Η ήττα μιας κάποιας Ευρώπης

Κάναμε λόγο την περασμένη εβδομάδα για τρεις προκλήσεις (της αξιοπιστίας, της
συμμετοχής και της δημοκρατίας), που είχε να αντιμετωπίσει η ενωμένη αλλά
ασθμαίνουσα Ευρώπη εν όψει της διεξαγωγής των τελευταίων εκλογών για τη
συγκρότηση του Κοινοβουλίου του Στρασβούργου. Τώρα, που γνωρίζουμε τα
αποτελέσματα των εκλογών αυτών, ξέρουμε επίσης και πώς απάντησαν οι Ευρωπαίοι
πολίτες στις προκλήσεις: αρνούμενοι να ενταχθούν σε μία συγκεκριμένη ιδέα της Ευρώπης.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες απάντησαν καταρχήν «όχι» σε μία Ευρώπη που εγκρίνει ή
συμμετέχει σε πολέμους ­ και μάλιστα, με περισσότερη ή λιγότερη αιδημοσύνη,
τους επενδύει και με τον ιδεολογικό μανδύα της σπουδαιότερής της κατάκτησης,
της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η μεγαλύτερη ίσως έκπληξη από αυτές
τις ευρωεκλογές, για όποιον τουλάχιστον «ενημερωνόταν» για τις αντιδράσεις των
λαών από τον ευρωπαϊκό Τύπο, ήταν πόση, τελικά, σημασία είχε για τους
Ευρωπαίους ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία και πόση, ευτυχώς, απαξία προσέδωσαν
στο γεγονός ότι οι εθνικές κυβερνήσεις τους αλλά και η επίσημη κοινοτική
βούληση τού επέτρεψε να λάβει χώρα. Από την άποψη αυτή, οι Έλληνες θα πρέπει
να αισθανόμαστε λιγότερο μόνοι και οι Ευρωπαίοι περισσότερο Έλληνες.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες απάντησαν «όχι», απέχοντας σε τόσο μεγάλα ποσοστά, σε μία
Ευρώπη αριθμών, επιδόσεων και γραφειοκρατών. Εκφράζουν σε κάθε ευκαιρία την
επιθυμία, ακόμα περισσότερο την ανάγκη τους, να συμμετάσχουν σε μία κοινή
περιπέτεια, που θα κάνει τη ζωή τους όχι αναγκαστικά πολυτελέστερη αλλά πιο
γεμάτη. Κουράστηκαν όμως από την αδυναμία ή την ανικανότητα των ηγετών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τα ποτάμια κενών βερμπαλισμών, να προσεγγίσουν αυτή τη
διάχυτη ανάγκη τους. Σοφόν το σαφές. Ναι στην Ευρώπη της πραγματικής
δημιουργίας, όχι στην επίπλαστη πρόοδο των άψυχων βημάτων.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες απάντησαν επίσης, με την ευκαιρία, «όχι» σε κυβερνήσεις
που χρησιμοποίησαν, ακόμα και σε αυτές τις τόσο ειδικές εκλογές, ως μόνο
επιχείρημα την αλαζονεία της εξουσίας τους. Το στραπάτσο, γιατί είναι η μόνη
λέξη που αρμόζει, των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών, που μόλις προχθές συμβόλιζαν
το «μοντέρνο» σε μία χώρα ταγμένη στην υπηρέτησή του, και των Άγγλων Εργατικών
του κυρίου Μπλερ, που μόλις μέχρι χθες νόμιζαν ότι είναι άτρωτοι, είναι τα πιο
χαρακτηριστικά δείγματα αποτελεσμάτων που δεν χαρίστηκαν σε κανέναν από τους
φορείς της εξουσίας. Οι δικοί μας δεν αποτέλεσαν φυσικά ­ και ευτυχώς ­
εξαίρεση. Το πιο ηχηρό, όμως, μήνυμα είναι συλλογικό και αφορά, έστω και
έμμεσα, την ίδια την πολιτική. Για να κερδίσετε την ψήφο μας, πρέπει να
κεντρίσετε το ενδιαφέρον μας και να μιλήσετε στην ψυχή μας, είπαν οι Ευρωπαίοι
πολίτες. Και, από αυτή την άποψη, κανείς δεν μπορεί να κακίσει όσους
προτίμησαν να πάνε για μπάνιο, αφήνοντας στους υπόλοιπους την έκφραση της
«σοφίας της κάλπης». Για πρώτη και τελευταία φορά, η αναδρομική αυτή
κοινοτοπία μπορεί να σημαίνει κάτι.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.