Μετρούν κέρδη και ζημίες

Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έσπευσαν να προβάλουν την αποδοχή των όρων του
ΝΑΤΟ από το σερβικό Κοινοβούλιο ως θρίαμβο της αμερικανικής εξωτερικής
πολιτικής, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η Γιουγκοσλαβία κέρδιζε πολύ
περισσότερα από τη συμφωνία του Ραμπουγέ παρά από το σχέδιο συμφωνίας που
έγινε αποδεκτό ύστερα από δυόμισι σχεδόν μήνες βομβαρδισμών. Ωστόσο, αν κάνει
κανείς μία ψύχραιμη αποτίμηση της σύγκρουσης στη Γιουγκοσλαβία, τα
συμπεράσματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα για το ποιος είναι ο νικητής και ποιος ο χαμένος.

Καταρχήν από στρατιωτικής πλευράς νικητής είναι σαφές ότι είναι το ΝΑΤΟ. Ο
βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας από χιλιάδες αεροπλάνα οδήγησε οικονομικά τη
χώρα 20 χρόνια πίσω, καθώς μεγάλο μέρος της υποδομής της είναι πλέον
κατεστραμμένο, ενώ είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν χιλιάδες Σέρβοι στρατιώτες
(η γιουγκοσλαβική πλευρά μιλάει για 1.800, το ΝΑΤΟ για 5.000) και εκατοντάδες άμαχοι.

Από την πλευρά του το ΝΑΤΟ δεν είχε καμία απώλεια ­ αν εξαιρέσει κανείς τους
δύο πιλότους του «Απάτσι» που έπεσε σε άσκηση στην Αλβανία ­ ενώ έχασε μόλις 2
αεροπλάνα. Βέβαια, η επιχείρηση στοίχισε πολλά δισεκατομμύρια δολάρια, το
μεγαλύτερο μέρος των οποίων βάρυνε την αμερικανική πλευρά.

Από πολιτικής πλευράς, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς μπορεί να υποστηρίξει ότι ενώ η συμφωνία του Ραμπουγέ έδινε τη
δυνατότητα στους Αλβανούς του Κοσσυφοπεδίου να προχωρήσουν μέσα σε τρία χρόνια
από την εφαρμογή της στην απόσχιση της περιοχής από τη Σερβία, τώρα το
Κοσσυφοπέδιο ­ τουλάχιστον θεωρητικά ­ παραμένει μέρος της Σερβίας.

Ποια κυριαρχία;

Στην Πρίστινα. Βομβαρδισμένη απ’ άκρου εις άκρον αυτή η πόλη του Κοσόβου περιμένει να βρει την ηρεμία, αν αυτή θα έρθει ποτέ…

Βεβαίως το κατά πόσο θα μπορεί η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση να ασκεί την
κυριαρχία της σε μία περιοχή όπου θα εγκατασταθούν 50.000 ξένοι πεζοναύτες και
όπου θα υπάρχουν ελάχιστοι (περίπου 1.000) Σέρβοι στρατιώτες, είναι κάτι πολύ συζητήσιμο.

Ωστόσο, με τη ρύθμιση αυτή τουλάχιστον ένα κομμάτι του Κοσσυφοπεδίου ­ το
κομμάτι της γης όπου βρίσκονται τα σερβικά μνημεία και το κυριότερο μέρος του
ορυκτού πλούτου της περιοχής ­ έχει μακροπρόθεσμα μεγαλύτερες πιθανότητες να
παραμείνει κομμάτι της Σερβίας αντίθετα απ’ ό,τι εάν ο κ. Μιλόσεβιτς
αποδεχόταν τη συμφωνία του Ραμπουγέ.

Στο σερβικό αυτό κομμάτι του Κοσσυφοπεδίου, που έτσι κι αλλιώς κατοικείται
κυρίως από Σέρβους, αναμένεται να εγκατασταθεί μεγάλο μέρος της υπόλοιπης
σερβικής μειονότητας της περιοχής και να φυλάσσεται από Ρώσους, Ουκρανούς και
ΝΑΤΟϊκά στρατεύματα αποδεκτά από τον σερβικό πληθυσμό (Έλληνες, Πορτογάλους).

Μακροπρόθεσμο κέρδος

Εάν μάλιστα κάποια στιγμή στο μέλλον η «ειρηνευτική δύναμη» αποχωρήσει από την
περιοχή, τότε είναι πολύ πιθανό το τμήμα αυτό να ενωθεί με τη Σερβία, ενώ το
υπόλοιπο Κοσσυφοπέδιο με την Αλβανία. Άρα από τις νέες ρυθμίσεις η
Γιουγκοσλαβία φαίνεται να βγαίνει κερδισμένη όσον αφορά το πολιτικό-εδαφικό
κομμάτι σε σχέση με το Ραμπουγέ.

Ανάμεικτα είναι τα αποτελέσματα της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο και για τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Η πολιτική της κυρίας Ολμπράιτ στο Κοσσυφοπέδιο, αν και
βραχυπρόθεσμα μπορεί να φαίνεται κερδοφόρα, μακροπρόθεσμα φαίνεται μάλλον ζημιογόνα.

Η αμερικανική πλευρά, μετά την αποδοχή των όρων του ΝΑΤΟ από τον κ.
Μιλόσεβιτς, μπορεί να πει ότι απέδειξε για μία ακόμη φορά ότι είναι
υπερδύναμη, η οποία μπορεί να επιβάλλει τις απόψεις της με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.

Ο φόβος φυλάει τα έρημα

Η σκληρή στάση της αμερικανικής κυβέρνησης και η ευκολία με την οποία
προσέφυγε στη χρήση βίας στο Κοσσυφοπέδιο, γυρίζοντας επιδεικτικά την πλάτη σε
οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική πρόταση, προκαλεί φόβο σε όλο τον κόσμο για την
αλαζονεία της μονοκρατορίας.

