Σκληρή η δραχμή για 12 μήνες

Αυστηρή δημοσιονομική πολιτική για το 2000 επιβάλλει η προοπτική διολίσθησης
της δραχμής προς την κεντρική της ισοτιμία των 353 δρχ., στη ζώνη του ευρώ,
όταν η Τράπεζα της Ελλάδος θα παραδώσει τη σκυτάλη της πειθαρχίας στο
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας

Αφορμές για αισιοδοξία σε σχέση με τις προοπτικές ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ
αλλά και για προβληματισμό σχετικά με τα περιθώρια παροχών, φορολογικών και
άλλων, κατά το εκλογικό έτος 2000, έδωσαν οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών
στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.

Η αισιοδοξία για την προοπτική ένταξης στην ΟΝΕ τονώθηκε από τις δηλώσεις
«καλής θέλησης» του αρμοδίου για τις οικονομικές υποθέσεις επιτρόπου κ. Ιβ
Τιμπό Ντε Σιλγκί τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου
Υπουργών Οικονομίας. Στην πραγματικότητα, οι δηλώσεις αυτές του κ. Ντε Σιλγκί
δεν διασφαλίζουν την Ελλάδα έναντι του μεγαλύτερου κινδύνου που αντιμετωπίζει,
του πληθωρισμού. Αυτό που είπε ο Γάλλος επίτροπος είναι ότι κατά την
αξιολόγηση της ελληνικής υποψηφιότητας για την ΟΝΕ θα ληφθεί υπ’ όψιν το
γεγονός ότι η Ελλάδα πλήττεται περισσότερο από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης από τη γιουγκοσλαβική κρίση. Οι επιπτώσεις της γιουγκοσλαβικής κρίσης,
όμως, δεν αφορούν τον πληθωρισμό. Αντιθέτως, η αναμενόμενη μείωση του ΑΕΠ
ενδέχεται να έχει και θετικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό. Όμως, ο κ. Ντε
Σιλγκί θέλησε ασφαλώς, με τις δηλώσεις του αυτές, να δείξει ότι υπάρχει ένα
ευνοϊκό κλίμα έναντι μιας χώρας όπως η Ελλάδα, η οποία έχει σημειώσει μεγάλη
πρόοδο στις μακροοικονομικές της επιδόσεις. Υπό το πρίσμα αυτό, μπορεί να
συμπεράνει κανείς ότι οι προθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να κρίνει με
ευρύ πνεύμα ­ παραβλέποντας, ενδεχομένως, κάποιες μικρές αποκλίσεις ­ την
ελληνική υποψηφιότητα.

Η δραχμή

Όμως, ενώ η προοπτική για την ΟΝΕ έδειχνε στις αρχές της εβδομάδας πιο ρόδινη,
οι προβληματισμοί στις υπηρεσίες και την ηγεσία του ΥΠΕΘΟ είχαν πυκνώσει σε
σχέση με τις δυνατότητες εξαργύρωσης της ένταξης υπέρ των ασθενέστερων
κοινωνικώς στρωμάτων. Αφορμή αποτέλεσε το κερδοσκοπικό παιχνίδι γύρω από τη
δραχμή, που εκδηλώθηκε πριν από οκτώ ημέρες. Το παιχνίδι αυτό έφερε στο
προσκήνιο την προοπτική διολίσθησης της δραχμής, προκειμένου να ενταχθεί στη
ζώνη του ευρώ, με την κεντρική ισοτιμία που έχει συμφωνηθεί, των 353 δραχμών.
Ναι μεν η προοπτική αυτή δεν είναι άμεση, όπως κάποιοι θέλησαν να διαδώσουν
προκειμένου να αποκομίσουν κέρδη, ασφαλώς δε υπάρχει τουλάχιστον για το 2000.
Και τότε, όταν θα αρχίσουν οι νομισματικές αρχές να επαναφέρουν το εθνικό μας
νόμισμα στην κεντρική ισοτιμία που συμφωνήθηκε πριν από ένα χρόνο, οι
δημοσιονομικές αρχές θα κληθούν να αναλάβουν το βάρος της συγκράτησης των
μακροοικονομικών δεικτών σε επίπεδα συμβατά με την ΟΝΕ.

