Ο πληθωρισμός ξύπνησε και απειλεί τις ΗΠΑ
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά
Μια φορά και έναν καιρό, σε έναν πολύ μακρινό γαλαξία, υπήρχε ένα τέρας τόσο
τρομακτικό όσο και… η άνοδος των επιτοκίων. Ξαφνικά, τον Απρίλιο του 1999,
ξύπνησε από τον λήθαργό του. Αυτοί που βρίσκονταν στο παλάτι της Γουώλ Στρητ
φώναξαν τρομοκρατημένοι: «Ξύπνησε ο πληθωρισμός…»
 |
|
Άλαν Γκρίνσπαν. Ο διοικητής της FED είχε προειδοποιήσει για εκδήλωση |
Η ανακοίνωση προκάλεσε τρόμο. Ο πληθωρισμός τον Απρίλιο στις Ηνωμένες
Πολιτείες της Αμερικής αυξήθηκε με τους ταχύτερους ρυθμούς των τελευταίων
περίπου εννέα ετών. Ο αντίκτυπος στην αμερικανική αγορά ομολόγων ήταν άμεσος.
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων έπιασαν το ανώτατο
επίπεδο των τελευταίων τριών χρόνων.
Οι διαπραγματευτές της αγοράς ομολόγων πέρασαν τη μισή ζωή τους περιμένοντας
την άνοδο του πληθωρισμού και ο τελευταίος τούς έκανε το χατίρι. Εμφανίστηκε
πριν από μια εβδομάδα. Η αντίδρασή τους ήταν άμεση και αναμενόμενη: πουλήστε!
Όπως ήταν αναμενόμενο, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων στο υψηλότερο
επίπεδο των τελευταίων δώδεκα μηνών, κατάφερε ισχυρό πλήγμα στη
χρηματιστηριακή αγορά.
Την Παρασκευή 14 Απριλίου, λίγα λεπτά μετά την έναρξη της συνεδρίασης, ο
βιομηχανικός δείκτης Ντάου Τζόουνς έχασε περίπου 100 μονάδες, κλείνοντας
τελικά με μεγαλύτερες απώλειες: διαμορφώθηκε στις 10.913 μονάδες, με απώλειες
1,8%, ή 193 μονάδες. Ο χρηματιστηριακός δείκτης Νάσντακ δέχθηκε μεγαλύτερο
πλήγμα, αφού την ίδια ημέρα σημείωσε πτώση 2,1%
Ωστόσο, με δεδομένο το γεγονός ότι οι προοπτικές της Γουώλ Στρητ έγιναν
ξαφνικά αρνητικές λόγω του πληθωρισμού και του φόβου για άνοδο των επιτοκίων,
τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι χειρότερα για τη χρηματιστηριακή αγορά.
‘Αντεξε η αγορά
Ένας από τους λόγους που οι μετοχές στη Γουώλ Στρητ δεν σημείωσαν μεγαλύτερη
πτώση, είναι ίσως και το γεγονός ότι έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι
επενδυτές έσπευσαν να πουλήσουν λόγω της ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων και
του φόβου του πληθωρισμού.
Η αγορά ομολόγων έχει να δει αύξηση των αποδόσεων στα ομόλογα λόγω αρνητικών
πληθωριστικών προσδοκιών από τις αρχές του 1996, όταν η απόδοση των 30ετών
εντόκων του αμερικανικού δημοσίου αυξήθηκε, από 6% σε 7,1%, μέσα σε τέσσερις
μήνες. Αν εξαιρεθεί αυτή η περίοδος, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων
έχουν ακολουθήσει από το 1994 και μετά πτωτική πορεία. Πώς, άλλωστε, ο Ντάου
Τζόουνς βρέθηκε από τις 3.800 στις 11.000 μονάδες;
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων αυξήθηκαν από 5,75% σε 5,91%, δηλαδή
περίπου μία μονάδα σε σχέση με τα κατώτατα επίπεδα του περασμένου φθινοπώρου
τότε υπήρχε φόβος αποπληθωρισμού λόγω της θύελλας που σάρωνε τις αγορές παγκοσμίως.
