Δεν είναι λάθος ο θάνατος δεκάδων αθώων πολιτών

Δεν είναι καιρός να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη «λάθος» για να
περιγράψουμε τους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς γιουγκοσλαβικών νοσοκομείων, σπιτιών
αμάχων, λεωφορείων, τρένων, φορτηγών και προσφύγων, που έχουν σκοτώσει ή
τραυματίσει βαρέως τουλάχιστον 1.000 άοπλους πολίτες ­ ανάμεσα σε αυτούς και
πολλά παιδιά;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς έχει
συμπεριφερθεί εγκληματικά. Απελευθέρωσε τις ισχυρές δυνάμεις του εθνικισμού,
οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν χιλιάδες άνθρωποι και να διωχθούν
ολόκληροι πληθυσμοί από τα σπίτια τους. Αναζητώντας δικαιοσύνη, το Διεθνές
Δικαστήριο στη Χάγη θεωρεί πρέπον να εγκαλέσει τον Μιλόσεβιτς για εγκλήματα πολέμου.

Σε αφηρημένο επίπεδο αυτό μπορεί να μοιάζει να είναι κάτι που έπρεπε να γίνει
από πολύ καιρό. Στην πραγματικότητα, όμως, θα μπορούσε να καταστήσει απείρως
πιο δύσκολες τις προσπάθειες ειρήνευσης στα Βαλκάνια. Όπως ο Κόλιν Σόλογουεϊ
της Διεθνούς Ομάδας Κρίσης ρώτησε: «Ποιος μπορεί να συναντηθεί μαζί του εάν
εγκαλείται ως εγκληματίας πολέμου; Αυτό το ένταλμα σύλληψης σημαίνει ότι ο
Μιλόσεβιτς θα πατήσει πόδι και θα πολεμήσει μέχρις εσχάτων».

Όταν οι Σέρβοι στρατιώτες στο Κοσσυφοπέδιο σκοτώνουν Αλβανούς, η κατάλληλη
λέξη είναι «σκόπιμα». Αλλά όταν τα αεροπλάνα μας ρίχνουν βόμβες διασποράς σε
κατοικημένες περιοχές και παιδιά είτε σκοτώνονται είτε αργοπεθαίνουν μέσα στην
αγωνία εξαιτίας των μεταλλικών θραυσμάτων που διαπερνούν τα κορμιά τους, αυτό
δεν πρέπει, τόσο οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ όσο και οι
δημοσιογράφοι, να το ξεπερνούν ως ατύχημα, ως λάθος. Τόσο αυτό όσο και οι
κακές πράξεις του Μιλόσεβιτς είναι εγκλήματα πολέμου ­ ηθικά και νομικά.

Η επιτυχία του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ στο Ντέιτον οφειλόταν στο γεγονός ότι στόχος
του ήταν να λήξει ο πόλεμος της Βοσνίας, ακόμη και αν σήμαινε ότι θα
συνομιλούσε με τους πάντες. Ήταν σκληρός με τον Μιλόσεβιτς, αλλά άφησε τότε
διέξοδο στον αντίπαλό του. Ήταν η πιθανότητα της ειρήνης που βοήθησε να
επιτευχθεί η συμφωνία στη Βοσνία.

Η Μαντλίν Ολμπράιτ ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Αντί για ωμή διπλωματία, με
μαστίγιο και καρότο, προσέφερε μονάχα μαστίγιο και ουλτιμάτουμ. Το αποτέλεσμα
ήταν ένας πόλεμος εναντίον των Σέρβων που έχει ­ ακουσίως μεν, προβλέψιμα δε ­
χειροτερέψει τα πράγματα και για τους Αλβανούς Κοσοβάρους.

Το ένταλμα σύλληψης εναντίον του Μιλόσεβιτς εάν ιδωθεί ως έκφανση της ΝΑΤΟϊκής
πολιτικής, θα θέσει υπό αμφισβήτηση ολόκληρη τη σύλληψη ενός ανεξάρτητου
διεθνούς δικαστηρίου.

Δεν μπορούμε όμως και εμείς να αρνηθούμε την ενοχή μας για τον σκοτωμό
τεράστιου αριθμού αθώων ανθρώπων, αποκαλώντας το «λάθος». Εάν λοιπόν αυτοί οι
θάνατοι είναι το αναπότρεπτο αποτέλεσμα της πολιτικής μας, το συμπέρασμα θα
πρέπει να είναι ξεκάθαρο: πρέπει να σταματήσουμε να βομβαρδίζουμε. Και πρέπει
να πάμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ­ αλλά όχι για να δώσουμε τελεσίγραφα
με την αλαζονεία μίας υπερδύναμης ­ προκειμένου να δώσουμε ένα τέλος στις
φρίκες που έχουν διαπραχθεί και από τις δύο πλευρές στη Γιουγκοσλαβία.

Ο Howard Zinn είναι ομότιμος καθηγητής στο Boston University και συγγραφέας
του βιβλίου «Α People’s History of the United States»