Απρόσμενα έσοδα στον προϋπολογισμό

Η κούρσα ανόδου του Χρηματιστηρίου φέρνει κέρδη και στον προϋπολογισμό, αφού
αυξάνει τις εισπράξεις του Δημοσίου από τον φόρο 0,3% που επιβάλλεται στις
πωλήσεις μετοχών

Σε «σανίδα σωτηρίας» για τον προϋπολογισμό εξελίσσεται η Σοφοκλέους, αφού η
κούρσα ανόδου των μετοχών και οι υψηλές καθημερινές συναλλαγές προσφέρουν
υπερέσοδα στα ταμεία του Δημοσίου, αρκετά για να καλύψουν «τρύπες» που
ανοίγονται σε άλλους τομείς.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που κάνει τώρα το υπουργείο Οικονομικών, ο φόρος
0,3% που επιβάλλεται στις χρηματιστηριακές συναλλαγές εκτιμάται ότι θα
αποδώσει φέτος έσοδα πάνω από αυτά που προβλέπονταν αρχικά και τα οποία
συνολικά αναμένεται ότι θα ξεπεράσουν τα 80 δισ. δρχ., ενδεχομένως και τα 100
δισ. δρχ. αν συνεχισθούν και στο επόμενο διάστημα του έτους η καλή πορεία του
γενικού δείκτη τιμών μετοχών και οι υψηλοί τζίροι στις καθημερινές
συνεδριάσεις του Χρηματιστηρίου.

Το ενδεχόμενο αυτό, που θεωρείται πολύ πιθανό από τους οικονομικούς αναλυτές
στην περίπτωση μάλιστα που λήξει σύντομα ο πόλεμος στο Κοσσυφοπέδιο, προκαλεί
αισιοδοξία στα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, τα οποία βλέπουν στην
ανοδική πορεία του Χρηματιτηρίου έναν «από μηχανής θεό». Ξαφνικά διαπιστώνουν
ότι η ξέφρενη άνοδος των συναλλαγών στο Χρηματιστήριο αποτελεί τη «χρυσή λύση»
για αρκετά από τα πολλά και δύσκολα προβλήματα που έχουν να αντιμετωπίσουν
στην εκτέλεση του φετινού κρίσιμου προϋπολογισμού, από τα αποτελέσματα του
οποίου θα κριθούν πολλά για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Τα προβλήματα αυτά
προέρχονται αφενός από τις πιέσεις στο σκέλος των δαπανών του προϋπολογισμού
που προκαλεί ο απροσδόκητος πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία και αφετέρου από τις
υπερβάσεις που σημειώνονται σε άλλες ευαίσθητες κατηγορίες δαπανών.

600 εκατ. ημερησίως

Με βάση τους υπολογισμούς που γίνονται τώρα στο υπουργείο Οικονομικών, στον
βαθμό που η καθημερινή αξία των συναλλαγών στο Χρηματιστήριο παραμείνει και
τους επόμενους μήνες του έτους κατά μέσο όρο στα επίπεδα των 200 εκατομμυρίων
δραχμών, η υπέρβαση των εσόδων από τις αρχικές προβλέψεις θα είναι αρκετά
μεγάλη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί σημαντικό πλεόνασμα. Οι εκτιμήσεις για
τα έσοδα από τον φόρο στις χρηματιστηριακές συναλλαγές που έκανε στην αρχή του
έτους το υπουργείο Οικονομικών όταν κατήρτιζε τον προϋπολογισμό δεν διέφεραν
πολύ από το ύψος στο οποίο είχαν ανέλθει οι αντίστοιχες εισπράξεις πέρυσι.

Έτσι, καθώς το 1998 οι εισπράξεις από τον φόρο στο Χρηματιστήριο ανήλθαν στα
44 δισ. δρχ., οι εκτιμήσεις που έγιναν για το 1999 προέβλεπαν ότι τα έσοδα από
αυτή την κατηγορία θα ανέρχονταν γύρω στα 50 δισ. δρχ. Και αυτό γιατί
τουλάχιστον τον περυσινό Νοέμβριο όταν καταρτιζόταν ο προϋπολογισμός του 1999
κανείς δεν περίμενε ότι η κούρσα ανόδου στη Σοφοκλέους θα είναι τόσο ισχυρή
όσο αποδείχθηκε στην πράξη και ότι ο καθημερινός τζίρος στη Σοφοκλέους θα
ανέλθει τόσο σύντομα στα επίπεδα των 200 δισ. δρχ. από περίπου 100-120 δισ.
δρχ. που ήταν πέρυσι.