Αν η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων συνέβαινε σε περίοδο παγκόσμιας
χρηματοπιστωτικής αστάθειας, τότε θα μπορούσαν να αγνοηθούν οι απαιτήσεις των
διαπραγματευτών για υψηλότερα επιτόκια.
Τώρα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Οι διαπραγματευτές ζητούν υψηλότερη
απόδοση, επειδή πιστεύουν ότι ο πληθωρισμός θα ανέβει. Το πιθανότερο
αποτέλεσμα είναι να ανέβουν τα επιτόκια και στις άλλες αγορές.
Για παράδειγμα, τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων σταθερού επιτοκίου
διάρκειας 30 χρόνων βρίσκονται ήδη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο
μηνών. Κατά συνέπεια, όσοι αγοράζουν ακίνητο με δάνειο, θα πληρώνουν
περισσότερα σε σχέση με το παρελθόν.
Επιπλέον, επιχειρήσεις που δανείζονται μέσω της αγοράς ομολόγων υψηλού
κινδύνου (junk bonds market) πληρώνουν περισσότερα για τη χρηματοδότησή τους.
Ο δείκτης των αποδόσεων των ομολόγων υψηλού κινδύνου έφτασε το 9,48% την
περασμένη εβδομάδα, από 9,11% στα τέλη Απριλίου.
Τα καλά νέα
Πίσω από όλα αυτά τα κακά νέα, υπάρχουν και κάποια καλά. Οι φόβοι παγκόσμιας
οικονομικής επιβράδυνσης – αποπληθωρισμού έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Οι
χρηματιστηριακές αγορές έχουν σημειώσει εντυπωσιακή ανάκαμψη κατά τη διάρκεια
του 1999, γεγονός που αντανακλά τη γενικότερη αισιοδοξία για το μέλλον της
παγκόσμιας οικονομίας.
Πρόσφατα, η βραζιλιάνικη κυβέρνηση «γοήτευσε» τους επενδυτές, ανακοινώνοντας
ότι η οικονομία ανέκαμψε το πρώτο τρίμηνο του 1999 παρουσιάζοντας ρυθμό
ανάπτυξης 1% σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 1998. Λες και η οικονομία
ξέχασε τη νομισματική κρίση και υποτίμηση του ρεάλ στις αρχές του χρόνου.
Επιπλέον, πριν από δύο εβδομάδες, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Ρόμπερτ
Ρούμπιν ανακοίνωσε την παραίτησή του, η οποία ψιθυριζόταν εδώ και πολύ καιρό.
Πολλοί αναλυτές της Γουώλ Στρητ ερμήνευσαν την κίνηση του Ρούμπιν σαν
υποχώρηση, την ώρα που η παγκόσμια οικονομία έχει μπει σε ένα ασφαλές μονοπάτι
ανάπτυξης, χωρίς να χρειάζεται πλέον το ταλέντο του στη διαχείριση κρίσεων.
Κάποιος που προσπαθεί να δει τα πράγματα πίσω από τη βιτρίνα, ίσως πει ότι ο
Ρούμπιν επέλεξε να φύγει με το κεφάλι ψηλά, την ώρα που ο Ντάου βρίσκεται στις
11.000 μονάδες και το επίθετο «θεαματική» εμφανίζεται σε κάθε πρόταση που
περιγράφει την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας.
«Πόσο καλύτερη μπορεί να γίνει η κατάσταση;», αναρωτιέται ο Νεντ Ρίλι,
αναλυτής επενδυτικής στρατηγικής στον τραπεζικό όμιλο Μπανκ Μπόστον. Πράγματι,
τη δύσκολη δουλειά αναλαμβάνει πλέον η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και ο
διοικητής της Άλαν Γκρίνσπαν. Πρέπει να αποκρυπτογραφήσει τα μηνύματα που
στέλνει η τελευταία έκθεση για την πορεία του πληθωρισμού και να πάρει τα
μέτρα του.
Πάντως ο Γκρίνσπαν και η παρέα του αποφάσισαν την Τρίτη να μην προχωρήσουν
στην αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων. Το βασικό επιτόκιο διατηρήθηκε στο
4,75%, και η επόμενη απόφαση για την πορεία των επιτοκίων στις ΗΠΑ θα ληφθεί
στα τέλη Ιουνίου, όταν θα συνεδριάσει εκ νέου η FED. Οι περισσότεροι αναλυτές
υποστηρίζουν ότι η αύξηση των επιτοκίων είναι ζήτημα χρόνου, αφού η FED θα
προσπαθήσει να ελέγξει τις πληθωριστικές πιέσεις που εκδηλώθηκαν τον Απρίλιο.
Ας σημειωθεί ότι η χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης δεν είδε με καλό μάτι
τις προθέσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας για σκλήρυνση της νομισματικής
πολιτικής στο μέλλον λόγω του πληθωρισμού και της ανάγκης επιβράδυνσης των
ρυθμών ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας.
Πόσο άσχημη ήταν, όμως, αυτή η έκθεση; Ο δείκτης τιμών καταναλωτή έκανε τον
Απρίλιο άλμα 0,7%, σημείωσε δηλαδή τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση από τον
Οκτώβριο του 1990.
Ακόμη και ο λεγόμενος «δομικός» πληθωρισμός δεν περιλαμβάνει τρόφιμα και
ενέργεια αυξήθηκε κατά 0,4%, με πολύ γρηγορότερος ρυθμό απ’ ό,τι αναμενόταν.
Οι Αμερικανοί πλήρωσαν, μεταξύ άλλων, περισσότερα χρήματα τον Απρίλιο για
ρούχα, αεροπορικά εισιτήρια και κατοικίες.
Θα συνεχίσουν;
Μήπως αυτό σημαίνει ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις θα σπεύσουν να
επωφεληθούν αυξάνοντας τις τιμές; Ο Τζον Ουίλιαμς, οικονομολόγος του
επενδυτικού οίκου Μπάνκερς Τραστ στη Νέα Υόρκη, χαρακτήρισε την άνοδο των
τιμών σαν «εκδίκηση για τον πολύ χαμηλό πληθωρισμό των τελευταίων μηνών. Όλα
όσα βοήθησαν το πρώτο τρίμηνο για τη συγκράτηση του πληθωρισμού, ακολούθησαν
αντίστροφη πορεία» τον Απρίλιο.
Ο Στίβεν Σλάιφερ, οικονομολόγος της Λέχμαν Μπράδερς, σημειώνει ότι κανένας
«από τους βασικούς παράγοντες του πληθωρισμού» δεν έδειξε τους τελευταίους
μήνες ότι υπάρχουν διογκούμενες πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία.
Συγκεκριμένα, η άνοδος των μισθών παρέμεινε ελεγχόμενη και η παραγωγικότητα
σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο.
Ακόμη και αν ένα μεγάλο αν ο πληθωρισμός είναι σε φάση ανόδου παγκοσμίως,
δεν είναι απίθανο να ανέβουν οι τιμές των εμπορευμάτων και οι επιχειρήσεις να
σπεύσουν για κάποιες «τιμολογιακές» διορθώσεις. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι
αυξήσεις στις τιμές θα μπορέσουν να διατηρηθούν για πολύ καιρό.
Ο Σλάιφερ υποστηρίζει ότι η εγκαθίδρυση της οικονομίας του Ίντερνετ έχει ως
αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών και όχι την αύξησή τους. Και αυτό, διότι οι
διαφορές στην ανταγωνιστικότητα μπορούν εύκολα να αναδειχθούν με μερικά κλικ
στο ποντίκι του υπολογιστή.
Βραχυπρόθεσμα, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων μπορεί να συνεχιστεί. Η
χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να χρησιμοποιήσει τα άσχημα νέα από το μέτωπο του
πληθωρισμού σαν αφορμή για μια καλή διόρθωση μετά την κούρσα των τελευταίων
μηνών. Κανείς δεν πρέπει να εκπλαγεί αν δει τον Ντάου Τζόουνς στις 9.800 μονάδες.
Ωστόσο, αν εξετάσει κανείς της γενικότερη κατάσταση, η άνοδος του πληθωρισμού
δεν είναι η συντέλεια του κόσμου…
Google news
