Πέντε αγκάθια για την ειρήνη

Κρίσιμα αγκάθια παραμένουν στο δρόμο για την ειρήνη στο Κόσοβο ­ κι όλοι οι
«παίκτες» προσπαθούν να ενισχύσουν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις εν όψει
μιας συμφωνίας για την αποστολή ειρηνευτικής δύναμης.

Τσερνομίρντιν – Τάλμποτ. Συναντήθηκαν πάλι χθες στη Μόσχα, προκειμένου ο Αμερικανός να ενημερωθεί από «πρώτο χέρι» για τις αντιδράσεις του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Την ίδια στιγμή η διπλωματία έχει πάρει… φωτιά ­ όπως άλλωστε και οι
αεροπορικές επιδρομές του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, οι οποίες χθες έπληξαν άλλον
έναν «στρατηγικό» στόχο: ένα νοσοκομείο.

Η ελληνική κυβέρνηση απηύθυνε χθες εκ νέου έκκληση στον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
να δεχθεί την κατ’ αρχήν συμφωνία επί του πλαισίου της Ομάδας των Οκτώ. Ο
υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, που αναχωρεί σήμερα για τη Μόσχα,
προκειμένου να συναντηθεί με τον Ρώσο ομόλογό του Ιγκόρ Ιβάνοφ και τον
απεσταλμένο για το Κόσοβο Βίκτορ Τσερνομίρντιν, είχε χθες τηλεφωνική συνομιλία
με τον Γιουγκοσλάβο ΥΠΕΞ κ. Γιοβάνοβιτς.

Θετικά μηνύματα

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι το Βελιγράδι «εκπέμπει θετικά μηνύματα», τόσο
για το πλαίσιο των «Οκτώ» όσο και για την κατ’ αρχήν συμφωνία Τσερνομίρντιν – Τάλμποτ.

Χθες το βράδυ, στη Μόσχα, έφθασε και πάλι ο Αμερικανός αναπληρωτής υπουργός
Εξωτερικών κ. Τάλμποτ και συναντήθηκε αμέσως με τον κ. Τσερνομίρντιν,
προκειμένου να ενημερωθεί «από πρώτο χέρι» για την αντίδραση του Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς. Ο Ρώσος απεσταλμένος έχει κάνει γνωστό ότι θα πάει και πάλι στο
Βελιγράδι στις 24 Μαΐου. Αύριο, εξάλλου, ξανασυνεδριάζουν οι πολιτικοί
διευθυντές των «Οκτώ», με αντικείμενο την επικύρωση του κειμένου που θα
υποβληθεί ως ψήφισμα στον ΟΗΕ.

Τα αγκάθια

Παρά τα ενθαρρυντικά μηνύματα που υπάρχουν, για πρώτη φορά από την έναρξη των
βομβαρδισμών, για την επίτευξη πολιτικής λύσης, σημαντικά αγκάθια παραμένουν ­
τόσο σε ό,τι αφορά τη στάση του Βελιγραδίου όσο και μεταξύ Δύσης και Ρωσίας:

1 Όπως έλεγαν διπλωματικές πηγές, το μεγαλύτερο αγκάθι, το οποίο «θα
βρούμε μπροστά μας σε βάθος χρόνου», ακούει στο όνομα UCK. Βάσει της κατ’
αρχήν συμφωνίας ΗΠΑ – Ρωσίας, το Κόσοβο δεν θα ανεξαρτητοποιηθεί, ούτε υπάρχει
αμφισβήτηση για το μελλοντικό του καθεστώς. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με
τη διακήρυξη του UCK ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει σε γιουγκοσλαβική
κυριαρχία ­ και τώρα πια πρόκειται για δεκάδες χιλιάδες οπλισμένους Αλβανούς,
διασκορπισμένους στα βουνά του Κοσόβου, την Αλβανία, τα Σκόπια, με
δραστηριότητα σε όλους σχεδόν τους τομείς της εγκληματικότητας ανά τα Βαλκάνια.