Αποτέλεσμα της εξέλιξης αυτής, που οφείλεται στη μαζική είσοδο νέων κεφαλαίων
στη Σοφοκλέους σε μια προσπάθεια των ξένων και εγχώριων μεγάλων επενδυτών να
επωφεληθούν από τις προοπτικές κερδοφορίας του Χρηματιστηρίου εν όψει της ΟΝΕ,
αλλά και των μικρών επενδυτών να πάρουν και αυτοί μερίδιο από τα κέρδη, είναι
ότι: σε κάθε συνεδρίαση του Χρηματιστηρίου με αξία συναλλαγών 200 δισ. δρχ. ­
που αποτελεί πλέον συνηθισμένο φαινόμενο ­ το Δημόσιο «βάζει» στα ταμεία του
από τον φόρο (0,3%) στις πωλήσεις μετοχών έσοδα ύψους 600 εκατομμυρίων
δραχμών. Δηλαδή σε δύο συνεδριάσεις τα έσοδα του κράτους ξεπερνούν το 1 δισ. δρχ!

Ήδη από το πρώτο τρίμηνο του έτους τα έσοδα που έχει εισπράξει το Δημόσιο από
τον φόρο στις χρηματιστηριακές συναλλαγές έχουν συμβάλει σημαντικά στην αύξηση
του συνόλου των εσόδων του προϋπολογισμού. Εκτιμάται ότι το πρώτο τρίμηνο του
1999, έχουν εισπραχθεί έσοδα ύψους περίπου 20 δισ. δρχ. Μάλιστα τα έσοδα αυτά
δεν υπήρχαν το αντίστοιχο τρίμηνο πέρυσι, αφού, όπως είναι γνωστό, η μεγάλη
«κούρσα» του Χρηματιστηρίου ξεκίνησε μετά την υποτίμηση της δραχμής (που έγινε
στις 15 Μαρτίου 1998), με αποτέλεσμα τα 40 δισ. δρχ. και πλέον από τα 44 δισ.
δρχ. που απέδωσε τελικά το 1998 ο φόρος επί των χρηματιστηριακών συναλλαγών να
εισπραχθούν το υπόλοιπο εννεάμηνο.

Οι υπερβάσεις

Η μεγάλη φοροδοτική ικανότητα της Σοφοκλέους αποτελεί έναν από τους λόγους για
τους οποίους η κυβέρνηση αποφάσισε να μην παρέμβει με νέες φορολογίες στις
χρηματιστηριακές συναλλαγές εν όψει της φορολογικής μεταρρύθμισης που
προετοιμάζεται αυτή την περίοδο και η οποία θα ισχύσει από το 2000. Παράλληλα
τα «υπερέσοδα» του Χρηματιστηρίου προς το παρόν «λύνουν τα χέρια» της
κυβέρνησης, η οποία σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν αναγκασμένη να
προχωρήσει, τώρα, στη λήψη μέτρων για πρόσθετες περικοπές στις δαπάνες του
προϋπολογισμού, οι οποίες ήδη δέχονται πιέσεις τόσο από το απρόβλεπτο επιπλέον
κόστος που προκαλεί ο πόλεμος στο Κοσσυφοπέδιο όσο και από την εξέλιξη άλλων
κατηγοριών δαπανών. Δεν αποκλείεται μάλιστα οι υψηλές εισπράξεις των εσόδων
από τη φορολόγηση των χρηματιστηριακών συναλλαγών να αποτελέσουν την
εναλλακτική λύση για την κάλυψη υπερβάσεων που ίσως παρουσιασθούν στο σκέλος
των δαπανών του προϋπολογισμού μέχρι το τέλος του έτους. Έτσι στην περίπτωση
αυτή θα αποφευχθεί κάποια αρνητική επίδραση στο ύψος του ελλείμματος του
προϋπολογισμού. Οι υπερβάσεις αυτές στις δαπάνες του προϋπολογισμού, σύμφωνα
με τις εκτιμήσεις των αρμοδίων στελεχών, θα οφείλονται στους παρακάτω λόγους:

* Στις πρόσθετες δαπάνες που θα απαιτηθούν για την εξασφάλιση της
ανθρωπιστικής βοήθειας στους πρόσφυγες του Κοσσυφοπεδρίου και οι οποίες μέχρι
τώρα υπολογίζεται ότι έχουν φθάσει στα 10-15 δισ. δρχ.

