Χρηματικές αποζημιώσεις αντίδοτο στον ανθρώπινο πόνο

Αποτιμάται η ανθρώπινη ζωή; Όχι θα απαντήσουμε όλοι αβίαστα. Και όμως, μετά το
πρώτο πένθος για τα άτυχα θύματα των τροχαίων, με διαυγέστερη σκέψη,
προσφεύγουμε στα αστικά δικαστήρια, απαιτώντας αποζημίωση από τον δράστη. Αν
ζει. Αν υπήρξε και ο ίδιος θύμα του δυστυχήματος, τότε οι κληρονόμοι, μέσα στη
δυστυχία τους, καλούνται να δώσουν ό,τι έχουν και δεν έχουν. Ακόμη και σε
μακρινούς συγγενείς

«Στο Τμήμα Αυτοκινήτων του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου υπηρετούσα μέχρι
πρόσφατα, αντιμετώπισα πολλές και περίεργες υποθέσεις με τροχαία. Άλλωστε τα
τροχαία δυστυχήματα, μαζί με τα ναρκωτικά, αποτελούν την υπ’ αριθμόν ένα
μάστιγα κατά της ζωής του Έλληνα. Ενώ όμως για τους θανάτους από ναρκωτικά
ουδείς μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση, για τα θύματα των τροχαίων
προσφεύγουν όλοι σχεδόν οι συγγενείς στα δικαστήρια και διεκδικούν χρήματα για
ψυχική οδύνη. Θυμάμαι μια υπόθεση στην οποία το θύμα του τροχαίου ήταν ένας
Αλβανός. Άσκησαν, λοιπόν, αγωγή κατά της ασφαλιστικής εταιρείας είκοσι
συγγενείς του, διεκδικώντας ο καθένας για τον εαυτό του ένα σεβαστό ποσό για
την ψυχική οδύνη που υπέστησαν. Ο Άρειος Πάγος έχει καθορίσει τους συγγενείς
που έχουν δικαίωμα να προσφύγουν. Αυτοί είναι οι γονείς, τα παιδιά, οι
σύζυγοι, τα αδέλφια και ο παππούς και η γιαγιά. Ωστόσο έχουν εκδοθεί αποφάσεις
που αναγνωρίζουν δικαίωμα αποζημίωσης και σε πιο μακρινούς συγγενείς. Πρέπει
να σας πω ότι είναι σύνηθες να προσφεύγουν αρχικά οι στενοί συγγενείς και,
αφού κερδίσουν, να ασκούν άλλη αγωγή στη συνέχεια και οι υπόλοιποι. Σε άλλες
περιπτώσεις, επειδή τα μέλη της οικογένειας τυγχάνει να μην έχουν καλές
σχέσεις μεταξύ τους, όταν οι μεν συμβιβάζονται εξωδίκως με την ασφαλιστική
εταιρεία, οι δε σπεύδουν στα δικαστήρια και διεκδικούν αποζημίωση. Μια άλλη
υπόθεση που θυμάμαι είχε την εξής ιδιαιτερότητα: ο θανών, για τον οποίο
διεκδικούσαν οι δικοί του αποζημίωση, απεβίωσε έναν μήνα μετά το τροχαίο λόγω
καρδιακής προσβολής. Ο τραυματισμός του από το ατύχημα δεν ήταν θανάσιμος.
Αντίθετα, είχε πλήρως ιαθεί, όταν ξαφνικά συνέβη το μοιραίο. Ο άνθρωπος είχε
από πριν καρδιακά προβλήματα και, σύμφωνα με τους γιατρούς, ο θάνατος δεν είχε
καμία σχέση με τον τραυματισμό του. Έτσι, απέρριψα την αγωγή».

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από το τραγικό τροχαίο δυστύχημα που συνέβη
στην παραλιακή λεωφόρο. Θύμα μια νέα γυναίκα, η οποία διέσχιζε τον δρόμο ­ όχι
από διάβαση πεζών ­ και είχε κοντοσταθεί στη μέση ψάχνοντας στην τσάντα τα
κλειδιά της. Δράστης ένας νεαρός, γόνος πλούσιας οικογενείας, που οδηγούσε ένα
ακριβό αυτοκίνητο.

