Όλοι προεξοφλούν αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων

Τρίτη και Τετάρτη συνεδριάζει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων
Πολιτειών. Αν και ο διοικητής της, Άλαν Γκρίνσπαν, κράτησε κρυφά τα χαρτιά του
τις τελευταίες εβδομάδες, οι οικονομολόγοι και οι αγορές προεξοφλούν την
αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων

Άλαν Γκρίνσπαν: «Η υπερβολική ρευστότητα στην οικονομία είναι η μεγαλύτερη ανησυχία μου». Αυτή η δήλωση του διοικητή της FED ερμηνεύεται σαν προειδοποίηση για την αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων την ερχόμενη Τετάρτη

Η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών
συνεδριάζει μέσα στην εβδομάδα. Ωστόσο, οι περισσότεροι οικονομολόγοι και
αναλυτές της νομισματικής πολιτικής είναι πεπεισμένοι πως η FED θα προχωρήσει
στην αύξηση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες
προκειμένου να σηκώσει το χειρόφρενο της ταχύτατα αναπτυσσόμενης αμερικανικής
οικονομίας και να την προστατεύσει από το ενδεχόμενο υπερθέρμανσης.

Μιλώντας στο Κογκρέσο την προηγούμενη εβδομάδα, ο διοικητής της κεντρικής
τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών κ. Άλαν Γκρίνσπαν άφησε να εννοηθεί πως
επίκειται η αύξηση των επιτοκίων, αλλά επέλεξε να αποκαλύψει τις προθέσεις του
στις 29 και 30 Ιουνίου, όταν θα συνεδριάσει η αρμόδια επιτροπή της FED. To
ερώτημα είναι τι μέλλει γενέσθαι.

Και άλλη αύξηση

Πολλοί παρατηρητές της FED, όπως ο Μπιλ Ντάντλι, οικονομολόγος του οίκου
Γκόλνμαν Σαξ, πιστεύει ότι ο κ. Γκρίνσπαν και οι συνάδελφοί του θα
διαπιστώσουν πως μια μικρή αύξηση των επιτοκίων δεν θα είναι αρκετή για να
επιτευχθεί ο στόχος τους. «Περιμένουμε ένα δεύτερο βήμα προς την κατεύθυνση
της σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής μέσα στο 1999 και πιθανότατα τον
Αύγουστο», λέει ο Ντάντλι αναφερόμενος στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής
Αγοράς, το ανώτατο όργανο της FED. «Έπειτα από αυτό, οι αξιωματούχοι της FED
θα τηρήσουν στάση αναμονής προκειμένου να δουν αν θα επαληθευτούν οι φόβοι
τους για άνοδο του πληθωρισμού».

Ο Ντάνα Σαπόρτα, στέλεχος της Στόουν εντ Μακάρθι, μιας εταιρείας αναλυτών
αγοράς με έδρα το Πρίνστον, συμφωνεί με τον Ντάντλι. «Ο Γκρίνσπαν δεν έχει
αποκλείσει περισσότερες από μία κινήσεις σκλήρυνσης της νομισματικής
πολιτικής», λέει ο Σαπόρτα. «Με δεδομένες τις ανισορροπίες που έχει
διαπιστώσει ­ σφιχτή αγορά εργασίας, μετοχές πιθανόν υπερτιμημένες, ταχύτατη
αύξηση της κατανάλωσης ­ αμφιβάλλουμε αν πιστεύει ότι μια αύξηση 0,25
ποσοστιαίων μονάδων θα διορθώσει την κατάσταση».

