Το δεύτερο βήμα για την ειρήνη είναι το δύσκολο

«Καλή ημέρα για την Ευρώπη», είπε ο καγκελάριος Σρέντερ. «Απαρχή ειρήνευσης»,
που «δικαιώνει όσους ήταν της άποψης ότι ο πόλεμος δεν είναι το προσφορότερο
μέσο», είπε ο Κώστας Σημίτης. Οι «15» ­ περιλαμβανομένου του Έλληνα
Πρωθυπουργού ­ έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν, έστω και… συγκρατημένα, για
το γεγονός ότι το σχέδιο που ετοίμασαν οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Ευρωπαϊκή Ένωση
έγινε αποδεκτό από το Βελιγράδι.

ΚΟΛΩΝΙΑ

Δέκα ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές και με την προσοχή τους στραμμένη στις
επιπτώσεις που έχει το Κόσοβο στις δημοσκοπήσεις, μπορούν βασίμως να
υποστηρίξουν ενώπιον των ψηφοφόρων τους ότι χάρη στην κινητοποίηση της Ευρώπης
μπορεί να ακουστεί πλέον η λέξη «ειρήνη».

Πρώτο βήμα

Βέβαια, όλοι ­ από τον εκπρόσωπο της Ε.Ε., τον «άνθρωπο της ημέρας», Φινλανδό
πρόεδρο Μάρτι Αχτισαάρι, που πήγε στο Βελιγράδι, μέχρι τον καθένα από τους 15
ηγέτες ­ προειδοποιούσαν ότι έγινε απλώς το πρώτο βήμα και το τέλος του
πολέμου δεν είναι ακόμα διασφαλισμένο. Ο κ. Σημίτης τόνισε ότι η συμφωνία
πρέπει να εφαρμοστεί, αλλά σε κάθε εφαρμογή υπάρχουν δυσκολίες. Εκφράζοντας
την ελπίδα του ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα, σημείωσε ότι αυτό «εξαρτάται
από το ΝΑΤΟ και τη Γιουγκοσλαβία».

Σε μία ακόμη προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να συμβάλει στην ευόδωση της
«πολιτικής επιλογής», ο Γιώργος Παπανδρέου ανέλαβε ­ λίγη ώρα μετά την άφιξη
τού κ. Αχτισαάρι στην Κολωνία ­ τον ρόλο του «μεσάζοντα» μεταξύ του γενικού
γραμματέα του ΝΑΤΟ Χαβιέ Σολάνα και του Γιουγκοσλάβου υπουργού Εξωτερικών
Ζιβαντίν Γιοβάνοβιτς.

Ο τρόπος αποχώρησης

Στην Κολωνία. Ο Μάρτι Αχτισάαρι ενημερώνει για τα αποτελέσματα των επαφών που είχε στο Βελιγράδι με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Στο βάθος, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ

Αντικείμενο τής μέσω τρίτου επικοινωνίας των δύο «αντιπάλων» είναι η
εξειδίκευση τού τρόπου με τον οποίο θα γίνει η αποχώρηση των γιουγκοσλαβικών
δυνάμεων από το Κόσοβο και η αναστολή (παύση) των βομβαρδισμών.

Για το θέμα αυτό επικοινώνησε με τον κ. Παπανδρέου χθες και η Αμερικανίδα
υπουργός Εξωτερικών, Μαντλίν Ολμπράιτ, η οποία υποστήριξε πως «εμείς θα
σεβαστούμε αυτά που ορίζει η συμφωνία, εφόσον τα σεβαστεί και η άλλη πλευρά»,
περιλαμβανομένης της αναστολής των βομβαρδισμών. Ο Πρωθυπουργός, όπως και οι
άλλοι ηγέτες, υπογράμμισε ότι η χθεσινή συμφωνία κατέδειξε τον ρόλο της Ευρώπης.

