Με χορούς, τραγούδια και τις καρδιές τους ψηλά σα λάβαρα

Ήταν όλοι εκεί. Ήταν όλες εκεί. Και η Μαρία και η Ελένη και η Αλίκη και ο
Χρήστος και η Λουίζα και ο Γιώργος, ο παλιός πρόεδρος, και ο Θόδωρος και ο
άλλος Γιώργος και ο Άρης και η Σούλα και ο Κυριακίδης με τις μηχανές του και
τις σκάλες του και ο Νίκος, μακριά από την προεκλογική παραζάλη, και ο Χρήστος
και η Ματούλα και ο Λευτέρης και η Ανατολή και ο Φώτης και η Μαρία και ο
Γιάννης και η Γεωργία. Μα, προπαντός, ήταν εκεί, ο Γιάνης Ταϊγανίδης και ο
Γιάννης Παπαδόπουλος.

Που το πέρασμά τους από την Ομοσπονδία Ποντιακών Συλλόγων Ευρώπης, ανέβασε
ψηλά τα λάβαρα κι έφερε προκοπή και σύμπνοια και άνοιξε παράθυρα σε οράματα
και θαύματα.

Ο Αντώνης Σαμαράκης στο βήμα, στο 18ο Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών, στη Φραγκφούρτη (φωτογραφία Γιάννη Κυριακίδη)

Φεστιβάλ Ποντιακής Νεολαίας με χορούς και τραγούδια, το 18ο στη σειρά, στην
Φρανκφούρτη τη φορά αυτή. Φεστιβάλ στη μνήμη του Γιάννη Ταϊγανίδη, που χάθηκε
ξαφνικά, απροσδόκητα, απαράδεκτα, τον Γενάρη που μας πέρασε, αφήνοντας ένα
πελώριο κενό, ένα πελώριο χάσμα, σαν κι αυτά του σεισμού, στη ζωή χιλιάδων
ανθρώπων και, πρωτίστως, στη ζωή της οικογένειάς του. Χρόνια και χρόνια,
πηγαίναμε μαζί στη Γερμανία, γι’ αυτήν την καταπληκτική γιορτή των νέων με τις
στολές του Πόντου και τα βήματα του πυρρίχιου. Ντύσελντορφ, Μόναχο,
Φρανκφούρτη, Αμβούργο, Βερολίνο, Νυρεμβέργη, Αννόβερο, Στουτγκάρδη,
Λουντβισχάφεν, Βούπερταλ, Μάιντς και ξανά Νυρεμβέργη και ξανά Φρανκφούρτη. Ο
Γιάννης καθόταν στην άκρη του τραπεζιού, σοβαρός, αλλά ευτυχισμένος, ανέβαινε
στο βήμα για ένα λιγόλογο χαιρετισμό με τα έξοχα ελληνικά του κι ύστερα, πάλι
από την άκρη του τραπεζιού, καμάρωνε, με τις ώρες, τα Ποντιόπουλα, που
πλημμύριζαν την τεράστια σκηνή με τη δύναμη και τη χάρη τους.

Θα φανεί παράξενο, αλλά τούτη τη φορά ο Ταϊγανίδης ήταν πανταχού παρών! Στην
παλλόμενη από τη συζήτηση φωνή του προέδρου Χρήστου Παπαδόπουλου, στα λόγια
του Νίκου Ακριτίδη, στο βλέμμα της γυναίκας του, στις χειρονομίες της κόρης
του, στα παινέματα των φίλων του, στη σκέψη όλων! Κι έτσι έπρεπε. Γιατί ο
Ταϊγανίδης ήταν σπουδαίος! Με ήθος. Και αξιοπρέπεια. Ο Γιάννης δίδασκε
δικαιοσύνη. Κι έχοντας δίπλα του τον Γιάννη Παπαδόπουλο, αυτόν τον
αποφασισμένο, τον γρανιτένιο άντρα, ανέβασε την Ομοσπονδία στην κορυφή του
Ολύμπου! Εκεί που την κρατάνε ο Χρήστος, ο Αμαραντίδης, η Δήμητρα, ο
Αγγαθαγγελίδης, ο Τσιρίδης, ο Γαλανίδης, ο Λαρχανίδης, ο Καλυβάς, ο
Τσορακλίδης, ο Ζουρνατζίδης, ο Εμμανουηλίδης και τόσοι άλλοι…

Οι μεγαλύτεροι χορεύουν. Και ο μικρούλης, που τους συνοδεύει με τον κεμεντζέ, σε κάθε δοξαριά χαιρετάει τα πλήθη (φωτογραφία Γιάννη Κυριακίδη)

Για τους αμύητους: οι Έλληνες, ποντιακής καταγωγής, μετανάστες στη Γερμανία,
εργάτες οι περισσότεροι, με το που βρέθηκαν στον ξένο τόπο, τον αχανή, άρχισαν
να φτιάχνουν τα στέκια τους. Για λίγη κουβέντα. Για παρηγοριά. Για αυτοάμυνα.
Για κουράγιο. Τα στέκια, τα καφενεία, έδωσαν τη θέση τους στους συλλόγους. Η
Γερμανία γέμισε ποντιακούς συλλόγους. Που έστρεψαν την προσοχή τους στους
νέους. Στα παιδιά.

