ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σκύλοι, οι καλύτεροι μάρτυρες

Οι άνθρωποι τα έχουν πει όλα. Καιρός να μιλήσουν οι σκύλοι και τα άλλα είδη
του ζωικού βασιλείου.

Πωλ Ώστερ. Ο διάσημος συγγραφέας με τη σύζυγό του και επίσης συγγραφέα Σίρι Χάστβετ

Η ιστορία της λογοτεχνίας, από τον Όμηρο και μετά, είναι γεμάτη με βιβλία κάθε
είδους που παρουσιάζουν την άποψη των ζώων με σκοπό είτε να σατιρίσουν τους
ανθρώπους είτε να σχολιάσουν μέσα από μια άλλη λογική τη συμπεριφορά τους.
Προνομιακό πεδίο αυτού του είδους είναι βέβαια η παιδική λογοτεχνία, αλλά στον
πειρασμό να προβούν σε κοινωνική κριτική χρησιμοποιώντας τα ζώα έχουν υποκύψει
κατά καιρούς οι περισσότεροι συγγραφείς, από τον Κίπλινγκ μέχρι τον Κάφκα κι
από τον Λαφονταίν και τον Όργουελ μέχρι την Ντόρις Λέσινγκ και τη Βιρτζίνια
Γουλφ. Η τελευταία, με το μυθιστόρημά της «Flush» (1933) που περιέγραφε τη ζωή
της ποιήτριας Ελίζαμπεθ Μπάρετ Μπράουνινγκ μέσα από τον σκύλο της, εισήγαγε τη
«βιογραφία» των ζώων ως καθρέφτη της ύπαρξης των αφεντικών τους.

Την παράδοση αυτή ακολουθούν τώρα δύο γνωστοί συγγραφείς με τα τελευταία τους
βιβλία. Ο ένας είναι ο βρετανός Τζων Μπέργκερ. Το βιβλίο του «Κινγκ, μια
ιστορία του δρόμου», που κυκλοφόρησε στην Αγγλία τον περασμένο Απρίλιο από τις
εκδόσεις Random House, περιγράφει τη ζωή σ’ ένα σκουπιδότοπο κοντά στον
αυτοκινητόδρομο Saint Valery. Ο Κινγκ είναι σκύλος και μας ξεναγεί ανάμεσα σε
παλιοσίδερα από αυτοκίνητα, παλιά καζάνια και σπασμένα πλυντήρια για να
γνωρίσουμε τους φίλους του, τον Λιμπέρτο και τον Μάλακ, τον Τζακ, την Κορίνα
και τον Ντάνυ, καθώς και τα αφεντικά του, τον Βίκο και τη Βίκα. Οι άστεγοι,
μας λέει, κατάφεραν να βγάλουν ακόμη ένα χειμώνα: οι νύχτες την άνοιξη μπορεί
να είναι κρύες αλλά όχι τόσο ώστε να σε σκοτώσουν. Η υγρή περίοδος τελείωσε,
οι ελπίδες των αστέγων αναπτερώθηκαν. Μια μέρα, ενώ ο Κινγκ καθόταν δίπλα στη
φουφού, του πέρασε κάτι από το μυαλό: ο κόσμος είναι τόσο άσχημος, δεν μπορεί
παρά ο Θεός να υπάρχει. Ζήτησε τότε από τον Βίκο την άποψή του. «Οι
περισσότεροι άνθρωποι», απάντησε εκείνος, «θα έβγαζαν το ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα».

Το άλλο βιβλίο με πρωταγωνιστή ένα σκύλο είναι του Πωλ Ώστερ, λέγεται
«Τιμπουκτού» και κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες στην Αμερική από τον
εκδοτικό οίκο Henry Holt. Αν ο Κινγκ περιβάλλεται από πολύ κόσμο, ο Μίστερ
Μπόουνς έχει για μοναδικό του σύντροφο τον Ουίλυ Κρίστμας, το αφεντικό του,
ένα μεσήλικα σχιζοφρενή που γυρίζει στους δρόμους από τότε που πέθανε η μητέρα
του, πριν από τέσσερα χρόνια. Όταν πεθαίνει κι αυτός, το σκυλί μένει μόνο του
και προβληματίζεται για τη μετά θάνατο ζωή, που ο Ώστερ αποκαλεί «Τιμπουκτού».
Κι αν δεν επιτρέπονται τα ζώα; Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται βέβαια πιθανό, αλλά ο
Μίστερ Μπόουνς έχει ζήσει αρκετά ώστε να γνωρίζει ότι όλα είναι πιθανά.
Απίθανα πράγματα συμβαίνουν συνεχώς. Και τα ζώα είναι οι καλύτεροι μάρτυρες.