«Η Ε.Ε. έδειξε, έστω και καθυστερημένα, ότι μπορεί να κινητοποιηθεί», είπε ο
κ. Σημίτης, σημειώνοντας ότι η λύση προωθήθηκε από την τρέχουσα προεδρία, τη
γερμανική και την επόμενη ­ τη φινλανδική. Εξέφρασε, επίσης, την πεποίθησή του
ότι στο εξής η Ένωση «δεν θα αφήσει τα Βαλκάνια στην τύχη τους».

Με ειρωνεία

Στους διαδρόμους της Συνόδου, πάντως, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες σημείωναν με
κάποια ειρωνικά χαμόγελα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, Μπιλ Κλίντον, στις
δηλώσεις του για τη συμφωνία του Βελιγραδίου δεν ανέφερε καν το όνομα του κ. Αχτισαάρι.

Ο ίδιος ο Φινλανδός πρόεδρος, ενημερώνοντας τους «15», είπε πως κατά την
έναρξη της συνάντησης με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, στο Βελιγράδι, ο
Γιουγκοσλάβος ηγέτης τον ρώτησε: «υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης;». «Όχι»,
απάντησε ο εκπρόσωπος της Ε.Ε.

Εκτός οι χερσαίες

Η ικανοποίηση των Ευρωπαίων, βέβαια, προχωράει πολύ πιο πέρα από… τις κάλπες
της 13ης Ιουνίου. Η χθεσινή συμφωνία, εφόσον φυσικά υλοποιηθεί, βγάζει «εκτός
ατζέντας» το ζήτημα των χερσαίων επιχειρήσεων ­ μια προοπτική που
αντιμετωπιζόταν θετικά μόνον από τους Βρετανούς και θα έφερνε διχασμό των
εταίρων τόσο εντός του ΝΑΤΟ όσο και εντός της Ε.Ε.

Επιπλέον, μπορούν να υπερηφανεύονται ­ τόσο αυτοί όσο και οι Ηνωμένες
Πολιτείες ­ ότι οι βομβαρδισμοί είχαν το αποτέλεσμα που επιθυμούσαν: ο
Μιλόσεβιτς υποχρεώθηκε να δεχτεί τους όρους της διεθνούς κοινότητας. Και,
μάλιστα, σε χρόνο που να μπορεί να διασφαλίσει την επιστροφή των εκατοντάδων
χιλιάδων προσφύγων, πριν φτάσει ο τρομερός βαλκανικός χειμώνας.

Στα «συν» της συμφωνίας οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες περιλαμβάνουν ακόμα το ότι η
κατάληξη εμπλέκει τον ΟΗΕ, επιβεβαιώνοντας έτσι την ανάγκη τήρησης των πάγιων
θεσμικών οδών για την επίλυση των κρίσεων. Προσθέτουν, επίσης, ότι το Κόσοβο
τελικώς δεν διέρρηξε τις σχέσεις Δύσης – Ρωσίας, κάτι που πολλοί στις
Βρυξέλλες φοβούνταν, και το οποίο θα έπληττε πρωτίστως τους Ευρωπαίους και όχι
τους Αμερικανούς.

Έμμεση διχοτόμηση

Όλα καλά λοιπόν; Όχι ακριβώς· η απλή ανάγνωση των όρων της συμφωνίας, αλλά και
αυτά που λένε κατ’ ιδίαν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των υπουργείων Εξωτερικών,
«δείχνουν» μία έμμεση έστω διχοτόμηση του Κοσσυφοπεδίου: από τη στιγμή που θα
υπάρχουν δύο δυνάμεις, μία κατά βάση ΝΑΤΟϊκή και μία κατά βάση ρωσική, κάτι
τέτοιο προδικάζεται.

Άλλωστε, ο κ. Παπανδρέου, που έχει γνώση και των επομένων αντικειμένων
διαπραγμάτευσης μεταξύ Δύσης και Ρωσίας, είπε ότι «τα ρωσικά στρατεύματα δεν
θα δεχτούν ΝΑΤΟϊκή διοίκηση». Επίσης, είπε, ότι ενώ δεν γίνεται λόγος για
ζώνες στο Κόσοβο, είναι λογικό τα στρατεύματα Ρωσίας και ΝΑΤΟ να πάνε εκεί
όπου θα δημιουργήσουν «αίσθημα ασφάλειας» στους πολίτες του Κοσόβου.

