ΑΚΗΣ ΤΣΟΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ Το Κόσοβο έδειξε την ανάγκη για ευρωπαϊκό στρατό

Η φωνή του έχει κλείσει ­ αποτέλεσμα της έντασης σε μια προεκλογική
συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ στις Συκεές Θεσσαλονίκης, που πραγματοποίησε στο
διάλειμμα δύο επίσημων επισκέψεων στο εξωτερικό, ως υπουργός Εθνικής Άμυνας.
Ζει με το μάτι στο ρολόι, αυτός που τον κατηγορούν ότι πηγαίνει πάντα
καθυστερημένος στα ραντεβού, μετακινείται συνεχώς και το άγχος εκείνων που τον
συνοδεύουν είναι πολύ μεγαλύτερο από το δικό του.

Για πολλούς ο Άκης Τσοχατζόπουλος είναι ο καλύτερος υπουργός Εθνικής Άμυνας
που είχε η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Ο ίδιος αρνείται να υιοθετήσει
παρόμοιες εκτιμήσεις. Προτιμάει να αισθάνεται δικαιωμένος τώρα που ο πόλεμος
στη Γιουγκοσλαβία τελειώνει. Άλλωστε, τη χρειάζεται αυτήν τη δικαίωση. Ήταν ο
μόνος στην Ελλάδα που είχε το σθένος να κατηγορήσει ανοιχτά τον πρόεδρο
Μιλόσεβιτς για την πολιτική της εθνικής εκκαθάρισης εις βάρος των Κοσοβάρων
και δέχθηκε πλήθος επιθέσεων. Από απλούς πολίτες και μέσα ενημέρωσης μέχρι το
σύνολο της ηγεσίας της αντιπολίτευσης.

Οργίζεται όταν ερωτάται «γιατί υπέγραψε τους βομβαρδισμούς» και απαντάει με
ένταση «υπέγραψα την μη συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο». Και όταν τού τίθεται
το ερώτημα για το τι αλλάζει στην περιοχή μετά τον πόλεμο, ξεκαθαρίζει ότι
όνειρα που είχαν οικοδομήσει πολλοί στην Ελλάδα, για το τι θα συμβεί σε
περίπτωση εξωτερικής απειλής, είναι όνειρα απατηλά: μόνοι μας θα υπερασπίσουμε
τη χώρα μας, υπογραμμίζει. Δεν πρόκειται να μας βοηθήσει ούτε το ΝΑΤΟ ούτε η
Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση. Ελπίζει ότι ο πόλεμος θα έχει ευεργετικές επιπτώσεις
στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και επισημαίνει ότι σε όλη τη διάρκειά του Ελλάδα
και Τουρκία βρέθηκαν κοντά, ειδικά στο κεντρικό ζήτημα της μη αλλαγής συνόρων
στην περιοχή.

Για τα εσωκομματικά, κρατάει το στόμα του σχεδόν κλειστό. Αρνείται να
συζητήσει έστω το ενδεχόμενο να μην είναι «νικηφόρο» το αποτέλεσμα των
ευρωεκλογών και πολύ περισσότερο αν τίθεται θέμα ηγεσίας στην περίπτωση που το
αποτέλεσμα είναι ήττα. Για τη δική του στάση σε μια τέτοια περίπτωση ζητάει
«να μην ξαναγυρίζουμε στα ίδια, απάντησα στο Συνέδριο». Στάση που επιβεβαιώνει
αυτό που όλοι τού αναγνωρίζουν στην Χαριλάου Τρικούπη, αλλά και εκτός αυτής:
ότι «ο Άκης έχει συνείδηση της παράταξης, έχει συνείδηση ΠΑΣΟΚ»…

Έχει ενδιαφέρον, πάντως, ότι προσδιορίζει για το φθινόπωρο το νέο ξεκίνημα
του ΠΑΣΟΚ: «Θα απαντήσουμε ­ λέει ­ στις ελλείψεις και θα δώσουμε έμπρακτες
απαντήσεις για να ξανασυσπειρώσουμε τον κόσμο, να συνδεθούμε με εκείνα τα
κοινωνικά στρώματα που είναι η ρίζα μας και η βάση μας».

