Ψήφος διαμαρτυρίας και όχι ψήφος για την Ευρώπη

Ο καγκελάριος Σρέντερ το είπε καθαρά ήδη από την Κυριακή το βράδυ:
«Ηττηθήκαμε, δεν υπάρχει αμφιβολία». Το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού
αναφερόταν ασφαλώς στους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες που υπέστησαν βαριά ήττα
ύστερα από μόλις οκτώ μήνες στην κυβέρνηση. Αφορά όμως και την ευρωπαϊκή
Αριστερά που έχασε από τους Συντηρητικούς στη μεγάλη μάχη του
Ευρωκοινοβουλίου.

Λιονέλ Ζοσπέν. Ο άνθρωπος του 35ώρου μπορεί να είναι πολύ ευχαριστημένος.-Γκέρχαρντ Σρέντερ. Οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες υπέστησαν βαριά ήττα ύστερα από μόλις οκτώ μήνες στην κυβέρνηση.-Τόνι Μπλερ. Τα αποτέλεσμα θα δυσκολέψει τις προσπάθειές του για να φέρει τη χώρα του κοντά στην Ευρώπη

Έπειτα από μια αλυσίδα νικών της Αριστεράς, από την Ελιά του Ρομάνο Πρόντι το
1996 ως τον Μπλερ και τον Ζοσπέν το ’97 και τον Σρέντερ τον Σεπτέμβριο του
’98, ο ρους της ευρωπαϊκής πολιτικής φαίνεται ότι αλλάζει κατεύθυνση.

Το «φαινόμενο Κόσοβο», η αποφασιστικότητα δηλαδή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων
απέναντι στη γιουγκοσλαβική κρίση, δεν έφερε καρπούς, όπως ήλπιζαν πολλά
σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην κυβέρνηση. Αυτό που μέτρησε περισσότερο, γράφει
ο Φεντερίκο Ραμπίνι στη «Ρεπούμπλικα», ήταν το «φαινόμενο οικονομία». Τα
πενιχρά αποτελέσματα στη μάχη κατά της ανεργίας, οι μικροί ρυθμοί ανάπτυξης
της ηπειρωτικής Ευρώπης, μαζί με την αδυναμία του ευρώ, έπαιξαν αποφασιστικό
ρόλο στα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Η κυριαρχούμενη από την Αριστερά
Ευρωπαϊκή Ένωση δεν τήρησε την υπόσχεσή της για ένα «Μάαστριχτ των
εργαζομένων», για την αύξηση δηλαδή των θέσεων εργασίας έπειτα από πολλά
χρόνια λιτότητας. Και οι κυρώσεις δεν άργησαν να έλθουν.

Η τιμωρία

Η ατονία της προεκλογικής εκστρατείας φαίνεται ότι τιμώρησε κυρίως τα
κυβερνητικά κόμματα. Οι μεταρρυθμιστές δεν μπόρεσαν να σφραγίσουν αυτή την
ψηφοφορία με ένα ευρωπαϊκό όραμα, δεν μπόρεσαν να προσελκύσουν τους ψηφοφόρους
με ένα πρόγραμμα για κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική και για τη
διεύρυνση προς Ανατολάς. Αποτέλεσμα ήταν από τη μια πλευρά η αποχή και από την
άλλη η «εθνικοποίηση» της ψήφου. Από τη στιγμή που η εκλογική αναμέτρηση
μετετράπη σε τεστ αποτελεσματικότητας των διαφόρων κυβερνήσεων, η
αντιπολίτευση ήταν κερδισμένη. Στην ευρωκάλπη αποτυπώθηκε η ψήφος
διαμαρτυρίας, όχι η ψήφος για την Ευρώπη.

Στη Βρετανία η συμμετοχή ήταν τόσο μικρή (23%), ώστε καθιστά ελάχιστα
αξιόπιστο το αποτέλεσμα. Όλοι γνώριζαν ότι στις εκλογές θα έπαιρναν μέρος
κυρίως οι ευρωσκεπτικιστές, έτοιμοι να αξιοποιήσουν οποιαδήποτε ευκαιρία για
να εμποδίσουν την ένταξη του Λονδίνου στο ευρώ. Παρά το μεγάλο ποσοστό αποχής
όμως το αποτέλεσμα θα δυσκολέψει τις προσπάθειες του Τόνι Μπλερ να φέρει τη
χώρα του κοντά στην Ευρώπη.