Ο αφοπλισμός τους

Ως εκ τούτου, ο αφοπλισμός τους αναμένεται να είναι ένα από τα μεγαλύτερα
προβλήματα που θα αντιμετωπίσει η ειρηνευτική δύναμη. Σημειώνεται ότι ο
αντάρτικος αυτός στρατός φιλοδοξεί επιπλέον να παίξει έναν ρόλο αλβανικής
αστυνομίας στην περιοχή ­ κάτι που δεν αντιμετωπίζεται θετικά από κανέναν
σχεδόν εκ των εμπλεκομένων.

2 Το δεύτερο αγκάθι στο δρόμο για την εφαρμογή μιας ειρηνευτικής
συμφωνίας είναι το ερώτημα «πότε σταματούν οι βομβαρδισμοί». Η αμερικανική και
ΝΑΤΟϊκή πλευρά υποστηρίζει ότι αυτοί θα σταματήσουν μονάχα όταν ο Μιλόσεβιτς
αποσύρει τις δυνάμεις του ­ ή το μεγαλύτερο μέρος τους ­ και υπάρχει απόδειξη
γι’ αυτό και αφού έχει εγκριθεί το ψήφισμα από το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Οι βομβαρδισμοί

Η Ρωσία πιστεύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία πλήρης εάν δεν σταματήσουν
οι βομβαρδισμοί ­ και η Κίνα έχει κάνει γνωστό ότι δεν μπορεί να στηρίξει
ψήφισμα ενώ δεν έχουν σταματήσει οι αεροπορικές επιδρομές. Ο Ιταλός
πρωθυπουργός Μάσιμο ντ’ Αλέμα κάνει λόγο για σταμάτημα μετά την υιοθέτηση του
ψηφίσματος και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου προτείνει σταμάτημα
όταν θα έχει υπάρξει συμφωνία και συνέλθει το Συμβούλιο Ασφαλείας. Ορισμένοι
κύκλοι του Βελιγραδίου υποστηρίζουν ότι ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς δεν μπορεί,
από την πλευρά του, να δώσει το «πράσινο φως» σε μια συμφωνία αν δεν έχουν
σταματήσει οι βομβαρδισμοί. Οι Γερμανοί, τέλος, φέρονται να προτείνουν μια
«φόρμουλα» όπου όλα τα βήματα θα γίνονται ταυτόχρονα.

Δυνάμεις στο Κόσοβο

3 Το τρίτο εκκρεμές θέμα είναι εάν θα παραμείνουν στο Κόσοβο δυνάμεις
του γιουγκοσλαβικού στρατού και της αστυνομίας. Ρωσία και ΗΠΑ δεν έχουν
καταφέρει να συμφωνήσουν επ’ αυτού, ενώ στους πέντε όρους του ΝΑΤΟ ­ για τους
οποίους ο Μπιλ Κλίντον επανέλαβε ότι ισχύουν και πρέπει να ικανοποιηθούν ­
περιλαμβάνεται η απόσυρση όλων των δυνάμεων του κ. Μιλόσεβιτς.

4 Συναφές είναι και το τέταρτο αγκάθι ­ το οποίο μπορεί να μην
απασχολεί ιδιαιτέρως τους «Οκτώ», αλλά απασχολεί εντόνως το Βελιγράδι: ο
έλεγχος των εξωτερικών συνόρων και των εισόδων – εξόδων. Ο κ. Μιλόσεβιτς
φέρεται να πιστεύει ότι μόνον εάν ο ίδιος έχει αυτόν τον έλεγχο πιστοποιείται
ότι το Κόσοβο παραμένει μέρος της γιουγκοσλαβικής επικράτειας, ενώ έχει και
σοβαρά οικονομικά κίνητρα γι’ αυτό. Κάτι τέτοιο όμως θα συνεπαγόταν και
«ανάμειξη» Γιουγκοσλάβων, Αλβανών και ανδρών της ειρηνευτικής δύναμης στις
ίδιες περιοχές ­ ένα ενδεχόμενο μάλλον «εκρηκτικό».