Εκτός από τη δική του δικαίωση, το τέλος του πολέμου βρίσκει δικαιωμένη και
την Ελλάδα, επισημαίνει ο Α. Τσοχατζόπουλος. Και προσθέτει:

«Νομίζω ότι οι Έλληνες πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι. Η Ελλάδα δικαιώθηκε.
Ήταν η μόνη χώρα από το ΝΑΤΟ που διαφοροποιήθηκε, δεν συμμετείχε στον πόλεμο
και αρνήθηκε κατηγορηματικά την κλιμάκωση με τις χερσαίες δυνάμεις και μαζί με
τους βαλκανικούς λαούς, ­ Βουλγαρία, Ρουμανία ­ εξέφρασαν τη διαφορετικότητα
της περιοχής, που ζητούσε την πολιτική και διπλωματική λύση ως μέσο για την
επιτυχία, έναντι της στρατιωτικής λογικής των άλλων.

Η Ελλάδα σπάνια στο παρελθόν έπαιξε έναν τόσο καθοριστικό ρόλο για την
προώθηση λύσης σε μια κρίση στην Βαλκανική. Πολύ περισσότερο από ό,τι στη
Βοσνία Ερζεγοβίνη, περισσότερο και από την Αλβανία. Και αυτό τον ρόλο θα
συνεχίσουμε να παίζουμε και στη διαδικασία εφαρμογής της πολιτικής λύσης».

ΕΡ.: Το τέλος του πολέμου σηματοδοτεί και το τέλος των προβλημάτων στην περιοχή;

ΑΠ.: Το θέμα δεν είναι διαδικαστικό. Εδώ αρχίζει μια νέα μακροχρόνια
διαδικασία εφαρμογής της ειρήνευσης στην περιοχή, με πολλές δυσκολίες και
άγνωστες πτυχές, που θα απαιτήσουν διαρκή στήριξη από όλους.

Η στρατιωτική παρουσία θα είναι συμπληρωματική της πολιτικής παρουσίας που
πρέπει να επιδείξει η Ελλάδα στο πλαίσιο της βαλκανικής πολιτικής της δικής
της, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μην ξεχνάτε ότι η στρατιωτική παρουσία
στην εφαρμογή της ειρήνευσης θα ενισχύσει και τον παρεμβατικό ρόλο της Ελλάδας
στο περιεχόμενο των άλλων πολιτικών σταθεροποίησης, που πρέπει να προωθηθούν
για τα Βαλκάνια συνολικά.

Τώρα το κατάλαβαν

Ο κ. Τσοχατζόπουλος θεωρεί σημαντική εξέλιξη τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ότι θα προτείνει «συλλογική ασφάλεια» για όλα τα βαλκανικά κράτη, όπως και την
προώθηση «συμφωνίας σύνδεσης» για όλες τις βαλκανικές χώρες, μηδέ της
Γιουγκοσλαβίας εξαιρουμένης. Και σημειώνει:

«Άρχισαν να καταλαβαίνουν πλέον και οι Ευρωπαίοι, ότι η αδυναμία παρέμβασης
που επέδειξαν στο πρόβλημα, δεν συμφέρει κανέναν και πρώτα απ’ όλα την Ευρώπη.
Αναγκάστηκαν να αποδεχθούν πλήρως την παρέμβαση των ΗΠΑ και τους δικούς τους
στρατηγικούς στόχους».

Από το 1998

ΕΡ.: Ήσασταν ο πρώτος από την ελληνική κυβέρνηση και την υπόλοιπη πολιτική
ηγεσία που θέσατε θέμα Μιλόσεβιτς. Πώς αισθάνεστε τώρα;

ΑΠ.: Αισθάνομαι δικαιωμένος. Και για έναν ακόμη λόγο. Γιατί στο επίπεδο των
υπουργών Άμυνας που ήταν αρμόδιοι, δηλώσαμε ήδη από τον Οκτώβριο του ’98 ­
προτού καν ο οποιοσδήποτε στην Ελλάδα αντιληφθεί τι επέρχεται, ­ την πολιτική
διαφοροποίηση της Ελλάδας, εμμένοντας στην πολιτική διπλωματική λύση, έναντι
της απόφασης στρατιωτικής εκδοχής της λύσης του ΝΑΤΟ.

Καταστήσαμε σαφές ότι δεν μπορούμε μεν να εμποδίσουμε το ΝΑΤΟ να ακολουθήσει
την λογική της στρατιωτικής σύγκρουσης, όμως εμείς, επειδή εμμένουμε στην
πολιτική λύση και επειδή ως βαλκανική χώρα δεν είναι αποδεκτό να ενταχθούμε
στη σύγκρουση, νομιμοποιήσαμε την μη συμμετοχή της Ελλάδας. Δηλαδή, υπογράψαμε
την μη συμμετοχή της Ελλάδας. Σε αντίθεση με αυτά που μας λένε κατά καιρούς,
ότι υπογράψαμε τους βομβαρδισμούς.