Την επομένη ο οδηγός, συνοδευόμενος από τον πατέρα του, παραδόθηκε στην
Τροχαία και ακολουθήθηκε η συνήθης διαδικασία. Σύλληψη, Εισαγγελία, ανακριτής
και τέλος, δικαστήριο. Οι συγγενείς του θύματος, που ήταν μητέρα δύο παιδιών,
εκτός από τον πόνο τους, θέλησαν να τονίσουν και κάτι άλλο διαδηλώνοντας με
πανό στα ανακριτικά γραφεία, όταν απολογήθηκε ο 19χρονος φοιτητής. Με έμβλημα
ένα πεντοχίλιαρο, που είχαν κολλήσει στο πανό, διατράνωσαν την οργή τους
έναντι της καλής οικονομικής κατάστασης του δράστη. Με άλλα λόγια, «οι
πλούσιοι σκοτώνουν και δεν πληρώνουν».

Όταν η υπόθεση έφθασε στο δικαστήριο, προκάλεσε εντύπωση σε όλους η απουσία
πολιτικής αγωγής. Βεβαίως, δεν ήταν ο πόνος ή η αδιαφορία των τόσο οργισμένων
κάποτε συγγενών του θύματος που τους εμπόδισε να παρασταθούν στη δίκη εναντίον
του δράστη.

Ήταν προφανώς η εκ των υστέρων εκτίμηση του… πεντοχίλιαρου, που τους
απέτρεψε ακόμη και από την υποβολή αγωγής για τη διεκδίκηση αποζημίωσης.

Απαλύνει τον πόνο το χρήμα; Όταν υπάρχουν μεγάλες ανάγκες, όταν από το τροχαίο
στερούνται τους γονείς τους παιδιά και αντιμετωπίζουν ζήτημα επιβίωσης, δεν
τον απαλύνει, αλλά λύνει ζωτικά προβλήματα.

Προσφυγή κατά των ασφαλιστικών

Οι συγγενείς των θυμάτων ­ ακόμη και μακρινοί ­ προσφεύγουν κατά των
ασφαλιστικών εταιρειών, όπου ήταν ασφαλισμένο το όχημα.

Αν όμως ο οδηγός δεν το είχε ασφαλίσει, τότε προσφεύγουν κατά του Επικουρικού
Κεφαλαίου, το οποίο οφείλει να εκτελέσει την απόφαση που εκδίδει το αρμόδιο
δικαστήριο, διεκδικώντας παράλληλα το ποσό από τον δράστη ή τους κληρονόμους
του. Αν, παρ’ ελπίδα, εκείνοι δεν διαθέτουν κανένα περιουσιακό στοιχείο, το
Επικουρικό δεν «λαμβάνει από τους μη έχοντες». Στην περίπτωση κατά την οποία
υπάρχει ­ έστω και μια καλύβα ­ τους την παίρνει.

Βεβαίως υπάρχουν και κάποιοι τόσο πονεμένοι που δεν διανοούνται να προσφύγουν
στα αστικά δικαστήρια διεκδικώντας αποζημίωση. Το θεωρούν μάλλον μάταιο.
Γνωρίζουν πως κανένα χρηματικό ποσό δεν φέρνει πίσω τον άνθρωπό τους. Και
παραιτούνται από το δικαίωμα που τους δίνει ο νόμος.

Θεόδωρος Πολίτης. Το λεωφορείο δεν υπάκουσε. «Θα προτιμούσα να σκοτωθώ εγώ», λέει ακόμη

«Μακάρι να είχα σκοτωθεί εγώ. Ξέρω ότι καμιά συγγνώμη δεν μπορεί να απαλύνει
τον πόνο των συγγενών των θυμάτων…». Τεσσεράμισι χρόνια πριν, ο οδηγός του
λεωφορείου που προκάλεσε τον θάνατο πέντε ανυποψίαστων πολιτών και τον σοβαρό
τραυματισμό άλλων έξι, δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει το κακό που έκανε.

Μόλις είχε καθίσει στη θέση του οδηγού για την απογευματινή βάρδια. Όλα
έδειχναν καλά. Ρύθμισε το κάθισμα, τους καθρέφτες, έκανε δηλαδή τις κινήσεις
που γίνονται μηχανικά κάθε φορά που οι οδηγοί αναλαμβάνουν βάρδια.