Ποντιακές στολές, τραγούδια, χοροί, λάβαρα μπήκαν στη ζωή χιλιάδων παιδιών.
Και τότε, η Ομοσπονδία των συλλόγων αποφάσισε να οργανώνει, κάθε χρόνο, σε
διαφορετική πόλη, το φεστιβάλ ποντιακών χορών. Ένα φεστιβάλ, όχι για
διακρίσεις. Αλλά «για να βρισκόμαστε όλοι μαζί και να χορεύουμε και να
γλεντάμε και να θυμόμαστε, με συγκίνηση». Δύσκολα τα πράγματα στην αρχή. Μα,
σιγά σιγά, το νερό μπήκε στο αυλάκι. Και το φεστιβάλ, πια, είναι ένας θεσμός,
στην καρδιά της Ευρώπης! Απασχολεί χιλιάδες ανθρώπους! Και βοηθάει για να
κρατιέται όρθια η ράτσα.

Οι Τούρκοι, για να μην ξεχάσουν οι δικοί τους τη γλώσσα τους, ξοδεύουν
δισεκατομμύρια: τηλεοράσεις, ενισχύσεις, ομιλίες, πανηγύρια, ταξίδια. Οι
Πόντιοι αντιστέκονται μόνοι τους! Μιλάνε τα γερμανικά, στις δουλειές τους,
αλλά στο σπίτι, στην παρέα, στην ταβέρνα, στη φιλία, στην αγάπη, μόνο στα
ποντιακά συνεννοούνται. Στα γλέντια τους, ποντιακούς χορούς χορεύουν, με
κεμετζέδες βγάζουν τα ντέρτια τους, ποντιακά φαγητά τρώνε. Κι έτσι, οι καρδιές
τους, βρίσκονται πάντα ψηλά.

Το πιο σημαντικό: όλα τα παιδιά, από μωρά, ακόμη, «μπαίνουν στην υπόθεση». Κι
έτσι, δεν ξεχνούν στιγμή τη φύτρα τους, την καταγωγή τους. Δεν γίνονται
Γερμανοί. Δεν χάνονται για τον τόπο. Κι είναι πρώτοι στα εθνικά προσκλητήρια!
Βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τη μητέρα-πατρίδα. Και για όλην αυτή την ιστορία
­ φεστιβάλ, στολές, χοροδιδάσκαλοι, μετακινήσεις, ενοικιάσεις θεάτρων κ.λπ. ­
πληρώνουν από την τσέπη τους. Τα τελευταία χρόνια μόνο, τους θυμάται η Ελλάδα!
Η αρχή έγινε με τον Νίκο Ακριτίδη. Τη σκυτάλη πήρε στη συνέχεια ο Γρηγόρης
Νιώτης. Και τον πήχυ τον ανέβασε ψηλότερα, πέρσι και φέτος, ο Σταύρος
Λαμπρινίδης, ο γ. γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού. Που πήγε στη Γερμανία, είδε
τι σημαίνει ποντιακό φεστιβάλ, εθαύμασε, συγκινήθηκε και δεν ξεχνάει…

Αγαπώ την Ομοσπονδία ­ βραβείο Ακαδημίας Αθηνών ­ και την βοηθώ, όσο μπορώ,
στο έργο της. Το σημαντικό εθνικό έργο της. Πέρυσι, παρακάλεσα τον Μανώλη
Γλέζο να ‘ρθει κοντά μας. Και ήρθε. Και τα Ποντιόπουλα γνώρισαν από κοντά έναν
αληθινό ήρωα, που δεν είναι μόνο ήρωας, αλλά και δημοσιογράφος και συγγραφέας
και ποιητής. Φέτος, έκανα το ίδιο με τον Αντώνη Σαμαράκη. Ο μεγάλος
πεζογράφος, που τα βιβλία του είναι πολύ γνωστά στον ποντιακό Ελληνισμό της
Γερμανίας, αποθεώθηκε από χιλιάδες νέους, κατά τον σύντομο χαιρετισμό του,
στην τελετή έναρξης του φεστιβάλ. Και ανταπόδωσε το τρίλεπτο, ενθουσιώδες
χειροκρότημα, χορεύοντας στη σκηνή, παρά τα 80 χρόνια του, πυρρίχιο για μερικά
δευτερόλεπτα! Ήταν τόση η χαρά που έδωσε στα νιάτα των Ποντίων ο πηγαιμός του,
που ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Χρήστος Παπαδόπουλος τού έστειλε το παρακάτω
τηλεγράφημα: «Αγαπητοί μας, Αντώνη και Ελένη Σαμαράκη. Τούτο το Σαββατοκύριακο
θα παραμείνει άσβηστο στον νου και στην καρδιά μας, ως το πιο ζεστό, το πιο
ανθρώπινο, το πιο αγαπημένο, το πιο αισιόδοξο της ξενιτιάς μας. Η παρουσία σας
γέμισε την αίθουσα των πολιτιστικών εκδηλώσεων με Ελλάδα. Αντώνη, η αγάπη σου
για μας είναι δύναμη. Και ο λόγος σου αγώνας, για μια Ελλάδα με αγάπη,
αλληλεγγύη, κοινωνική δικαιοσύνη και ελπίδα».

Θα τελειώσω με γκρίνια: δεν είναι δυνατόν, οι ομιλίες και οι χαιρετισμοί, πριν
από τις εκδηλώσεις, να διαρκούν… μιάμιση ώρα! Χαιρετισμός θα πει
δυο κουβέντες. Όχι διάλεξη. Τα παιδιά, που περιμένουν,
κουράζονται. Και το πρόγραμμα τραβάει ίσαμε τα μεσάνυχτα! Και κάτι ακόμη, με
όλο τον σεβασμό μου στον μητροπολίτη: μίλησε και φέτος και στα ελληνικά και
στα γερμανικά. Και στο τέλος, ζήτησε λεφτά από τους φτωχούς Πόντιους, τους
βιοπαλαιστές! Πέρυσι, για την εκκλησία. Φέτος, για τα ορφανά του πολέμου στη
Γιουγκοσλαβία. Του χρόνου;