Για τους παροικούντες, πάντως, την Ιερουσαλήμ ­ εν προκειμένω, την Ένωση ­
αυτή ήταν η μόνη δυνατότητα εξόδου από την κρίση, τόσο για το ΝΑΤΟ όσο και για
τον κ. Μιλόσεβιτς…

Σε συμφωνία που ανοίγει τον δρόμο για την ειρήνευση στα Βαλκάνια κατέληξαν
χθες στο Βελιγράδι οι διεθνείς μεσολαβητές Μάρτι Αχτισαάρι και Βίκτορ
Τσερνομίρντιν με τον Γιουγκοσλάβο πρόεδρο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Οι προτάσεις της Δύσης και της Ρωσίας, που υπερψηφίστηκαν από τη
γιουγκοσλαβική Βουλή, ελπίζεται να οδηγήσουν στην αποχώρηση των σερβικών
δυνάμεων από το Κοσσυφοπέδιο, αλλά και στη διακοπή των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών
στη Γιουγκοσλαβία. Η συμφωνία δεν καθορίζει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για
την αποχώρηση, αλλά από τη στιγμή που θα αρχίσει, θα πρέπει να έχει
ολοκληρωθεί εντός επτά ημερών. Οι αρχές του ειρηνευτικού σχεδίου θα
συμπεριληφθούν σε ψήφισμα του Συμβουλίου Αφσαλείας του ΟΗΕ εντός δεκαπέντε ημερών.

Επιστρέφοντας στη Μόσχα, ο Ρώσος μεσολαβητής Βίκτορ Τσερνομίρντιν δήλωσε ότι
το σημαντικότερο αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων με τον Μιλόσεβιτς ήταν να τεθούν
οι ειρηνευτικές προσπάθειες υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ.

Ο εκπρόσωπος του Βίκτορ Τσερνομίρντιν, Βαλεντίν Σεργκέγεφ, διέψευσε τις
πληροφορίες ρωσικών μέσων ενημέρωσης για διάσταση απόψεων στους κόλπους της
ρωσικής αντιπροσωπείας αναφορικά με τους όρους του σχεδίου για την ειρήνευση
στο Κοσσυφοπέδιο.

Με επιφυλακτικότητα αντιμετωπίστηκε στην έδρα του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες, η
αποδοχή του ειρηνευτικού σχεδίου από τη Γιουγκοσλαβία. Οι πρεσβευτές των 19
χωρών-μελών, που συνεδρίασαν εσπευσμένα χθες για να αξιολογήσουν την αποδοχή
του ειρηνευτικού σχεδίου από τη Γιουγκοσλαβία, με τη συμμετοχή του Αμερικανού
υφυπουργού Εξωτερικών Στρόουμπ Τάλμποτ, τόνιζαν ότι η συμφωνία του Βελιγραδίου
δεν απέχει από τους πέντε όρους που έχει θέσει το ΝΑΤΟ.

Το ΝΑΤΟ θα μπορέσει να αναπτύξει «αμέσως» μια ειρηνευτική δύναμη στο
Κοσσυφοπέδιο, δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Χαβιέ Σολάνα στη γερμανική
εφημερίδα «Ταγκεσπίγκελ», σε συνέντευξή του η οποία δημοσιεύεται σήμερα.

Οι αυτονομιστές Αλβανόφωνοι αντάρτες του λεγόμενου Απελευθερωτικού Στρατού του
Κοσσυφοπεδίου δεν έκρυβαν χθες την απογοήτευσή τους για τις εξελίξεις που
σημειώθηκαν στο Βελιγράδι και που για πρώτη φορά, εδώ και δέκα εβδομάδες,
αφήνουν ουσιαστικά περιθώρια αισιοδοξίας για ειρήνευση στα Βαλκάνια. «Δεν
είναι παρά ένα ακόμη τέχνασμα του Μιλόσεβιτς για να διχάσει τη διεθνή
κοινότητα», δήλωσε στην αυστριακή ραδιοφωνία ο Σάμπρι Κισμάρι, ηγετικό
στέλεχος των Αλβανόφωνων ανταρτών.