Από την άλλη, ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η αναφορά του διοικητή της FED
για ορισμένες «προληπτικές κινήσεις» ήταν μια διαβεβαίωση ότι επιθυμεί να
αυξήσει τα επιτόκια κατά το συνηθισμένο ποσοστό των 0,25 ποσοστιαίων μονάδων
και στη συνέχεια να περιμένει για να δει τις εξελίξεις. Συνήθως μια αύξηση των
επιτοκίων τείνει να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα μέσω της αύξησης
του κόστους δανεισμού των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

Ωστόσο, σχεδόν όλοι συμφωνούν πως η πιθανότερη απόφαση της Επιτροπής Ανοιχτής
Αγοράς είναι η αύξηση τις επόμενες ημέρες του επιτοκίου οβερνάιτ από το 4,75
στο 5%. Πριν από ένα χρόνο, αυτό το επιτόκιο βρισκόταν στο 5,5%, αλλά η
κεντρική τράπεζα το μείωσε το περασμένο φθινόπωρο με τρεις κινήσεις
προκειμένου να προστατεύσει την αμερικανική οικονομία από την παγκόσμια
χρηματοπιστωτική κρίση που ξέσπασε μετά τη χρεοκοπία της Ρωσίας.

Το βασικό ερώτημα για τη συνεδρίαση της ερχόμενης εβδομάδας είναι αν οι
αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας θα υιοθετήσουν μια στάση προς την
κατεύθυνση περαιτέρω αύξησης των επιτοκίων. Η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς
υιοθέτησε μια ανάλογη στάση κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνεδρίασής της
τον περασμένο μήνα. Μάλιστα η υιοθέτηση αυτής της στάσης δημοσιοποιήθηκε.

Ιστορικά, όταν η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς αύξανε τα επιτόκια είχε προηγουμένως
υιοθετήσει μια «ουδέτερη» στάση ­ εννοώντας ότι όσο πιθανή είναι μια αύξηση
των επιτοκίων εξίσου πιθανή είναι και μια μείωσή τους. Τώρα, με την Επιτροπή
να επιδιώκει τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά τις κινήσεις της με την
ανακοίνωση των προθέσεών της, ορισμένα μέλη της προβληματίζονται με τι είδους
μηνύματα θέλουν να στείλουν στις αγορές για τις μελλοντικές επιλογές τους.

Προβλέπουν επιβράδυνση

Πολλοί αναλυτές ­ και ορισμένοι από αυτούς βρίσκονται μέσα στη FED ­
προβλέπουν για διάφορους λόγους ότι η αμερικανική οικονομία θα επιβραδυνθεί
κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 1999. Μεταξύ αυτών των λόγων είναι
η σημαντική άνοδος τους τελευταίους μήνες των μακροπρόθεσμων επιτοκίων και των
επιτοκίων των στεγαστικών δανείων.

Οικονομολόγοι του παραρτήματος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας στο Σαν Φρανσίσκο,
για παράδειγμα, προβλέπουν ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας
θα κυμανθούν τους επόμενους μήνες του 1999 στο 3,25%, Ας σημειωθεί ότι τα
τελευταία τρία χρόνια η αμερικανική οικονομία μεγεθύνεται με ετήσιο ρυθμό 4%.

Στις αρχές του χρόνου, αξιωματούχοι της FED προσδοκούσαν μεγαλύτερη
επιβράδυνση από αυτή. Η προσδοκία αυτή, σε συνδυασμό με την πτώση του
πληθωρισμού, ήταν οι κύριοι λόγοι που οδήγησαν τη FED στην απόφαση να μην
αυξήσει νωρίτερα τα επιτόκια. Ο Γκρίνσπαν είπε κατά τη διάρκεια της ομιλίας
του στο Κογκρέσο ότι η βασική του ανησυχία είναι τώρα η υπερβολική ρευστότητα
που υπάρχει στην οικονομία. Η άμεση και η εύκολη πρόσβαση στις πηγές δανεισμού
βοήθησε στην απογείωση της χρηματιστηριακής αγοράς.

Τα κέρδη που αποκόμισαν οι επενδυτές στην καλπάζουσα χρηματιστηριακή αγορά
ενεθάρρυναν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε
πρόσθετες δαπάνες, οι οποίες «υπολογίζονται σε τουλάχιστον 1% αύξηση του
Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος τα τελευταία τρία χρόνια», είπε ο Γκρίνσπαν.
Μια αύξηση των επιτοκίων θα απορροφήσει ένα μέρος αυτής της ρευστότητας και
τελικά θα επιβραδύνει τους ρυθμούς αύξησης των καταναλωτικών δαπανών για
προϊόντα και υπηρεσίες.