* Στην υπέρβαση των δαπανών που θα σημειωθεί από την καθυστέρηση της πτώσης
του πληθωρισμού και των επιτοκίων δανεισμού του Δημοσίου λόγω της ανόδου των
διεθνών τιμών του πετρελαίου, αλλά και των πιέσεων στις τιμές των εισαγομένων
που προκαλεί η αναταραχή στα Βαλκάνια.

* Σε ενδεχόμενες υπερβάσεις στο σκέλος των επιχορηγήσεων του προϋπολογισμού
προς τα ασφαλιστικά ταμεία και τους άλλους επιχορηγούμενους φορείς, καθώς,
όπως εκτιμάται, οι δαπάνες αυτές τα τελευταία χρόνια έχουν συμπιεσθεί σε
αρκετά χαμηλά επίπεδα.

* Σε υπερβάσεις που εκτιμάται ότι θα σημειωθούν και φέτος, όπως κάθε χρόνο,
στο κονδύλι μισθοδοσίας του προϋπολογισμού λόγω ικανοποίησης αιτημάτων για
μεγαλύτερες αυξήσεις τόσο στον στενά δημόσιο τομέα (όπως στις συντάξεις των
δικαστικών) όσο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

* Σε υπερβάσεις που ενδέχεται να σημειωθούν λόγω αυξημένων επιστροφών φόρων σε
σχέση με πέρυσι στους φορολογουμένους. Ο κίνδυνος αυτός δεν υπήρχε το 1998,
καθώς ήταν το πρώτο έτος αύξησης της παρακράτησης φόρου εισοδήματος.

Δέχεται πιέσεις

Πάντως, ο προϋπολογισμός δέχεται ήδη τις πιέσεις των επιπτώσεων από τον πόλεμο
της Γιουγκοσλαβίας. Μία πτυχή τους είναι η ανθρωπιστική βοήθεια που παρέχει η
Ελλάδα στους πρόσφυγες από το Κοσσυφοπέδιο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που
έχουν γίνει μέχρι τώρα, οι δαπάνες για την κάλυψη της ανθρωπιστικής βοήθειας
περιλαμβάνουν, εκτός από την κάλυψη των φαρμακευτικών υλικών, τη συντήρηση των
Ελλήνων στρατιωτών στην Αλβανία, τα έξοδα μεταφοράς τους και τα άλλα υλικά
(όπως σκηνές) για τη στέγασή τους που έχουν ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια δραχμές.

Αρμόδια στελέχη δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο οι δαπάνες αυτές να ξεπεράσουν σε
ετήσια βάση τα 50 δισ. δρχ., αφού ­ όπως σημειώνουν ­ ακόμη και αν ο πόλεμος
στη Γιουγκοσλαβία λήξει σύντομα, η επιστροφή των προσφύγων στα σπίτια τους θα
απαιτήσει χρόνο, ενώ αδιευκρίνιστο είναι το διάστημα το οποίο θα απαιτηθεί για
τη συνέχιση της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας με τη μορφή που δίνεται και σήμερα.

Έτσι, ακόμη και αν οι υπόλοιπες κατηγορίες δαπανών του προϋπολογισμού
περιοριστούν στα επίπεδα των αρχικών στόχων, η κρίση στο Κοσσυφοπέδιο θα
προκαλέσει επιπλέον κόστος, που υπολογίζεται ότι θα υπερβεί τα 50 δισ. δρχ.
Κόστος, το οποίο το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης υπολογίζει τώρα ότι θα
καλυφθεί από τα υπερέσοδα του Χρηματιστηρίου.