Το σχέδιο των ειρηνευτικών προτάσεων που κόμισαν ο απεσταλμένος της Ευρωπαϊκής
Ένωσης Μάρτι Αχτισαάρι και ο Ρώσος απεσταλμένος Βίκτορ Τσερνομίρντιν, και το
οποίο έγινε αποδεκτό από τη γιουγκοσλαβική πλευρά, έχει ως εξής:

«Για να κινηθεί η διαδικασία για την επίλυση της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου θα
πρέπει να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία με τις ακόλουθες αρχές:

1 Άμεσος και επιβεβαιώσιμος τερματισμός της βίας και της καταπίεσης στο Κοσσυφοπέδιο.

2 Απόσυρση και επαλήθευση όλων των στρατιωτικών, αστυνομικών και
παραστρατιωτικών δυνάμεων από το Κοσσυφοπέδιο, σύμφωνα με ένα σύντομο χρονοδιάγραμμα.

3 Ανάπτυξη στο Κοσσυφοπέδιο υπό την αιγίδα του ΟΗΕ αποτελεσματικής
διεθνούς παρουσίας, και πολιτικής και στρατιωτικής (security presence), που θα
δρα εντός των αποφάσεων που θα ληφθούν με βάση το άρθρο 7 του Καταστατικού
Χάρτη του ΟΗΕ και θα έχει την ικανότητα να εγγυάται την εκπλήρωση των κοινών σκοπών.

4 Η διεθνής παρουσία ασφαλείας με την ουσιαστική συμμετοχή του ΝΑΤΟ θα
πρέπει να αναπτυχθεί υπό ενιαία διοίκηση και έλεγχο και θα έχει αρμοδιότητα να
αποκαταστήσει ασφαλείς συνθήκες για ολόκληρο τον πληθυσμό του Κοσσυφοπεδίου
και να διευκολύνει την ασφαλή επιστροφή όλων των εκτοπισμένων και των
προσφύγων στα σπίτια τους.

5 Καθιέρωση προσωρινής διοίκησης στο Κοσσυφοπέδιο ως τμήμα της διεθνούς
πολιτικής παρουσίας, για την οποία θα αποφασίσει το Συμβούλιο Ασφαλείας του
ΟΗΕ υπό την αιγίδα της οποίας θα μπορεί ο λαός του Κοσσυφοπεδίου να
απολαμβάνει ουσιαστική αυτονομία εντός της Ο.Δ. της Γιουγκοσλαβίας.

Η προσωρινή διοίκηση θα είναι μεταβατική διοίκηση και για το διάστημα εντός
του οποίου θα λειτουργεί θα παρακολουθεί την ανάπτυξη των οικονομικών,
δημοκρατικών, θεσμικών οργάνων αυτονομίας και θα εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις
για μια ειρηνική και φυσιολογική ζωή για όλους τους κατοίκους του Κοσσυφοπεδίου.

6 Μετά την απόσυρση, σε έναν αριθμό του σερβικού και γιουγκοσλαβικού
προσωπικού που θα συμφωνηθεί θα επιτραπεί η επιστροφή για να αναλάβει τα
παρακάτω καθήκοντα:

­ Σύνδεση με τη διεθνή πολιτική αποστολή και τη διεθνή παρουσία ασφαλείας.

­ Εντοπισμό των ναρκοπεδίων.

­ Παρουσία στις περιοχές της σερβικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

­ Παρουσία στις σημαντικές συνοριακές διαβάσεις.

7 Ασφαλής και ελεύθερη επιστροφή όλων των προσφύγων και εκτοπισμένων
υπό την επίβλεψη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και
ανενόχλητη παρουσία των ανθρωπιστικών οργανώσεων στο Κοσσυφοπέδιο.