Καταρχήν διότι δεν είναι η πλέον αποτελεσματική: η πολιτική «του ταύρου σε
υαλοπωλείο» βοήθησε τους Σέρβους παραστρατιωτικούς να σκοτώσουν εκατοντάδες
Αλβανούς (η Ουάσιγκτον μιλάει για 4.000) και να διώξουν εκτός Κοσσυφοπεδίου
μεγάλο μέρος της αλβανικής μειονότητας ­ μέρος της οποίας δεν θα γυρίσει ποτέ
στην περιοχή.

Κατά δεύτερο λόγο, η πολιτική της κυρίας Ολμπράιτ δημιούργησε περισσότερους
εχθρούς παρά φίλους. Δύο μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις, η Ρωσία και η Κίνα,
αντιλήφθηκαν για πρώτη ίσως φορά ότι ο μόνος τρόπος να διαφυλάξουν τα
συμφέροντά τους και τις σφαίρες επιρροής τους είναι να αναπτυχθούν
στρατιωτικά. Ήδη η Ρωσία μιλάει για την απόφασή της να μην συνυπογράψει τις
συνθήκες για μείωση των πυρηνικών όπλων και να προσχωρήσει στην ανάπτυξη νέων,
ενώ η υπερδύναμη του επόμενου αιώνα, η Κίνα ­ η οποία έχει αντίστοιχα
προβλήματα, με αυτά του Κοσσυφοπεδίου, στο Θιβέτ ­ δείχνει με κάθε τρόπο την
ενόχλησή της από την αμερικανική στάση.

Σε πρακτικό επίπεδο, η αμερικανική πλευρά έσπρωξε στα όριά της τις δυνατότητες
της αεροπορίας της (η οποία μετείχε σε βομβαρδισμούς τόσο στο Ιράκ όσο και στο
Κοσσυφοπέδιο), ενώ δέσμευσε για μία τουλάχιστον 10ετία χιλιάδες στρατιώτες
(7.000 προς το παρόν) σε μία ειρηνευτική δύναμη στη Γιουγκοσλαβία.

Ο πλέον χαμένος της υπόθεσης του Κοσσυφοπεδίου είναι χωρίς καμία αμφιβολία η
Ευρώπη. Και ιδιαίτερα αυτές οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Γαλλία και
η Γερμανία, οι οποίες οραματίζονται έναν αυτόνομο ρόλο της Ευρώπης στον κόσμο.

Σε όλη τη διάρκεια της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο η αμερικανική πλευρά έσυρε την
Ευρώπη στην απόφαση για βομβαρδισμούς και ουδείς από τους περισσότερους
Ευρωπαίους εταίρους που ήταν φανερό ότι είχαν διαφορετική άποψη για την
αντιμετώπιση του προβλήματος τόλμησε να αρθρώσει καν τη διαφωνία του. Μόνο τον
τελευταίο καιρό η γερμανική πλευρά φοβούμενη το πολιτικό κόστος μιας χερσαίας
επέμβασης κατάφερε να πάρει αποστάσεις από τα γεράκια της Ουάσιγκτον χωρίς
όμως να τολμήσει να διασπάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι η αμερικανική πλευρά, αν και ήταν αυτή που
έσπρωξε το ΝΑΤΟ στον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας, εκ των υστέρων ήταν αυτή
που αποφάσισε ότι το κόστος για την ανοικοδόμηση της ισοπεδωμένης από τα
αμερικανικά, κυρίως, αεροπλάνα χώρας θα πρέπει να το επωμιστεί στο μεγαλύτερο
ποσοστό η Ευρώπη, όπως πρόσφατα δήλωσε ο πρόεδρος Κλίντον!

Ωστόσο, ο απόλυτος και αυταρχικός τρόπος με τον οποίο κινήθηκε η αμερικανική
πλευρά στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου είναι σίγουρο πως θα προκαλέσει
μακροπρόθεσμα αντιαμερικανικά ανακλαστικά σε πολλές χώρες της Ευρώπης, οι
οποίες δεν συμμερίζονται την απλοϊκή οπτική άσπρου – μαύρου που έχει η Αμερική
για τον κόσμο.

Στις χώρες αυτές σίγουρα περιλαμβάνεται η Ελλάδα στην οποία ο
αντιαμερικανισμός έφτασε στο αποκορύφωμά του, αφού οι βόμβες έσκαγαν δίπλα στα
σύνορά της. Η ελληνική πλευρά, με τη στάση του ισορροπιστή που κράτησε στην
κρίση του Κοσσυφοπεδίου, είναι βέβαιο ότι έδειξε στις υπόλοιπες βαλκανικές
χώρες μία άλλη προοπτική για τη συνεργασία στην περιοχή, ωστόσο, αν κρίνουμε
από την αντίδραση της Ουάσιγκτον, διατάραξε για μια ακόμη φορά την εμπιστοσύνη
που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Μόνο το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα του ελληνικού λαού τασσόταν κατά
του Κλίντον και των βομβαρδισμών στο Κοσσυφοπέδιο ­ μοναδικό φαινόμενο στις
χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ ­ αποτελεί ακόμη ένα μεγάλο ερωτηματικό για την Ουάσιγκτον.

Όπως τεράστιο ερωτηματικό για την Ουάσιγκτον αποτελεί το γεγονός ότι τις
πρώτες ημέρες του πολέμου χιλιάδες Σέρβοι με στόχους καρφιτσωμένους στα στήθη
τους χόρευαν στις πλατείες του Βελιγραδίου αψηφώντας τις «δορυφορικά
καθοδηγούμενες βόμβες».