Πού να φανταστεί εκείνη τη στιγμή ότι σε λίγα δευτερόλεπτα θα πρωταγωνιστούσε
σε ένα από τα πιο ανεξήγητα, αλλά και πιο τραγικά, τροχαία δυστυχήματα.

Ο Θεόδωρος Πολίτης κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή και
για πρόκληση επικίνδυνων σωματικών βλαβών.

Καταδικάστηκε, τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό, σε φυλάκιση 9 χρόνων
και 3 μηνών. Στη φυλακή παρέμεινε 11 μήνες.

Το τραγικό δυστύχημα συνέβη ένα μεσημέρι του Οκτωβρίου του 1994, στην αφετηρία
των λεωφορείων επί της οδού Ακαδημίας.

Ο οδηγός μετακινούσε το όχημα, προκειμένου να πλησιάσει στη στάση. Ξαφνικά
έχασε τον έλεγχο, με αποτέλεσμα να πέσει το λεωφορείο πάνω στον κόσμο που
περίμενε να επιβιβαστεί.

«Πάτησα φρένο… Δεν υπάκουσε… Το λεωφορείο πήγε ακυβέρνητο. Δεν κατάλαβα τι
έγινε…». Ο 55χρονος τότε Θεόδωρος Πολίτης, 25 χρόνια οδηγός, ζει από τότε
έναν εφιάλτη. Οι συγγενείς των θυμάτων του βιώνουν τον πόνο του αναπάντεχου
χαμού των δικών τους, θεωρώντας υπεύθυνο τον ίδιο. Εκείνος ισχυρίστηκε ότι δεν
έπιασε το φρένο. Κατηγορήθηκε όμως ότι ανέπτυξε ταχύτητα, υπερβολική για την
απόσταση που επρόκειτο να διανύσει.

«Έπρεπε να μας αφήσετε να τον σκοτώσουμε…», φώναζαν στη δίκη του οι
συγγενείς των θυμάτων. Και όταν ο κατηγορούμενος τούς ζήτησε συγγνώμη, τα
πνεύματα οξύνθηκαν ακόμη περισσότερο.

Η περιγραφή των σκηνών που εκτυλίχθηκαν στην οδό Ακαδημίας από τους μάρτυρες
που κατέθεσαν στο δικαστήριο, προκάλεσε ανεξέλεγκτες αντιδράσεις. Δεκαέξι
μήνες μετά το τραγικό περιστατικό, οι γονείς και οι συγγενείς των θυμάτων δεν
άντεχαν να ακούν πώς οι δικοί τους άνθρωποι πέρασαν από τη μια στιγμή στην
άλλη από τη ζωή στον θάνατο…

Ωστόσο η απόδοση ποινικών ευθυνών αποτέλεσε το ένα σκέλος του θέματος.

Ένα πολύνεκρο δυστύχημα συνεπάγεται και υπέρογκες αποζημιώσεις.

Στην προκειμένη περίπτωση οι συγγενείς των θυμάτων, αλλά και οι ίδιοι οι
τραυματισθέντες που επέζησαν, προσέφυγαν με αγωγές τους τόσο κατά του
Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών όσο και κατά της ασφαλιστικής εταιρείας,
διεκδικώντας χρήματα ως αποζημίωση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη.

Το ποσό που επιδικάστηκε συνολικά υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια δραχμές.

Κώστας Καλουδιώτης. Συνάντησε τον θάνατο σ’ ένα δρόμο της Ηλιούπολης, μαζί με τη Χρυσούλα

Το θέαμα ήταν ανατριχιαστικό. Δυο νέοι άνθρωποι, αιμόφυρτοι, κείτονταν στο
οδόστρωμα. Όταν ξεκίνησαν για μια μικρή βόλτα, τίποτε δεν προμήνυε την τραγική
εξέλιξη. Για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.

Ξημερώματα της 12ης Μαΐου 1993 και ο θόρυβος από την πρόσκρουση μιας
μοτοσυκλέτας στα κιγκλιδώματα του πεζοδρομίου, σε δρόμο της Ηλιούπολης,
ξύπνησε όλους τους περιοίκους. Το σκοτάδι δεν βοηθούσε να διακρίνουν καλά,
αλλά όσοι πλησίασαν «πάγωσαν». Η μοτοσυκλέτα ήταν σχεδόν κατεστραμμένη, ενώ σε
κάποια απόσταση είχαν εκσφενδονιστεί δύο νεανικά κορμιά. Του 24χρονου
Κωνσταντίνου Καλουδιώτη, που ανέπνεε ακόμη, και της 28χρονης Χρυσούλας
Ζαμπακίκα, η οποία είχε ήδη υποκύψει στα σοβαρά τραύματά της.