Αν δεν συμφωνεί

5 Τέλος, το πέμπτο ζήτημα ­ που απασχολεί ήδη εντόνως τους «Οκτώ» ­
είναι το ερώτημα «τι γίνεται στην περίπτωση που ο Μιλόσεβιτς δεν συμφωνήσει
τελικώς». Διπλωματικοί κύκλοι έλεγαν ότι δεν μπορεί να αποκλεισθεί το σενάριο,
σύμφωνα με το οποίο το Συμβούλιο Ασφαλείας, βασιζόμενο στις θετικές κατ’ αρχήν
ενδείξεις του Βελιγραδίου, προχωρά στην υιοθέτηση ενός ψηφίσματος ­ κι εν
συνεχεία ο Μιλόσεβιτς αρνείται να την εφαρμόσει.

Επιβολή της συμφωνίας

Υψηλά ιστάμενες πηγές του υπουργείου Εξωτερικών υποστηρίζουν ότι στην
περίπτωση αυτή η ειρηνευτική δύναμη θα συγκροτηθεί ούτως ή άλλως ­ αφού θα
υπάρχει και η εντολή του ΟΗΕ ­ και θα επιβάλει τη συμφωνία. Διευκρίνιζαν
μάλιστα ότι και σε αυτή την περίπτωση ­ της μη συναίνεσης του Μιλόσεβιτς ­ η
Ελλάδα θα μετάσχει με τους χίλιους άνδρες που έχει αποφασίσει (ή 2.000,
σύμφωνα με χθεσινή δήλωση του υφυπουργού Άμυνας κ. Αποστολάκη).

Υπάρχουν, ωστόσο, χώρες που έχουν πρόβλημα με αυτή την εκδοχή, για λόγους
εσωτερικούς και συνταγματικούς. Η Γερμανία, για παράδειγμα, δεν μπορεί σε αυτή
την περίπτωση να μετάσχει στη δύναμη, διότι θα πρέπει να έχει τη συγκατάθεση
του Κοινοβουλίου της για καθεστώς «κήρυξης πολέμου».

Αυτά και άλλα, πολιτικά και τεχνικά, ζητήματα συζητούν σήμερα στο Πέτερσμπεργκ
οι πολιτικοί διευθυντές των «Οκτώ», ενώ ταυτοχρόνως γίνεται φανερό ότι η
ειρήνη δεν είναι υπόθεση μερικών 24ώρων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Γάλλος
υπουργός Εξωτερικών Ιμπέρ Βεντρίν, που συναντήθηκε χθες με τον Στρόουμπ
Τάλμποτ πριν ο τελευταίος αναχωρήσει και πάλι για τη Μόσχα, είπε ότι
σημαντικές διαφορές μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας παραμένουν, αλλά το χάσμα γεφυρώνεται.

Παρενέργειες

Στο μεταξύ, οι «παρενέργειες» από τους βομβαρδισμούς συνεχίζονται. Χθες η
Αθήνα απάντησε αρνητικά στο αίτημα της Τουρκίας να περάσουν από τον ελληνικό
εναέριο χώρο τουρκικά μεταγωγικά για την Ιταλία, τα οποία μετέφεραν άνδρες και
πολεμικό υλικό για τις εκεί δυνάμεις της που παίρνουν μέρος στο βομβαρδισμό
της Γιουγκοσλαβίας.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, μετά τη Μόσχα θα πάει ­ αύριο ­ στο
Πεκίνο για διαβουλεύσεις με την ηγεσία του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών. Τη
Δευτέρα θα αναχωρήσει για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα έχει συναντήσεις με
τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, τη Μαντλίν Ολμπράιτ, τον αρχηγό της CIA κ. Τένεντ, τον
προσωπάρχη του Λευκού Οίκου κ. Ποντέστα και ενδεχομένως τον σύμβουλο του κ.
Κλίντον σε θέματα ασφαλείας, Σάντι Μπέργκερ.

Ο πρόεδρος της Ν.Δ. Κώστας Καραμανλής, σε συνέχεια της συνάντησής του με τον
νέο πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απέστειλε στον Ρομάνο Πρόντι επιστολή με
τέσσερα σημεία για την κρίση του Κοσόβου.