Γιατί οι συγχωνεύσεις δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους

Ο ένας στους δύο επιχειρηματικούς γάμους αποδεικνύεται αποτυχία. Οι
επιχειρηματίες δεν λαμβάνουν υπόψη τους το ανθρώπινο δυναμικό και τις διαφορές
επιχειρηματικής κουλτούρας: ένα λάθος, συνήθως, θανάσιμο

Αφήστε για λίγο τη μηχανή να δουλέψει στο ρελαντί. Αντιμέτωπα με τη φρενίτιδα
των εξαγορών και των συγχωνεύσεων, τα ασφαλιστικά ταμεία αρχίζουν να
δυσανασχετούν με τη χρήση των κεφαλαίων τους. Τα όνειρά τους σε πολλές
περιπτώσεις αποδεικνύονται απατηλά. Περισσότερες από μία στις δύο περιπτώσεις
εξαγορών ή συγχωνεύσεων, η χρηματιστηριακή αξία των επιχειρήσεων μειώνεται.
Και αυτό το καταλαβαίνουν πρώτοι οι μέτοχοί τους. Χωρίς βέβαια στο συνολικό
κόστος να συνυπολογιστούν οι αμέτρητες θέσεις εργασίας που χάνονται, η μείωση
των κινήτρων των στελεχών που φοβούνται για το μέλλον της καριέρας τους και οι
ψυχολογικοί παράγοντες που βλάπτουν την παραγωγικότητα.

Γι’ αυτό τον λόγο δεν πανηγυρίσαμε ποτέ για επιχειρηματικούς γάμους όπως αυτός
που έγινε πρόσφατα μεταξύ των φαρμακευτικών εταιρειών Χεξτ (Hoechst) και Ρον
Πουλέν (Rhone Poulenc). Χωρίς αμφιβολία, η τάση παγκοσμιοποίησης της
οικονομίας και των αγορών απαιτεί παγκόσμια δίκτυα, πιο ανταγωνιστικές τιμές
λόγω των οικονομιών κλίμακας, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση για τα αφεντικά
των επιχειρήσεων και τους προμηθευτές τους. Τέλος, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα,
το ευρώ, έχει υποσχεθεί ότι θα τονώσει μακροπρόθεσμα την Ευρώπη, η οποία είναι
εδώ και πολλές δεκαετίας στην ουρά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Ωστόσο, αυτή η κούρσα αποδοτικότητας ­ μια απαίτηση των χρηματοπιστωτικών
αγορών και των μετόχων και γίνονται όλο και περισσότερο άπληστοι ­ μπορεί να
οδηγήσει σε προβλήματα που θα υπονομεύσουν τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη
πορεία ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ακόμη χειρότερα, κυρίως στον τραπεζικό τομέα, οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές
έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της πελατείας. Η συγχώνευση των δυο τραπεζικών
γιγάντων της Ελβετίας Γιου Μπι Ες (UBS) και Ες Μπι Ες (SBS) είχε ως αποτέλεσμα
τη φυγή περίπου 14.000 πελατών των δυο τραπεζών μέσα σε δυο μήνες από την
ανακοίνωση του «γάμου».

Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για αυτά τα απογοητευτικά αποτελέσματα
είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς του μάνατζμεντ, το γεγονός ότι τα αφεντικά των
επιχειρήσεων δεν παίρνουν υπόψη τους τον ανθρώπινο παράγοντα και τη διαφορά
κουλτούρας που υπάρχει στις επιχειρήσεις. Το πρόβλημα είναι πως οι
επιχειρηματίες κινητοποιούνται για να την αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων όταν
είναι πολύ αργά, δηλαδή όραν έχουν πέσει οι υπογραφές και οι επιχειρήσεις
έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία ολοκλήρωσής τους.

Νέο κριτήριο

Είναι σίγουρο ότι πολύ σύντομα αυτό το πρόβλημα θα αρχίσει να απασχολεί τις
επιχειρήσεις που αναζητούν συμμάχους. Το κριτήριο της ποιότητας του ανθρώπινου
δυναμικού και της επιχειρηματικής κουλτούρας θα προστεθεί στα οικονομικά και
στρατηγικά κριτήρια. Σήμερα, αυτό το κριτήριο λαμβάνεται υπόψη μόνο στο 5% των περιπτώσεων.

Σε αυτό το ευαίσθητο επιχειρηματικό τοπίο, πολλές φορές οι καλές προθέσεις
μένουν στο επίπεδο των προθέσεων… Για παράδειγμα, γαλλική
αυτοκινητοβιομηχανία Ρενό δεν άργησε να απομακρύνει βίαια τα 37 μέλη του
διοικητικού συμβουλίου της ιαπωνικής Νισάν, ξεχνώντας πολύ γρήγορα τις
διακηρύξεις για αμοιβαίο σεβασμό.

Ακόμη και αν οι αγοραστές – κατακτητές αποτυγχάνουν στα σχεδιά τους για έλεγχο
της άλλης επιχείρησης, υπάρχει πάντα ένας νικητής και ένας ηττημένος. Χωρίς
αυτό να σημαίνει ότι κάποιος από τους δυο εξαπατήθηκε. Αυτή η αντιπαράθεση
δυνάμεων, κάνει εύθραυστο, ωστόσο, το στρατόπεδο των ηττημένων. Οι
συγχωνεύσεις αυξάνουν την ένταση και τις αντιδράσεις των εργαζομένων στην
επιχείρηση που εξαγοράζεται.

Αυτή η ανισορροπία μπορεί εύκολα να δημιουργήσει μαζικό κύμα φυγής από την
επιχείρηση, το οποίο εκμεταλλεύονται με τον καλύτερο τρόπο οι ανταγωνιστές.
Ένα μεγάλο μέρος του τμήματος επικοινωνίας στην αμερικανική
αυτοκινητοβιομηχανία Κράισλερ δεν δίστασε ­ μετά την εξαγορά της επιχείρησης
από τη γερμανική Ντέμλερ ­ να μετακομίσει στην Τζένεραλ Μότορς.

Εδώ και δυο χρόνια οι σχετικές μελέτες στην αγορά εργασίας μιλούν γι’ αυτά τα
προβλήματα. Ωστόσο, οι επικεφαλής των επιχειρήσεων νιώθουν παράλυτοι απέναντι
σε αυτές τις κινήσεις και αδυνατούν να τις αποτρέψουν. Στην πραγματικότητα
αναλώνονται κυρίως στα παιχνίδια εξουσίας στην κορυφή της πυραμίδας των
επιχειρήσεων όπου η άρνηση βασιλεύει. Τα αφεντικά επικεντρώνουν την προσοχή
τους στην οικονομική απόδοση και στα νούμερα του ισολογισμού, τα οποία πρέπει
να αποδεικνύουν τα οφέλη των συγχωνεύσεων. Η διαχείριση του ανθρώπινου
δυναμικού μένει κυρίως στο επίπεδο των συζητήσεων προκαλώντας έναν πόλεμο νεύρων.

Η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού δεν αποτελεί ακόμη το βασικό κριτήριο
για τους επενδυτές μιας εταιρείας, οι οποίο ενδιαφέρονται κυρίως για την
οικονομική της απόδοση. Βαθμιαία όμως η καλή διαχείριση των συγχωνεύσεων
μπαίνει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους.