[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ο Αμερικανός στρατηγός δεν μασούσε τα λόγια του: η χώρα του σ’ αυτόν τον
πόλεμο είχε άδικο. Οι αμυνόμενοι είχαν κάθε λόγο να αντισταθούν στην επίθεση
που δέχονταν, ν’ αντισταθούν σε μια πολιτική που, αν γνώριζε τον όρο, σίγουρα
θα τη χαρακτήριζε νεο-αποικιακή. Η διαφωνία του φυσικά δεν ήταν λόγος για να
μην πολεμήσει ­ άλλωστε ήταν επαγγελματίας στρατιώτης. Ήταν, όμως, ιδιαίτερα
προσεκτικός. Οι διαταγές αυστηρές: κανένας άμαχος πολίτης, ούτε η περιουσία
του, δεν έπρεπε να θιγεί. Όταν φύγαμε, έγραψε χρόνια αργότερα, οι ντόπιοι
είχαν αποκτήσει τέτοιες σχέσεις με τους «γκρίνγκος» που είμαι βέβαιος ότι
«στεναχωρήθηκαν, ακριβώς όπως είχαν στεναχωρηθεί όταν είχαμε καταλάβει την
πόλη τους».

Καμία σχέση βέβαια με τον σημερινό πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία. Ο Αμερικανός
αξιωματικός ήταν ο στρατηγός Γκραντ, ο ήρωας των Βορείων στον εμφύλιο, που
περιγράφει πώς έζησε, νεαρός υπολοχαγός τότε, τον πόλεμο των Ηνωμένων
Πολιτειών – Μεξικού, 150 περίπου χρόνια πριν. Ήταν η εποχή που ακόμα και ο
πόλεμος ακολουθούσε κάποιους κανόνες πολιτισμού. Η εποχή που μια ολόκληρη
ήπειρος, όπως παρατηρούσε ο Έριχ Χόμπσμπομ, μπορούσε να ξεσηκωθεί για την
αδικία εις βάρος ενός πολίτη ­ π.χ. του Ντρέιφους ­ ή αν θέλετε η εποχή που
ένας φόνος μπορούσε να αποτελέσει τη θρυαλλίδα ενός παγκόσμιου πολέμου. Σήμερα
έχουμε πάψει πλέον να μιλάμε με μονάδες. Η επιστροφή στη βαρβαρότητα είναι
πλήρης. Ο εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ μπορεί χωρίς κανένα πρόβλημα να ζητά συγγνώμη ­
όχι μία φορά, μέρα παρά μέρα σχεδόν ­ για ένα «λάθος» με κάποιες δεκάδες
αμάχων νεκρούς, θανατωμένους με φρικτό τρόπο σ’ ένα φρικτό και παράλογο
πόλεμο. Η κορωνίδα μιας διαμάχης στην οποία όλοι έχουν χάσει προ πολλού την
αθωότητά τους. Όσο για το αύριο, αυτό πια δεν μπορεί κανείς ούτε να το
σκεφτεί. Οι δύο κοινότητες έχουν χάσει ήδη κάθε δυνατότητα ειρηνικής
συμβίωσης. Όπως και στη Βοσνία έτσι και στο Κόσοβο η μόνη προοπτική είναι μια
συνύπαρξη με την εγγύηση στρατιωτικών δυνάμεων του ΟΗΕ. Άλλη μια Κύπρος
δηλαδή, άλλη μια Παλαιστίνη. Κι όπως έχει δείξει ξανά και ξανά η ιστορία, στις
περιπτώσεις αυτές η ειρήνη έρχεται μόνο όταν οι δύο πλευρές έχουν πλήρως
εξαντληθεί, όταν τα λόγια και οι μεγαλόστομες εθνικιστικές διακηρύξεις έχουν
πια χάσει κάθε νόημα. Ο κύκλος του αίματος μόλις άρχισε…

Kapsis@dolnet.gr