ΠΡΟΣΩΠΑ Ένα σύμβολο κινδυνεύει

Διευθύντρια του Σάμμερχιλ και θυγατέρα του ιδρυτή του, η Ζόι Ρέντχεντ
προσπαθεί να σώσει το σχολείο – σύμβολο της αντιαυταρχικής εκπαίδευσης.

Ζόι Ρέντχεντ. Έχει προθεσμία έξι μηνών για να «βελτιώσει» το Σάμμερχιλ

Οι επιθεωρητές της βρετανικής κυβέρνησης ήταν κατηγορηματικοί: το οικοτροφείο
που ο Α. Σ. Νηλ ίδρυσε πριν από 78 χρόνια «προδίδει» τους μαθητές του επειδή
δεν τους επιτρέπει να αναπτύξουν όλες τις δυνατότητές τους. «Επιτρέπει στους
μαθητές», αποφάνθηκαν, «να θεωρούν ότι η οκνηρία είναι άσκηση προσωπικής
ελευθερίας». «Αν η Μέρυ κι ο Ντέηβιντ θέλουν να τεμπελιάσουν», έγραφε ο Νηλ,
«αυτό είναι τη συγκεκριμένη στιγμή απαραίτητο για την προσωπικότητά τους. Κάθε
στιγμή στη ζωή ενός υγιούς παιδιού είναι στιγμή δουλειάς. Το παιδί δεν έχει
καιρό να τεμπελιάσει. Η τεμπελιά είναι αφύσικη, πρόκειται στην πραγματικότητα
για ανάρρωση, και γι’ αυτό είναι απαραίτητη όταν συμβαίνει».

Ο Νηλ διηύθυνε το σχολείο, στην κομητεία του Σάφολκ, ως το θάνατό του, το
1973. Στη συνέχεια ανέλαβε η δεύτερη σύζυγός του και, από το 1985, η θυγατέρα
τους, η Ζόι. Σ’ αυτήν έλαχε να αντιμετωπίσει, από το 1990, τις συνεχείς
επιθέσεις και τώρα το τελεσίγραφο του υπουργείου Παιδείας, που της έθεσε
προθεσμία έξι μηνών για να «βελτιώσει» το Σάμμερχιλ. Εκείνη αντιδρά
καταρτίζοντας κατάλογο των επιτευγμάτων παλαιών οικοτρόφων και απειλεί να
μεταφέρει το Σάμμερχιλ σε άλλη χώρα αν απειληθεί η φιλοσοφία του.

Στην εποχή που ευρέως θεωρείται πως το καλύτερο σχολείο είναι αυτό που
εκπαιδεύει τους μαθητές ούτως ώστε να ανταποκρίνονται αργότερα καλύτερα στις
απαιτήσεις των εταιρειών, το Σάμμερχιλ μοιάζει εκτός θέματος. Πράγματι, οι
στόχοι του σχολείου ­ να προσφέρει στα παιδιά ελευθερία για να αναπτυχθούν
συναισθηματικά· να τους δώσει εξουσία πάνω στη ζωή τους· να τους προσφέρει το
χρόνο να αναπτυχθούν φυσικά· να δημιουργήσει μια πιο ευτυχισμένη παιδική
ηλικία απαλλάσσοντας τα παιδιά από το φόβο και τον καταναγκασμό εκ μέρους των
ενηλίκων ­ δημιουργούν ισορροπημένες προσωπικότητες μάλλον, παρά εκπαιδεύουν
μελλοντικά στελέχη εταιρειών. Η Κίνο Οτσούκα, για παράδειγμα, έφτασε στο
Σάμμερχιλ από το Τόκιο το 1982, σε ηλικία 10 ετών, για δύο χρόνια δεν πάτησε
στα μαθήματα, άφησε το σχολείο με τρία GCSE (στα αγγλικά, τη φωτογραφία και τη
χημεία) και είναι σήμερα, στα 27 της, μια αναγνωρισμένη φωτογράφος· ή ο
Ντομινίκ Ράνι, που ήρθε στο σχολείο στα 13 του σχεδόν χωρίς να ξέρει να
γράφει, έφυγε με πέντε GCSE και είναι τώρα ερευνητής μοριακής βιολογίας στο
πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Ένα σχολείο δομημένο με βάση τη θέση του ιδρυτή
του ότι «Η απουσία του φόβου είναι το καλύτερο που μπορεί να συμβεί σε ένα
παιδί» θα ήταν «έγκλημα» να κλείσει, λέει η ηθοποιός Ρεμπέκα Ντε Μορναί, πρώην
μαθήτρια κι αυτή του Σάμμερχιλ.