Συγκρατήθηκε ο πληθωρισμός

Ο διοικητής της FED διαπίστωσε ότι ο πληθωρισμός δεν χειροτερεύει και τόνισε
ότι δεν διακρίνει κάποια σημάδια που να δείχνουν ότι θα αυξηθεί στο μέλλον.
Ωστόσο, τα τελευταία τρία χρόνια η ταχύτατη ανάπτυξη της αμερικανικής
οικονομίας μείωσε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα την ανεργία. «Αν η αγορά εργασίας
συνεχίσει με αυτόν τον ρυθμό, θα προκληθούν σημαντικές αυξήσεις στους μισθούς,
μεγαλύτερες από την αύξηση της παραγωγικότητας», εξήγησε στην ομιλία του ο
Γκρίνσπαν. «Επειδή οι αποφάσεις της νομισματικής πολιτικής επιδρούν στην
οικονομία με σημαντική χρονική υστέρηση, πρέπει να παίρνουμε αποφάσεις με
γνώμονα όχι μόνο τις τρέχουσες ισορροπίες της οικονομίας, αλλά και τις μελλοντικές».

Ο Γκρίνσπαν είπε ότι ενώ η οικονομία αναπτυσσόταν με ετήσιο ρυθμό 4%, το
εργατικό δυναμικό αυξανόταν μόλις κατά 1% τον χρόνο και η παραγωγικότητα ­ το
σύνολο των αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται κάθε εργάσιμη ώρα ­ αυξανόταν
με ρυθμό 2%. Αυτή η αριθμητική δείχνει ότι η FED πιθανόν να σκοπεύει την
επίτευξη αναπτυξιακών ρυθμών 3%, χωρίς βέβαια να είναι αυτός ο πρωταρχικός της
στόχος. Ο διοικητής της FED έχει επανειλημμένως πει ότι η παραγωγικότητα
αυξάνεται συνεχώς.

Η προειδοποίησή του ότι αυτή η αύξηση δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα
παρερμηνεύθηκε από πολλούς αναλυτές ως πρόβλεψη για μείωση της
παραγωγικότητας. Ωστόσο, στην πρόσφατη ομιλία του, ο Γκρίνσπαν ξεκαθάρισε ότι
δεν αναμένει αναστροφή της αυξητικής τάσης της παραγωγικότητας.

Ο Μίκι Λέβι, οικονομολόγος της Μπανκ οφ Αμέρικα στη Νέα Υόρκη, πιστεύει ότι η
Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς της FED θα διατηρήσει τη φιλική στάση της προς την
κατεύθυνση της σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής. «Η απιθανότητα μιας
δεύτερης αύξησης των επιτοκίων είναι μεγαλύτερη από την πιθανότητα χαλάρωσης
της νομισματικής πολιτικής».

Ο κ. Γκρίνσπαν και οι συνεργάτες του έχουν αποδείξει πως δεν ενεργούν ποτέ υπό
την πίεση των εξελίξεων ή σε καθεστώς πανικού. Όταν, τον περασμένο μήνα,
ανακοινώθηκε η ανησυχητική αύξηση του πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, η
Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς επέλεξε να μην προχωρήσει στην αύξηση
των επιτοκίων. Η ανακοίνωση του πληθωρισμού του Μαΐου, πριν από λίγες ημέρες,
δικαίωσε τις επιλογές του Γκρίνσπαν. Ο πληθωρισμός σταθεροποιήθηκε,
αποδεικνύοντας πως η αύξησή του τον Απρίλιο ήταν αποτέλεσμα της ανόδου στην
τιμή του πετρελαίου. Αξίζει να σημειωθεί πως η αμερικανική χρηματιστηριακή
αγορά και η αγορά ομολόγων προεξοφλούν ότι την ερχόμενη Τετάρτη τα επιτόκια θα
αυξηθούν. Η Γουώλ Στρητ πέφτει συνεχώς και τα επιτόκια των ομολόγων αυξάνονται.