Κόντρα διανοουμένων – πολιτικών στη Γαλλία

Η τραγωδία στο Κοσσυφοπέδιο και ο εμπρησμός ενός αυθαίρετα κτισμένου
παραλιακού κέντρου διασκέδασης στην Κορσική, δεν θα μπορούσαν βέβαια να
συνδυαστούν, αν ο πόλεμος στον οποίο επιδόθηκαν στη Γαλλία οι διανοούμενοι και
οι πολιτικοί μας δεν μας υπενθύμιζε τις ασθένειες ενός γερασμένου λαού, του
οποίου η πείρα, όπως έγραφε ο στρατηγός ντε Γκωλ, «δεν ξερίζωσε τα ελαττώματά
του» ­ ασθένειες, που με το πέρασμα του χρόνου επιδεινώνονται.

Παλιές ασθένειες. Το δράμα στο Κοσσυφοπέδιο και ο εμπρησμός του εξοχικού κέντρου στην Κορσική έδωσαν το έναυσμα για έναν άγριο πόλεμο μεταξύ διανοουμένων και πολιτικών

Οι «διανοούμενοι», ή καλύτερα εκείνοι οι οποίοι εδώ και έναν αιώνα
αποκαλούνται έτσι, με την πένα στο χέρι, απευθύνονται στην κοινή γνώμη,
οπλισμένοι με ευφυΐα, γνώσεις και το ταλέντο της έκφρασης. Αυτοί οι άνθρωποι
ανέδειξαν ­ με την αντιπαράθεσή τους που γεννήθηκε από το δράμα του
Κοσσυφοπεδίου ­ την τάση μας για τον φανατισμό της ιδέας, που φυσικά και
τίθεται στην υπηρεσία της Αλήθειας, και την ικανότητά μας για αφορισμό.

Η μακρά ιστορία μας συντήρησε, υπό διαφορετικούς μανδύες, το παλιό ελάττωμα
της μισαλλοδοξίας: η καθολική παράδοση, που διαχωρίζει σε γη και ουρανό τους
καλούς και τους κακούς· η επαναστατική παράδοση, που εμπεριέχει την τυραννία
της Αλήθειας την οποία κληροδότησε ο Ροβεσπιέρος στους καταπιεστές του λαού·
και στο τέλος του εικοστού αιώνα, η αντισημιτική ψύχωση που τόσο βολικά
συγχέεται με το πατριωτικό πάθος.

Κάποτε, το μήνυμα του Διαφωτισμού απέβλεπε να μας διδάξει την ανοχή και τον
σεβασμό στον άλλο. Αλλά δεν έμειναν παρά ελάχιστα ίχνη από εκείνο το πνεύμα
και όταν έρχεται η ώρα των αναταράξεων της Ιστορίας, ξαναβρίσκουμε γρήγορα την
οικεία νοοτροπία μας. Η Αλήθεια και το Δίκαιο βρίσκονται στη δική μας πλευρά.
Απέναντί μας είναι η τύφλωση, η ανοησία, η κακία. Βαδίζουμε τον σωστό δρόμο
και όλοι όσοι αντιτάσσονται είναι εχθροί των αρετών τις οποίες πρεσβεύουμε.

Εντούτοις, η τραγωδία του Κοσσυφοπεδίου, η οδύνη ενός λαού, πολλών λαών, μάς
παρακίνησαν σε σκέψεις. Και είναι πολλοί εκείνοι οι οποίοι, τόσο στη Γαλλία
όσο και αλλού, έθεσαν ερωτήματα, από τα οποία κανένα δεν αξίζει να
αντιμετωπιστεί με δυσπιστία. Δεν αποτελεί πρόοδο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
και της αλληλεγγύης των λαών η επέμβαση ακόμα και με τα όπλα δημοκρατικών
χωρών για να εμποδίσουν έναν δικτάτορα, έστω και εκλεγμένο, να ολοκληρώσει τα
εγκλήματά του κατά της ανθρωπότητας; Αλλά δεν θα πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε
για τη νομιμότητα και χρησιμότητα μιας τέτοιας επέμβασης; Και για τα λάθη και
τις αδεξιότητες που διέπραξαν οι στρατιωτικοί; Να, όμως, που ορισμένοι
διανοούμενοί μας μάς επαναφέρουν στην τάξη. Η τραγωδία στο Κοσσυφοπέδιο δεν
επιτρέπει καμιά αμφιβολία και η αμφιβολία είναι ύποπτη. Οι καλοί και οι κακοί
είναι καθορισμένοι. Και μετά την ετυμηγορία, έρχονται οι κατάρες και τα
αναθέματα, για να την ενισχύσουν.