Με τη στάση αυτή η Ελλάδα κέρδισε. Γιατί δεν έγινε μέρος του προβλήματος, όπως
άλλες βαλκανικές χώρες. Διατήρησε τη δυνατότητα συμμετοχής στις εξελίξεις.
Διεύρυνε την αξιοπιστία της στην περιοχή και τον σταθεροποιητικό της ρόλο.

Δυσάρεστη αφύπνιση

ΕΡ.: Εκτιμάτε ότι η Ευρώπη είναι σε θέση να συμβάλλει στην αποτελεσματική
αντιμετώπιση περαιτέρω των προβλημάτων των Βαλκανίων;

ΑΠ.: Η κρίση στο Κόσοβο ήταν μια δυσάρεστη αφύπνιση για την Ευρώπη.
Διαπιστώθηκε ότι η κατά προτεραιότητα εμμονή της στην οικονομική αναβάθμιση
δεν έφθασε για να κατοχυρώσει τον ρόλο της και την παρέμβασή της. Γι’ αυτό
προβάλλει επιτακτικά η ανάγκη σήμερα, ως το πρώτο συμπέρασμα από αυτή την
κρίση, να δυναμώσουμε την Ευρώπη. Αυτό πρέπει να είναι το νέο στρατηγικό όραμα
των ευρωπαϊκών προοδευτικών δυνάμεων.

Μία Ευρώπη με, επιτέλους, κοινή εξωτερική πολιτική. Μία Ευρώπη με ενιαία
πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Μία Ευρώπη με δικό της ευρωπαϊκό στρατό. Σε
αυτή την κατεύθυνση πιστεύω ότι θα κληθούν οι σοσιαλιστικές και
σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης να επεξεργαστούν σχέδιο, πρωτοβουλίες
και δράσεις, ώστε να προσεγγίσουμε γρήγορα αυτούς τους στόχους.

Η ίδια η Ελλάδα δεν έχει ψευδαισθήσεις και δεν περιμένει από την Ευρώπη να την
καλύψει σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Η συμβολή μας για ενδυνάμωση της
Ευρώπης, πλέον, στηρίζεται στη βεβαιότητα ότι η άμυνα της Ελλάδας είναι δική
της υπόθεση και ότι η Ελλάδα, απέναντι στην τουρκική απειλή, δεν περιμένει
βοήθεια ούτε από τη ΔΕΕ ούτε από το ΝΑΤΟ.

Ο κ. Τσοχατζόπουλος δηλώνει ότι η Ελλάδα δεν κινείται με «λογική συμπαθειών»
στα προβλήματα της περιοχής και επισημαίνει ότι μπορεί να τελειώνει ο πόλεμος,
αλλά «τώρα αρχίζει ο αγώνας δικαίωσης της πολιτικής του ΝΑΤΟ. Αν στην πράξη θα
μπορέσει να επιβληθεί η πολιτική ειρήνευσης».

Κοντά σε όλους

ΕΡ.: Γιατί η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να γίνει μέλος της διαδικασίας ειρήνευσης;

ΑΠ.: Καλά κάνετε και υποβάλετε αυτή την ερώτηση, γιατί το ακούω και από
ορισμένους που δεν θέλουν να δουν να δικαιώνεται η συμβολή της Ελλάδας σ’ αυτή
την ιστορία.

Δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλη χώρα ­ και το λέω με αίσθημα γνώσης και ευθύνης ­
που λειτούργησε διαρκώς, από κοντά, με όλους. Ο υπουργός Εξωτερικών, όπως
είδατε, ήταν διαρκώς παντού. Σε όλα τα επίπεδα και με όλους, είχαμε συνεχείς
επαφές, αλλά και σε διμερή βάση, πέρασμα των μηνυμάτων μας στη Γιουγκοσλαβία.

Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα διατηρούσε επαφές και επικοινωνία με τη
Γιουγκοσλαβία συνεχώς. Όχι μόνο το ΠΑΣΟΚ, αλλά και η αντιπολίτευση. Όλοι
στέλναμε τα μηνύματα, ασκούσαμε την επιρροή μας.

Ο καθοριστικός ρόλος της Ελλάδας αναγνωρίζεται απ’ όλους. Και πρέπει να πω
κάτι εδώ, που δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς: εμείς εδώ και οι γείτονές μας
πληρώνουμε τις συνέπειες του πολέμου. Δεν την πληρώνουν αυτοί που είναι
χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Η Ελλάδα πέτυχε

ΕΡ.: Το τέλος του πολέμου θα ευνοήσει το ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Αν συγκρίνουμε πριν και μετά το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ τα γεγονότα, μπορώ να
πω ότι είχαμε μία θετική εξέλιξη, όσον αφορά το κλίμα που υπήρχε και για το
ΠΑΣΟΚ και για την κυβέρνηση.