Κανείς δεν είχε δει τι προηγήθηκε. Ούτε καν ποιος οδηγούσε τη μηχανή, η οποία
ανήκε στον Κώστα. Κάποιοι είπαν ότι νωρίτερα είχαν δει τη Χρυσούλα να οδηγεί,
αλλά δεν ελήφθη σοβαρά υπόψη, καθώς ­ ούτως ή άλλως ­ δεν είχε πλέον καμία
σημασία, αφού και ο νεαρός, έξι μέρες αργότερα, άφησε στο νοσοκομείο την
τελευταία του πνοή. Ακόμη και η δικογραφία που σχηματίστηκε, όπως ήταν
αναμενόμενο, τέθηκε στο αρχείο. Άλλωστε δεν υπήρχε κανείς επιζών για να του
αποδοθούν ευθύνες. Τυπικά μόνο σημειώθηκε στην έκθεση αυτοψίας πως οδηγός ήταν
ο νεαρός ­ ως κάτοχος της μοτοσυκλέτας ­ και συνεπιβάτισσα η κοπέλα.

Οι οικογένειες των δύο νέων ­ οι γονείς και ο αδελφός του Κώστα, καθώς και ο
σύζυγος και τα μικρά παιδιά της Χρυσούλας ­, βυθισμένες στο πένθος, ούτε
διανοήθηκαν να αντιδικήσουν μεταξύ τους.

Ενάμιση χρόνο αργότερα, ο άνδρας της Χρυσούλας, ο οποίος είναι ναυτικός και
βρισκόταν στην Ινδία όταν συνέβη το δυστύχημα, στράφηκε με αγωγή του κατά του
Επικουρικού Κεφαλαίου, ζητώντας αποζημίωση από εκεί, επειδή η μηχανή ήταν
ανασφάλιστη. Μόνος, με δύο μικρά παιδιά, τα οποία αναγκάστηκε να δώσει σε δύο
φιλικές του οικογένειες να τα μεγαλώσουν, αφού η δουλειά του δεν του επιτρέπει
να μείνει εδώ μαζί τους, απαίτησε το ποσό των 36 εκατομμυρίων δραχμών για τον
ίδιο και τα παιδιά του, αλλά και 150.000 δρχ. τον μήνα έως την ενηλικίωση των
άτυχων παιδιών.

Αν και είχε τη δυνατότητα να στραφεί κατά της οικογένειας του Κώστα
Καλουδιώτη, δεν το έκανε, πιθανόν επειδή γνώριζε και την κακή κατάσταση της
υγείας τού πατέρα του, αλλά και τα πενιχρά οικονομικά τους.

Αυτό όμως που δεν έκανε ο Βασίλης Μπρίγγος, το έκανε το Επικουρικό Κεφάλαιο,
οι υπεύθυνοι του οποίου στράφηκαν με τη σειρά τους ­ όπως συνηθίζουν ­ κατά
της οικογένειας του 24χρονου, η οποία τώρα καλείται να βγει στον δρόμο,
προκειμένου να καταβάλει 18 εκατομμύρια δραχμές ως αποζημίωση για τον θάνατο
της Χρυσούλας Ζαμπακίκα, όπως ορίζει η σχετική απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Για να εκτελέσουν την απόφαση δεν υποχρεώνονται να δώσουν μόνο το διαμέρισμα
που ανήκε στον νεκρό, αλλά και εκείνο που είχε φτιάξει ο πατέρας τους στον
μικρότερο γιο του, αφού υπήρξε και αυτός κληρονόμος του αδελφού του. Μήπως το
Επικουρικό Κεφάλαιο δεν θα έπρεπε να είναι τόσο άσπλαχνο; Ίσως μια νομοθετική
ρύθμιση θα βοηθούσε. Ώστε ο ρόλος του να ανταποκρίνεται στον τίτλο που φέρει.