Ένα παραλιακό κέντρο διασκέδασης στην Κορσική πυρπολήθηκε: αυτή η παραβίαση
του κράτους δικαίου, σοβαρή επειδή διαπράχθηκε από τις δημόσιες αρχές,
υποτίθεται πως διόρθωνε μια συνηθισμένη προσβολή του κράτους δικαίου (την
αυθαίρετη δόμηση του κτίσματος). Ο πολιτικός κόσμος αναστατώθηκε. Η Δεξιά
εξοργίσθηκε. Η ίδια ουδέποτε θα είχε ανεχθεί μια τέτοια ασχημία και τούτη η
κυβέρνηση της Αριστεράς έπρεπε «να τιμωρηθεί». Τόση οργή θα μπορούσε, άραγε,
να μας κάνει να ξεχάσουμε την κακή σχέση που εμείς οι Γάλλοι ανέκαθεν
διατηρούσαμε με το κράτος δικαίου, άλλοτε λόγω συμφέροντος, άλλοτε λόγω
καθήκοντος; Οι «ιδιαίτερες περιστάσεις» ­ τις οποίες αναγνωρίζει άλλωστε ρητά
το Σύνταγμά μας ­ νομιμοποιούν τις προσβολές του κράτους δικαίου, που είναι
δυστυχώς απαραίτητες, ή διαπράττονται υπερηφάνως εμπνεόμενες από τις
ευγενέστερες προθέσεις. Απαγωγές; Ανθρωποκτονίες; Καταστροφές; Εκδιώξεις; Ή
και «απλώς» βαναυσότητες, παράνομες υποκλοπές, παραβιάσεις νόμων, μυστικές
διεθνείς εμπλοκές… Δεν είναι ανάγκη να αναφέρουμε εδώ υποθέσεις που
θυμόμαστε, παρανομίες που ο Τύπος και τα βιβλία αποκάλυψαν, για να καταλάβουμε
πως η Γαλλία, αυτοί που την ενσαρκώνουν ή την κυβερνούν, έθεσαν συχνά ανώτερες
αξίες υπεράνω του δικαίου: την Πατρίδα, φυσικά, και την άμυνα του Έθνους.

Στην υπόθεση της πυρπόλησης στην Κορσική, η Δεξιά εξεγέρθη σχεδόν ομόφωνα για
να κάνει γνωστό στην Αριστερά ότι η Γαλλία δεν μπορούσε να ανεχθεί μια τέτοια
προσβολή του δικαίου. Σαν να ξεχάσθηκε η υπόθεση της βύθισης του πλοίου της
Γκρινπίς, των παράνομων υποκλοπών και όλων των άλλων.

Αλλά το ανησυχητικότερο είναι η αδιαφορία για το δίκαιο που μοιάζει να
συνοδεύει αυτό το ομόφωνο πάθος περί δικαίου. Η Γαλλία ­ στον πόλεμο και μετά
τον πόλεμο ­ δεν έπαψε, για να τιμωρήσει κατασκόπους, προδότες, λιποτάκτες ή
ύποπτους για όλα αυτά, να παραμερίζει το δίκαιο. Από τη μια τηρούμε την
παράδοση των διανοητικών βεβαιοτήτων, που καταδικάζουν και αποκλείουν. Από την
άλλη, είναι η παράδοση των ευγενικών σκοπών που μπορούν να δικαιολογήσουν τα πάντα.