Η λήξη της κρίσης με ειρήνευση, με εφαρμογή της πολιτικής διπλωματικής λύσης,
θα ευνοήσει, πιστεύω, επιπλέον την κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ. Ο καλοπροαίρετος
πολίτης αντιλαμβάνεται ότι εδώ υπάρχει δικαίωση στάσης και συμπεριφοράς μιας
χώρας. Η Ελλάδα πέτυχε να κρατήσει την κρίση έξω από το σπίτι της.

Βέβαια, υπήρξαν και ορισμένοι «φίλοι» μας, που μας είπαν σε μια στιγμή,
«ωραία, κρατήσατε την Ελλάδα απ’ έξω, δεν βομβαρδίσατε εσείς, αλλά γιατί δεν
εμποδίσατε το ΝΑΤΟ να βομβαρδίσει, γιατί δεν σταματήσατε το ΝΑΤΟ;».

ΕΡ.: Γιατί υπογράψατε;

ΑΠ.: Υπέγραψα την μη συμμετοχή μας στον πόλεμο, αυτό υπέγραψα. Κανείς δεν
μπορεί να μας κατηγορήσει, διότι την πολιτική μας διαφωνία δεν την εξέφρασα με
αστερίσκους μόνο. Την εξέφρασα με την μη συμμετοχή μας στους βομβαρδισμούς, τη
στάση μας κατά των χερσαίων δυνάμεων και της κλιμάκωσης, αλλά και με την
αποδοχή από το ΝΑΤΟ της στάσης μας.

ΕΡ.: Με ενεργητική άρνηση δηλαδή.

ΑΠ.: Βεβαίως και δεν μπορούσαμε να εμποδίσουμε το ΝΑΤΟ να υλοποιήσει την
απόφαση των «χωρών επαφής» και την πρόταση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ,
να στηριχθεί η λύση στο Κόσοβο στη δύναμη του ΝΑΤΟ.

ΕΡ.: Κατά την άποψή σας, ποιος νίκησε στον πόλεμο, το ΝΑΤΟ ή η Γιουγκοσλαβία;

ΑΠ.: Σ’ αυτό το ερώτημα η απάντηση ήταν δεδομένη από την αρχή. Βέβαια, τώρα,
θα προσπαθήσουν πολλοί να επενδύσουν, ο καθένας από την πλευρά του, καθώς
τελείωσε η σύγκρουση. Μερικές ημέρες αργότερα, όμως, όταν μπορέσουν να δουν
όλα όσα συνέβησαν, θα αρχίσει ο απολογισμός για το αποτέλεσμα με πολύ σκληρό τρόπο.

Να σου πω κάτι αγαπητέ μου, εμένα τώρα με ενδιαφέρει ένα πράγμα μόνον, η
ειρήνη άμεσα.

Χαμόγελα μεταξύ Κ. Σημίτη – Α. Τσοχατζόπουλου, που δεν τα σκιάζει τίποτε επί του παρόντος

Αισιοδοξία εκφράζει για το εκλογικό αποτέλεσμα ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.
«Νικηφόρο» θα είναι το αποτέλεσμα, τονίζει.

ΕΡ.: Εάν δεν είναι νικηφόρο, υπάρχει πρόβλημα ηγεσίας για το ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: «Υποθετικές ερωτήσεις δεν τις απαντάω. Να μην ξαναγυρίζουμε στα ίδια,
απάντησα στο Συνέδριο».

ΕΡ.: Είπατε όμως πρόσφατα ότι η ήττα, είναι ήττα.

ΑΠ.: «Δεν είπα τίποτα από όλα αυτά.

Εκείνο που έχει σημασία είναι να καταλάβουμε ότι το ΠΑΣΟΚ αποφάσισε στο
Συνέδριό του ­ που είχε μεγάλη επιτυχία ­ ότι ξανασυσπειρώνεται για να
διεκδικήσει το 2000 τη νέα πρόταση εξουσίας που έχει ανάγκη ο ελληνικός λαός
για την επόμενη 10ετία.

Μετά τις ευρωεκλογές, το φθινόπωρο ξεκινάμε προς αυτή την κατεύθυνση. Θα
διαμορφωθεί η νέα βιώσιμη πρόταση στρατηγικής πορείας, με όλα εκείνα τα
στοιχεία, πολιτικά, ιδεολογικά, στρατηγικά, που έχει ανάγκη η ελληνική
κοινωνία. Θα απαντήσουμε στις ελλείψεις και θα δώσουμε έμπρακτες απαντήσεις
για να ξανασυσπειρώσουμε τον κόσμο, να συνδεθούμε με εκείνα τα κοινωνικά
στρώματα και τις ομάδες που είναι η ρίζα μας και η βάση μας».

