ΠΡΟΣΩΠΑ Το πρώτο σινεμά της Αλβανίας

Όταν ρωτήθηκε πέρυσι ποιος είναι ο στόχος του για το 1999, ο υπουργός
Πολιτισμού της Αλβανίας απάντησε ότι ήθελε να προσφέρει στη χώρα του το πρώτο
της σινεμά.

Εντί Ράμα. Υπουργός Πολιτισμού της φτωχότερης χώρας της Ευρώπης

Την 1η Ιουλίου, ο στόχος αυτός του Εντί Ράμα επιτυγχάνεται: ένα συγκρότημα έξι
κινηματογραφικών αιθουσών θα αρχίσει να λειτουργεί στα Τίρανα. Μπορεί να μην
είναι κάτι σπουδαίο, αλλά είναι μια αρχή.

Επίκουρος καθηγητής, παλιότερα, στην Ακαδημία Καλών Τεχνών των Τιράνων, ο
Ράμα, 35 χρόνων, είναι ο ίδιος ένας καλλιτέχνης (την Τρίτη παρουσιάζει στην
Μπιενάλε της Βενετίας ένα έργο του, μια σκηνή φτιαγμένη από ζωγραφιές παιδιών
από το Κόσοβο). Σε πολλά έργα του χρησιμοποιεί ως έμπνευση το πανταχού παρόν
στην Αλβανία τσιμεντένιο μπούνκερ: «Ο Εμβέρ Χότζα φύτεψε 600.000 απ’ αυτά στη
χώρα και έγιναν το εθνικό μας επισκεπτήριο», λέει ο Ράμα στον «Ιντιπέντεντ».
«Ήταν σύμβολα του φόβου και της δυσπιστίας που έπρεπε να έχουμε για τον έξω
κόσμο… Αυτή η νοοτροπία των μπούνκερ ζει μέχρι σήμερα στα κεφάλια των
πολιτικών μας και της αποκαλούμενης πνευματικής ελίτ μας».

Όταν ήταν καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, ο Ράμα ενοχλούσε με τις θέσεις
του τους διεφθαρμένους πολιτικούς που κυβέρνησαν τη μετακομμουνιστική Αλβανία.
Απολύθηκε και ξυλοκοπήθηκε άγρια από τους μπράβους του τότε προέδρου Σαλί
Μπερίσα. Μόλις βγήκε από το νοσοκομείο, μετακόμισε στο Παρίσι. Επέστρεψε
πέρυσι στα Τίρανα για την κηδεία του πατέρα του, που ήταν ο αγαπημένος γλύπτης
του Χότζα: «Είχα κανονίσει να μείνω μόλις πέντε μέρες, αλλά είχε σχηματισθεί
νέα κυβέρνηση και προσκλήθηκα να συμμετάσχω, έτσι αποφάσισα να μείνω και να δω
τι μπορώ να κάνω για τη χώρα μου. Αισθάνομαι ότι μπορώ να κάνω πράγματα, να
σπρώξω καταστάσεις».

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ράμα είναι να πείσει τις Βρυξέλλες για το προφανές,
ότι δηλαδή η κουλτούρα έχει ουσιώδη σημασία για τη βελτίωση της ποιότητας
ζωής. «Εστιάζουν αποκλειστικά στις φυλακές και τα δικαστήρια και το στρατό,
όλες τις καταπιεστικές πλευρές του κράτους. Κι αυτό δίνει στους νέους της
Αλβανίας την αίσθηση ότι η Ε.Ε. δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτούς ως ανθρώπινα όντα.
Ότι τους θεωρούν πρόβλημα που πρέπει να απομονώσουν και να περιορίσουν.
Μετατρέπουν τη χώρα μας σε γκέτο. Το αναπόφευκτο αποτέλεσμα είναι να θέλει ο
κόσμος να δραπετεύσει». Ο Εντί Ράμα υπογραμμίζει επίσης το πρόβλημα με την
τεράστια και διαρκώς διογκούμενη εισροή παιδιών από το Κόσοβο που πλημμυρίζουν
τα σπίτια και τα στρατόπεδα: είναι μια δημογραφική ωρολογιακή βόμβα, τονίζει,
και είναι θαύμα που δεν έχει ακόμη εκραγεί.