8 Πολιτική διαδικασία που θα αποσκοπεί στην επίτευξη μιας προσωρινής
πολιτικής συνολικής λύσης με την οποία θα εξασφαλίζεται ουσιαστική αυτονομία
στο Κοσσυφοπέδιο, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τη συμφωνία του Ραμπουγέ και τις
αρχές της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας
της Γιουγκοσλαβίας και άλλων κρατών στην περιοχή, καθώς και στον αφοπλισμό του ΑΣΚ.

Οι συνομιλίες μεταξύ των πλευρών για τη λύση του προβλήματος δεν θα πρέπει να
αναβάλουν ή να εμποδίσουν την καθιέρωση των δημοκρατικών θεσμικών οργάνων αυτονομίας.

9 Πολύπλευρη προσέγγιση για την οικονομική ανάπτυξη και σταθεροποίηση
της περιοχής που βρίσκεται σε κρίση, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του
συμφώνου σταθερότητας για τη ΝΑ. Ευρώπη με ευρύτερη διεθνή συμμετοχή, με σκοπό
την περαιτέρω προώθηση της δημοκρατίας, οικονομικής ευημερίας, σταθερότητας
και συνεργασίας.

10 Για τη διακοπή των στρατιωτικών δραστηριοτήτων θα απαιτηθεί η
αποδοχή των ανωτέρω αρχών, με την απαραίτητη συγκατάθεση και σε άλλα στοιχεία
που προσδιορίζονται ως εξής:

­ Ταχύ πρόγραμμα προσδιορισμένο επακριβώς για την απόσυρση, που σημαίνει για
παράδειγμα 7 ημέρες για την ολοκλήρωση της απόσυρσης και απόσυρση του
εξοπλισμού της αντιαεροπορικής άμυνας εκτός της ζώνης ασφαλείας των 25 χλμ.
εντός 48 ωρών.

­ Η επιστροφή του προσωπικού που θα αναλάβει τις ανωτέρω τέσσερις
προσδιορισμένες αποστολές θα γίνει με την επίβλεψη της διεθνούς παρουσίας
ασφαλείας και θα περιορίζεται σε έναν μικρό αριθμό που θα συμφωνηθεί
(εκατοντάδες και όχι χιλιάδες).

­ Η αναστολή των στρατιωτικών επιχειρήσεων θα συμβεί μετά την έναρξη της
απόσυρσης που μπορεί να επιβεβαιωθεί.

­ Οι συνομιλίες για τη στρατιωτικοτεχνική συμφωνία και την επίτευξή της δεν θα
σημαίνει παράταση του χρόνου που θα έχει προηγουμένως προσδιορισθεί για την
λήξη της διαδικασίας απόσυρσης.

Στη συνέχεια, θα υπογραφεί μια στρατιωτικοτεχνική συμφωνία με την οποία θα
διευκρινίζονται, μεταξύ άλλων, ο τρόπος και ο ρόλος και οι αρμοδιότητες του
γιουγκοσλαβικού – σερβικού προσωπικού στο Κοσσυφοπέδιο.

Απόσυρση

Η διαδικασία της απόσυρσης συμπεριλαμβανομένης και της μεταβατικής, με
λεπτομερές χρονοδιάγραμμα με προσδιορισμό της ζώνης στη Σερβία πίσω από την
οποία θα αποσυρθούν οι δυνάμεις.

Προσωπικό που επιστρέφει

­ Εξοπλισμός για το προσωπικό που επιστρέφει.

­ Προσδιορισμός των λειτουργικών αρμοδιοτήτων του.

­ Χρονικός προσδιορισμός της επιστροφής του.

­ Προσδιορισμός της γεωγραφικής ζώνης της αρμοδιότητάς του.

­ Κανονισμοί με τους οποίους θα προσδιορίζεται η σχέση του με τη διεθνή
παρουσία ασφαλείας και τη διεθνή πολιτική αποστολή.