Εκβιάζουν με συνομοσπονδία

Είναι η πρώτη φορά που το Κυπριακό θα είναι μεταξύ των είκοσι θεμάτων της
ατζέντας της συνόδου των ηγετών των οκτώ ισχυροτέρων χωρών του κόσμου. Και αν
με την υπόθεση του Κοσσυφοπεδίου και το νέο διεθνές σκηνικό η G8 φαίνεται να
αναδεικνύεται στο νέο Διευθυντήριο, η συζήτηση του Κυπριακού στη σύνοδο της
Κολωνίας μπορεί να σημαίνει ότι έφτασε η ώρα και για τη λύση του.

Από την άλλη υπάρχουν πολλοί παράγοντες που προσγειώνουν αισιόδοξες προβλέψεις.

Η Άγκυρα και ο Ντενκτάς έχουν ήδη απορρίψει αυτή την παρέμβαση, διότι δεν
επιθυμούν έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων με βάση τα ψηφίσματα των Ηνωμένων
Εθνών. Η τουρκική πολιτική στο Κυπριακό έχει ήδη υπερακοντίσει τη διζωνική
ομοσπονδία, που προβλέπουν οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών. Επιδιώκει
συνομιλίες των δύο κρατών για την εγκαθίδρυση συνομοσπονδίας.

Η συμμετοχή του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης στην κυβέρνηση Ετζεβίτ έχει
καταστήσει τις τουρκικές θέσεις ακόμα πιο αδιάλλακτες. Πολύ περισσότερο που η
θέση για συνομοσπονδία έχει περιληφθεί στις προγραμματικές δηλώσεις της
κυβέρνησης, οι οποίες έχουν ψηφιστεί από την τουρκική Εθνοσυνέλευση.

Άγκυρα και Ντενκτάς δεν επιθυμούν έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων με βάση τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών

Η τουρκική στάση θα κρίνει τελικώς και το μέλλον της παρέμβασης των Οκτώ, αλλά
και την αποτελεσματικότητα ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων Κληρίδη –
Ντενκτάς, για τον οποίο όλοι μιλούν τώρα. Διότι μπορεί μεν οι υπουργοί
Εξωτερικών των Οκτώ να συμφώνησαν με την επιμονή της Ρωσίας ­ σε μια πρόσκληση
προς τις δύο πλευρές να επαναλάβουν τον διάλογο στη βάση των ψηφισμάτων των
Ηνωμένων Εθνών ­ αλλά δεν είναι αυτή την ώρα καθόλου βέβαιο ότι η ίδια
διατύπωση θα επαναληφθεί από τους ηγέτες της G8.

Και είναι γι’ αυτό που μία εβδομάδα μετά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών,
Αθήνα και Λευκωσία χαιρέτισαν τη σχετική αναφορά και εξέφρασαν την ελπίδα ότι
θα υιοθετηθεί και από τη Σύνοδο της Κολωνίας.

Η βάση των συνομιλιών, τις οποίες σχεδιάζει να καλέσει ο Κόφι Ανάν, έχει
κρίσιμη σημασία. Και καθώς ο Ντενκτάς έχει δηλώσει ότι αυτές οι συνομιλίες
πρέπει να είναι συνομιλίες «δύο κρατών», γίνονται τώρα άλλες σκέψεις στη
Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών. Σκέφτονται δηλαδή να καλέσουν Κληρίδη –
Ντενκτάς για διαβουλεύσεις με τον Κ. Ανάν, χωρίς να υπάρξει πρόσκληση που να
καθορίζει τη βάση των συνομιλιών. Πιστεύουν ακόμα πως η έναρξη απευθείας
διαπραγματεύσεων θα έρθει στη συνέχεια από μόνη της και ως «ώριμο φρούτο» των διαβουλεύσεων.

Αν η τουρκική στάση προκαλεί τόσα προβλήματα στη διαδικασία σύγκλησης
συνομιλιών, τι θα γίνεται τότε με την ουσία του προβλήματος; Αμερικανοί και
Βρετανοί, που κινούνται ενεργά στο παρασκήνιο, δεν φαίνονται και πολύ
αισιόδοξοι. Ωστόσο προσπαθούν να δώσουν την εικόνα ­ προβάλλοντας εναλλακτικά
σενάρια ­ ότι οι διαφορές μπορούν να γεφυρωθούν. Όλα αυτά τα σενάρια
στηρίζονται στη θεωρία της χρυσής τομής των θέσεων των δύο πλευρών. Η μορφή
του κράτους ­ λένε ­ θα είναι κάτι μεταξύ ομοσπονδίας και συνομοσπονδίας. Ο
σερ Ντέιβιντ Χάνεϊ ετοιμάζει προσχέδιο Συντάγματος με στοιχεία από τα
Συντάγματα της Ελβετίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και της Γερμανίας.

Το πάρε-δώσε που σχεδιάζουν ­ αν τελικά συγκληθούν το φθινόπωρο οι συνομιλίες
­ στηρίζεται στη δοκιμασμένη μέθοδο «έδαφος έναντι συνταγματικού». Να δώσει
δηλαδή ο Ντενκτάς πίσω έδαφος και να πάρει συνταγματικές εξουσίες, όπως έγινε
στο Μεσανατολικό. Αμερικανοί εμπειρογνώμονες έχουν ήδη ζητήσει και λάβει από
την κυπριακή κυβέρνηση όλα τα στατιστικά στοιχεία εδάφους και πληθυσμού. Θα
έχουμε κατά συνέπεια και εναλλακτικούς χάρτες.

Όπως πάντως και να εξελιχθεί η διαπραγμάτευση ­ αν γίνει ­ διπλωματικές πηγές
στη Λευκωσία θεωρούσαν εξαιρετικά κρίσιμα τρία σημεία: η λύση να προβλέπει ένα
κράτος, μία ιθαγένεια και ο έλεγχος των ακτών να ανήκει στην κεντρική κυβέρνηση.