ΕΡ.: Το ΠΑΣΟΚ θα φτάσει το ποσοστό των ευρωεκλογών του ’94, δηλαδή
περίπου 38%;

ΑΠ.: «Οι συνθήκες του ’99 είναι διαφορετικές από αυτές του ’94. Σήμερα είμαστε
στον τρίτο χρόνο της νέας μας θητείας. Υπάρχει η σχετική φθορά της εξουσίας.
Εντούτοις, με δεδομένο και το διαφορετικό εύρος κατανομής των ψήφων μεταξύ
μεγάλων και μικρών κομμάτων έναντι του ’94, προβλέπω ανάλογο νικηφόρο
αποτέλεσμα του ΠΑΣΟΚ».

ΕΡ.: Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες ορισμένοι επιρρίπτουν σε εσάς και σε
ορισμένα άλλα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ αδράνεια και μη ενεργό συμμετοχή στην
προεκλογική εκστρατεία. Πώς απαντάτε;

ΑΠ.: «Σε γενικότητες αυτής της μορφής καταφεύγουν όσοι είναι τελείως εκτός
πραγματικότητας. Δεν πρόκειται να ασχοληθώ με αυτά».

Θετική επίπτωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μπορεί να έχει ο πόλεμος στο
Κόσοβο, δηλώνει ο Α. Τσοχατζόπουλος. «Τους τελευταίους μήνες, οι σχέσεις
Ελλάδας – Τουρκίας είναι ήπιες, είναι ήρεμες, δεν έχουμε ένταση. Επηρεάστηκαν,
εν πολλοίς, από το κλίμα στη Γιουγκοσλαβία, όπου Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν
δίπλα, είχαν τις ίδιες θέσεις».

ΕΡ.: Παρά το γεγονός ότι αυτοί βομβάρδισαν;

ΑΠ.: «Όχι αλλαγή συνόρων, όχι κλιμάκωση στη σύγκρουση, όχι χερσαίες δυνάμεις.
Βέβαια, τις τελευταίες ημέρες, λίγο πριν τελειώσει η κρίση, πρόλαβαν και
διέθεσαν και αεροδρόμια και αεροπλάνα, πιθανώς διότι ήθελαν να είναι με την
πλευρά του νικητή, την τελευταία στιγμή. Τελικά, βέβαια, ήρθαν τα πράγματα
έτσι, ώστε δεν χρειάστηκαν. Τελευταία στιγμή, ακυρώθηκε η αποστολή
αμερικανικών αεροπλάνων στα αεροδρόμια της Τουρκίας. Έτσι, έμεινε η προσφορά
των Τούρκων χωρίς αντίκρυσμα. Αυτό είναι δικό τους θέμα. Όμως, ανεξάρτητα από
αυτό, οι σχέσεις των δύο χωρών χαρακτηρίστηκαν, αυτή την περίοδο, από μια
σχετική ηρεμία και μειωμένη ένταση. Θέλω να ελπίζω ότι θα αποτελέσει ένα
μήνυμα και προς τη νέα κυβέρνηση της Τουρκίας, να αντιληφθεί ότι αυτό
συμβαδίζει και προωθεί και το συμφέρον της Τουρκίας, που είναι ο ομαλός δρόμος
συμπόρευσης πάνω στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου προς την Ευρώπη».

Υπόσχεται ότι η Ελλάδα θα στηρίξει την πρόοδο των σχέσεων της Τουρκίας με την
Ευρώπη, εφόσον βεβαίως η Τουρκία αποδεχθεί το Διεθνές Δίκαιο.

ΕΡ.: Είστε αισιόδοξος;

ΑΠ.: «Θέλω να ελπίζω ότι η κρίση στα Βαλκάνια θα βοηθήσει στη σχέση μας με την
Τουρκία. Σε τελική ανάλυση, επειδή αυτό τον καιρό κρίνεται η Τουρκία, με τη
δίκη του Οτζαλάν, δεν κρίνεται η Ελλάδα. Επειδή η Τουρκία κρίνεται στο τι θα
γίνει στο Κουρδικό, δεν κρίνεται η Ελλάδα. Και επειδή η Τουρκία κρίνεται τι θα
κάνει στο θέμα των ανθρωπίνων ελευθεριών, της δημοκρατίας και στο σεβασμό του
Διεθνούς Δικαίου, εμείς είμαστε αισιόδοξοι για θετική εξέλιξη και στη σχέση
των δύο χωρών μας».