Εξαίρεση η Γαλλία

Η σημαντικότερη εξαίρεση στο ευρωπαϊκό πανόραμα είναι η Γαλλία. Σ’ αυτή τη
μεγάλη χώρα που έπαιζε πάντα κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ενοποίηση η Αριστερά
επιβεβαίωσε την υπεροχή της έναντι μιας κατακερματισμένης Δεξιάς. Ο Λιονέλ
Ζοσπέν, ο πλέον παραδοσιακός των Ευρωπαίων σοσιαλιστών, ο άνθρωπος του 35ώρου,
αλλά και των εθνικοποιήσεων και της ελαστικότητας της αγοράς εργασίας, μπορεί
να είναι πολύ ευχαριστημένος.

Στη συζήτηση που ανοίγει τώρα στους κόλπους της Ευρωαριστεράς, η 13η Ιουνίου
θα είναι η ημερομηνία της ήττας των «εκσυγχρονιστών». Μόλις πριν από μία
εβδομάδα, ο Μπλερ και ο Σρέντερ υπέγραψαν μια κοινή διακήρυξη, ένα μανιφέστο
του «φιλελεύθερου σοσιαλισμού». Μπορούν άραγε τα αποτελέσματα στη Γερμανία και
στην Αγγλία να διαβαστούν ως μια ήττα αυτής της γραμμής; Η απάντηση είναι
δύσκολη, δεδομένου ότι ο Σρέντερ συντάχθηκε πολύ πρόσφατα με τον ηγέτη των
Νέων Εργατικών. Είναι πιθανότερο οι Γερμανοί ψηφοφόροι να τιμώρησαν τους
Σοσιαλδημοκράτες για το πρώτο οκτάμηνο της διακυβέρνησής τους, παρά για τις
προθέσεις που έδειξαν την τελευταία εβδομάδα.

Τα κόμματα της Αριστεράς θα πρέπει επίσης να προβληματιστούν για το τίμημα που
πλήρωσαν με τη μεγάλη αποχή. Η αδιαφορία των ψηφοφόρων οφείλεται σε ένα βαθμό
στις εξουσίες που το Ευρωκοινοβούλιο… δεν διαθέτει.

Για το μέλλον

Ιδού λοιπόν ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της Ευρώπης: Η Ευρωπαϊκή Ένωση
θα συνεχίσει να κτίζεται με διαπραγματεύσεις μεταξύ των εθνικών κυβερνήσεων ή
θα εκπληρωθεί το όνειρο του Αλτιέρο Σπινέλι για την οικοδόμηση των Ηνωμένων
Πολιτειών της Ευρώπης στη βάση ενός ενιαίου δημοκρατικού συστήματος; Αυτό το
όραμα, αυτή η ρήξη, παραμένει προς το παρόν μια ουτοπία. Κι αυτό, με απόφαση
των κυβερνήσεων, όχι της κοινής γνώμης. Πρόσφατη πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση
έδειξε ότι ένα απροσδόκητα μεγάλο ποσοστό Ευρωπαίων τάσσεται υπέρ μιας κοινής
κυβέρνησης, ενός κοινού στρατού, ενός προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα
εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία.

Η Ιστορία δείχνει πόσο μεγάλο είναι το κόστος από την απουσία της πολιτικής
ενοποίησης της Ευρώπης. Το είδαμε στο Κόσοβο, με την ανάγκη της αμερικανικής
ηγεσίας. Το βλέπουμε στο μέτωπο της ανεργίας, όπου λείπει μια ευρωπαϊκή
στρατηγική. Οι στόχοι είναι κοινοί και τα δύο μεγάλα κόμματα του
Ευρωκοινοβουλίου μπορούν να συνεργαστούν για την εκπλήρωσή τους.