Ένας προφήτης για τα Βαλκάνια

Το βιβλίο του Δημήτρη Ανάλι, «Χρονικό ενός πολιορκημένου λαού», με τον
υπότιτλο «Γιουγκοσλαβία 1993-1996», που μόλις κυκλοφόρησε στα γαλλικά από τις
εκδόσεις «L’ Age d’ Homme», ελπίζουμε να βρει σύντομα και τον Έλληνα εκδότη του.

Διότι ενώ κυκλοφορεί ταυτόχρονα σχεδόν με τις ΝΑΤΟϊκές επιθέσεις, όλες οι
αναλύσεις που περιέχει, μαθηματικά σχεδόν, τις προβλέπουν.

Ο βαλκανιολόγος Ανάλις (υπέροχος από την άλλη μεριά γαλλόφωνος ποιητής από την
ίδια στόφα με τον Ζαν Μωρεάς ­ Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο ­ και μεταφραστής στη
γλώσσα μας του Yves Bonnefoy) ξεπερνά, στο βιβλίο αυτό, τον παλιό
«βαλκανιονίκη» εαυτό του.

Με ψυχραιμία, αντικειμενικότητα και άνευ πάθους, καταγράφει τις εντυπώσεις του
από χώρους και προσωπικότητες που συνάντησε μέσα στην κρίσιμη τριετία 1993-1996.

«Οι Σέρβοι», γράφει (σελ. 74), «όπως όλοι οι υπόλοιποι λαοί των Βαλκανίων,
βρίσκονται στην αναζήτηση της σύγχρονης μοίρας τους. Ιδωμένοι απ’ έξω,
μοιάζουν σαν να αντιμάχονται τους εαυτούς τους, αλλά μια δίψα προαιώνια τους
ωθεί προς ένα παρελθόν απ’ το οποίο αγωνίζονται ν’ αντλήσουν ό,τι μπορεί να
ενδυναμώσει τις ρίζες τους.

Η στροφή τους αυτή προς την αυτο-ενατένιση, προς την γκετοποίηση, δεν γίνεται
κατανοητή αν δεν ληφθεί υπόψη το σοκ που υπέστησαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Όπως συμπεριφέρθηκαν οι Ναζί με τους Εβραίους, το ίδιο και οι Τούρκοι τσάκισαν
τους Έλληνες, τους Αρμένιους, τους Βούλγαρους, τους Αλβανούς, τους Σέρβους και
τους Ρουμάνους. Κι αυτό κράτησε πέντε αιώνες. Τα πογκρόμ, οι δολοφονίες και οι
γενοκτονίες ξεπέρασαν σε αγριότητα οτιδήποτε ακολούθησε. Το να μη λαμβάνεται
υπόψη αυτή η πραγματικότητα, σημαίνει πως δεν κατανοούμε τίποτα στα Βαλκάνια.

Οι Τούρκοι, που τα αρνούνται όλα αυτά, καλοπιάνονται από την ανθρωπιστική
Δύση, που προσβλέπει σε αυτούς ως καταναλωτές των προϊόντων της και ως πιόνια
στη στρατηγική της σκακιέρα.

Αυτό οι Βαλκάνιοι καλώς το γνωρίζουν και είναι περιττό να τους το επανεξηγεί
κανείς. Λαοί φιλειρηνικοί και αντιρατσιστές, δεν χρειάζονται τις επιπλήξεις
των δημίων τους και των συνενόχων τους. Να γιατί εκπαιδεύτηκαν στην αντίσταση
και όχι στην επίθεση.

Ο καθείς και η δύναμή του: στην επιθετικότητα της Δύσης, τα Βαλκάνια μόνο
αμύνονται, προβάλλοντας μιαν αντίσταση πέραν κάθε φαντασίας. Γι’ αυτό και
παρεξηγείται η αυτοενδοσκόπησή τους, η ασταμάτητη αναζήτηση της ταυτότητάς
τους μέσα από την οποία (αναζήτηση) αντλούν εν πολλοίς τη δύναμή τους.

Ό, τι φαίνεται ως φολκλόρ, δηλαδή αναχρονιστικό, στη Δύση, όπως π.χ. η
ορθοδοξία που είναι ακριβώς το αντίθετο, αποτελεί για τη βαλκανική ενδοχώρα
ένα αμυντικό ανάχωμα. Το πάθος τού “υπάρχειν” αντιστρατεύεται το πάθος τού
“κατέχειν” που αναλώνει τη Δυτική Ευρώπη».

