ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πάθη να ‘ναι…

Πάθη ερωτικά, πάθη καλλιτεχνικά, πάθη επαγγελματικά. Πάθη σε αρμονία με τη
ζωή, πάθη καταστροφικά. Πάθη να’ ναι κι ό,τι να’ ναι.

Κάμα Σούτρα: η αποθέωση των παθών

Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία μάς επιφύλαξε φέτος πολλές εκπλήξεις. Τη μια
ημέρα μαθαίνουμε από έναν καθηγητή του Πανεπιστημίου του Κεμπέκ ότι το ένα
τρίτο των ανθρώπων δεν έχουν πάθη και είναι εξ αυτού του γεγονότος λιγότερο
ευτυχισμένοι από τους άλλους. Την άλλη πληροφορούμαστε ότι κάπου 4 στους 10
ανθρώπους με πανεπιστημιακή εκπαίδευση έχουν γίνει ερμαφρόδιτοι στη
συμπεριφορά και τις πεποιθήσεις τους. Αφού μελετήθηκαν οι περιπτώσεις
περισσοτέρων από 100 φοιτητών, είπε στο ετήσιο συνέδριο της Εταιρείας η
Σεσίλια Τσενγκ από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, μπορεί να πει κανείς με
σιγουριά ότι το «τρίτο φύλο» είναι γεγονός. Και μερικά από τα πιο εξέχοντα
μέλη του είναι ο Τόνυ Μπλαιρ και ο διάσημος βρετανός ποδοσφαιριστής Ντέηβιντ Μπέκαμ.

Δυστυχώς, οι δύο ανακοινώσεις δεν έχουν σχέση μεταξύ τους και δεν μπορούν να
συγκριθούν, ώστε να διαπιστωθεί αν και σε ποιο βαθμό η κατηγορία των ανθρώπων
χωρίς πάθη και εκείνη των ερμαφρόδιτων επικαλύπτονται. Θα μπορούσε να πει
κανείς, για παράδειγμα, ότι ο Μπλαιρ έχει σίγουρα ένα πάθος, το αντισερβικό.
Το γεγονός όμως ότι τον Μπέκαμ δεν θα τον πείραζε, λέει, να εμφανιστεί με
φούστα μπορεί άραγε να χαρακτηριστεί πάθος;

Η Νάνσυ Χιούστον ασχολείται με πιο κλασικά πάθη. Στο τελευταίο της βιβλίο, με
τίτλο «Το σημάδι του αγγέλου», η 45χρονη καναδή συγγραφέας και σύζυγος του
Τσβετάν Τοντόρωφ περιγράφει την ιστορία ενός απρόβλεπτου και τραγικού ερωτικού
τριγώνου που ζει στο Παρίσι στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Οι τρεις
πρωταγωνιστές, η Ζάφι, ο Ραφαέλ και ο Αντρέας, έχουν ζήσει με διαφορετικό
τρόπο ο καθένας τη φρίκη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και έχουν σημαδευτεί βαθιά
απ’ αυτήν. Όταν βρίσκονται μπροστά σε μια νέα τραγωδία, τον πόλεμο της
Αλγερίας, αντιδρούν ο καθένας με τον τρόπο του, κατά βάθος όμως αδυνατούν να
καταλάβουν και να νιώσουν τον πόνο του άλλου. Τα ιδιωτικά πάθη συναντούν συχνά
τα δράματα της Ιστορίας, αλλά εισπράττονται και βιώνονται τελείως διαφορετικά.

Στη ζωή ­ λέει η Χιούστον σε συνέντευξή της στη «Ρεπούμπλικα» ­ αισθανόμαστε
αλληλεγγύη μόνον απέναντι σ’ εκείνους που μας μοιάζουν, που ανήκουν στην
οικογένειά μας, στην ίδια κοινωνική ομάδα, στην ίδια εθνότητα με μας. Όταν
διαβάζουμε ένα βιβλίο, αντίθετα, καταφέρνουμε να ταυτιστούμε με ανθρώπους
τελείως διαφορετικούς από μας, γινόμαστε πιο γενναιόδωροι. Να γιατί η
συγγραφέας ζητεί από τους αναγνώστες να ταυτιστούν με τους τρεις ήρωες του
βιβλίου της, να μπουν στη θέση τους και να προσπαθήσουν να καταλάβουν τον πόνο
τους. Η ζωή δεν αποτελείται φυσικά μόνο από τραγωδίες. Αλλά κι η λογοτεχνία
δεν είναι υποχρεωμένη να αντανακλά την πραγματικότητα. Μερικές φορές
αποκαλύπτει μια συγκαλυμμένη αλήθεια. Όπως, για παράδειγμα, ότι η απόσταση
ανάμεσα στο πολιτικό και το προσωπικό μεγαλώνει συνεχώς.