
με την επίλυση των εμπορικών διαφορών μεταξύ των κρατών, ενεπλάκη τελικά με
πιο ουσιαστικό τρόπο στη διαμάχη. Κι αυτό γιατί πρόσφατα ο ΠΟΕ αποφάσισε να
εξετάσει την επιβολή κυρώσεων εις βάρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το σκεπτικό
πως οι πρόσθετοι δασμοί που έχουν επιβληθεί στην εισαγωγή μπανάνας από τις ΗΠΑ
ουσιαστικά λειτουργούν υπέρ ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών που στηρίζουν την
παραγωγή του προϊόντος σε διάφορες πρώην αποικίες τους.

Τότε είχαν εκφραστεί φόβοι πως ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ των δύο πλευρών θα
μπορούσε να λάβει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, φθάνοντας ακόμη και στα
επίπεδα εκείνου που είχε δημιουργηθεί τη δεκαετία του ’30. Για παράδειγμα,
τυχόν απαγόρευση της προσγείωσης «Κονκόρντ» στα αεροδρόμια των Ηνωμένων
Πολιτειών στα πλαίσια της διαμάχης για τον θόρυβο των αεροσκαφών, θα μπορούσε
να προκαλέσει έντονο αντιαμερικανικό αίσθημα στην Ευρώπη. Ωστόσο, ακόμη και
όταν η κρίση ήταν στο ζενίθ της, αρκετοί οικονομολόγοι είχαν παρουσιαστεί
αισιόδοξοι για την τελική επίλυση του προβλήματος, τονίζοντας πως η κρίση
εντάσσεται στα πλαίσια της αναδιάρθρωσης του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος.

Τότε, οι πιο ψύχραιμοι υποστήριζαν πως οι διαμάχες αυτές δεν ήταν από μόνες
τους αρκετές να προκαλέσουν ουσιαστική ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών. Κι αυτό,
γιατί το εμπορικό πλεόνασμα των Ηνωμένων Πολιτειών στις συναλλαγές με την
Ευρώπη, το οποίο τον περασμένο Μάρτιο ήταν ύψους περίπου 400 δισ. δολαρίων ­
δηλαδή εκατό φορές μεγαλύτερο από την αξία των αγαθών που προκάλεσαν τη
σύγκρουση ­ παρέχει σοβαρό κίνητρο στους δύο «μονομάχους» για να αποφύγουν
σοβαρότερη κλιμάκωση της αντιπαράθεσης.

Οι ίδιοι φαίνεται να δικαιώνονται σήμερα, καθώς οι δύο πλευρές έχουν κάνει
τουλάχιστον το πρώτο βήμα, που εκτιμάται πως θα οδηγήσει τελικά στην
εξομάλυνση των διαφορών τους και στην ομαλοποίηση των εμπορικών τους σχέσεων.