Στο πάθος της δυτικής κατανάλωσης, θα λέγαμε παραφράζοντας τον Ανάλι, τα
Βαλκάνια προτάσσουν το πάθος τής μη – (δεύτερης) άλωσης.

Σημαντική είναι και η διαφοροποίηση που κάνει ανάμεσα σε Τούρκους μωαμεθανούς
και Άραβες ομοθρήσκους τους. Καμιά σχέση οι δυο τους. Καθώς και το σκεπτικό
του, βάσει του οποίου οι χειρότεροι δήμιοι είναι οι εξισλαμισθέντες ή
εκ-καθολικισθέντες Σέρβοι. (Όπως παλιότερα λέγαμε εμείς ότι οι χειρότεροι
βασανιστές είναι «οι δηλωσίες της Μακρονήσου»).

Αφού κάποτε, σε χρόνια μακρινά, για να σώσει κανείς το πετσί του έπρεπε να
διαλέξει ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο.

Το λέει κι ο αποτραβηγμένος στο ερημητήριό του πατήρ Γιοβάν Κοβάτσεβιτς, που ο
Ανάλις τον περιγράφει στο ταπεινό σπιτάκι του, στα περίχωρα του Βελιγραδίου,
περιτριγυρισμένο από αντικείμενα ενός απόμακρου παρελθόντος, που ωστόσο
«αναφέρονται σε ένα άμεσο παρόν», μπροστά σε «πυραμίδες ξηρών καρπών και
λευκών λικέρ», σαν ειδικός που είναι στις σχέσεις Ορθοδοξίας και Καθολικισμού,
(τη διατριβή του την ολοκλήρωσε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, στην
Κωνσταντινούπολη, στα μέσα της δεκαετίας του ’50):

«Οι θρησκευτικοί ανταγωνισμοί Ανατολής και Δύσης αποτελούν μια παλαιά ιστορία,
οι συνέπειες της οποίας, με διάφορα σκαμπανεβάσματα, φτάνουν στο σήμερα. Διότι
δεν πρόκειται τόσο για δογματικά ή θεολογικά προβλήματα, αλλά για το πρόβλημα
της εξουσίας και η εξουσία όπως ξέρετε είναι ένα πρόβλημα αιώνιο σαν τον ίδιο
τον Θεό.

Γνωρίζετε ότι Τούρκοι και Καθολικοί της Ρώμης προσπάθησαν πάντα να μας κάνουν
ν’ αλλαξοπιστήσουμε διά της βίας; Από τον όγδοο αιώνα, όπου οι Καθολικοί
Ορθόδοξοι ­ το πραγματικό όνομα των Ορθοδόξων ­ αποκτούν το πνευματικό
προβάδισμα αποσκοπώντας στην παγκόσμια εξάπλωση της Ορθοδοξίας, οι Καθολικοί
της Ρώμης, με την ίδρυση του παπικού κράτους το 754, επιδιώκουν με όλα τα μέσα
την κοσμική πρωτοκαθεδρία και την πολιτική εξουσία. Εξ ου και οι συγκρούσεις
τους με το Βυζάντιο και τη Γερμανική Αυτοκρατορία. Κι αυτό κρατάει από το 754
μέχρι το 1563.

… Οι ορθόδοξοι βρέθηκαν έκτοτε στριμωγμένοι ανάμεσα σε δύο επιλογές: είτε να
αλλαξοπιστήσουν στο Ισλάμ είτε να γίνουν καθολικοί. Από αυτή την εποχή κρατάει
ένα περίεργο modus vivendi ανάμεσα στο Βατικανό και στο Ισλάμ. Και στους δύο
υπήρχε η ίδια μη ανεκτικότητα του Άλλου. Γι’ αυτό και μετά τις τελευταίες
σταυροφορίες δεν υπήρξε ποτέ σύγκρουση μεταξύ μουσουλμάνων και καθολικών. Για
το Βατικανό ο εχθρός έγινε αυτός που ήθελε να είναι ελεύθερος, άρα “εχθρός
εσωτερικός”, αιρετικός, ή μάγος… Η δαιμονοποίηση έκτοτε των Ορθοδόξων,
Ρώσων, Ελλήνων, Σέρβων και λοιπών, με διάφορα προσχήματα, δεν σταμάτησε…».