Συγκεκριμένα, όπως τονίζουν αρμόδια στελέχη του ΥΠΕΘΟ, η διολίσθηση της
δραχμής προς την κεντρική της ισοτιμία πρέπει να αναμένεται κατά το δεύτερο
εξάμηνο του 2000, όταν ο πληθωρισμός θα έχει πέσει κάτω από το 1,5%. Η
επίτευξη αυτού του χαμηλού επιπέδου πληθωρισμού είναι που θα επιτρέψει στην
Τράπεζα της Ελλάδος να εγκαταλείψει σταδιακά το όπλο της συναλλαγματικής
ισοτιμίας, ώστε να προσεγγίσει η δραχμή τα συμφωνηθέντα επίπεδα. Για να μην
αντιμετωπίσει όμως η ελληνική οικονομία πιθανούς κινδύνους σε αυτή την κρίσιμη
περίοδο, σημειώνουν τα στελέχη του ΥΠΕΘΟ, θα πρέπει να πάρουν οι
δημοσιονομικές αρχές τη σκυτάλη της πειθαρχίας και να εφαρμόσουν μία αυστηρή
εισοδηματική και δημοσιονομική πολιτική. Επομένως, το 2000 δεν αφήνει
περιθώρια ούτε για μεγάλες μισθολογικές αυξήσεις ούτε για άλλες παροχές.

Ήδη, την ημέρα που εκδηλώθηκε το κερδοσκοπικό παιχνίδι, ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου έστειλε ένα πρώτο μήνυμα της τάσης για
μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση, που φαίνεται πως έχει αρχίσει να επικρατεί πλέον
στο οικονομικό επιτελείο, σε σύγκριση με τους προηγούμενους μήνες. Ο κ.
Παπαντωνίου ανέβαλε, ουσιαστικά, για το φθινόπωρο τις αποφάσεις για τη
φορολογική μεταρρύθμιση, κάτι που ερμηνεύεται ως πρόθεση της κυβέρνησης να
καταλήξει σε όσο γίνεται πιο περιορισμένες φορολογικές απαλλαγές. Άλλωστε, ο
Πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης είχε υπαινιχθεί κάτι τέτοιο, όταν λίγες ημέρες
νωρίτερα είχε πει ότι η έκταση των φορολογικών απαλλαγών θα εξαρτηθεί και από
τις δυνατότητες της οικονομίας, όπως αυτές θα φανούν μετά την αξιολόγηση των
επιπτώσεων της γιουγκοσλαβικής κρίσης.

Παροχές

Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν κάποιες παροχές. Αυτές, όμως,
θα είναι σαφώς περιορισμένης κλίμακας απ’ ό,τι είχαν αφήσει να εννοηθεί πριν
από λίγο καιρό τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης. Αυτό,
τουλάχιστον, θα συμβεί αν επικρατήσει η λογική και όχι οι προεκλογικές
ανάγκες. Παράλληλα, όμως, για να μην διαψευσθούν οι προσδοκίες που
καλλιεργήθηκαν και για να κερδηθούν οι εντυπώσεις εν όψει των εκλογών,
φαίνεται πως θα ενδυθούν τον μανδύα των παροχών ακόμη και μέτρα όπως η μείωση
των έμμεσων φόρων στα καύσιμα, που προγραμματίζεται για το φθινόπωρο.

Αυτή την περίοδο, όπως διαφαίνεται από τις δηλώσεις και τις κατ’ ιδίαν
συζητήσεις των οικονομικών επιτελών της κυβέρνησης, αυτό που επικρατεί είναι
το πνεύμα της σύνεσης και της αυτοσυγκράτησης, ώστε να διασφαλισθεί με κάθε
τρόπο το εισιτήριο για την ΟΝΕ, καθώς και η ομαλή μετάβαση της οικονομίας της
χώρας στη ζώνη του ευρώ. Η επίτευξη των στόχων αυτών, φέρεται να υποστηρίζουν
τα οικονομικά στελέχη, είναι το ασφαλέστερο προεκλογικό όπλο της κυβέρνησης.

Σε σχέση με τον στόχο αυτό, όπως προαναφέρθηκε, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο
πληθωρισμός. Οι τελευταίες εκτιμήσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας
αναφέρουν ότι ο δείκτης θα επιβαρυνθεί λόγω του πετρελαίου, με αποτέλεσμα να
διαμορφωθεί στο 2,7%-2,8% σε μέσα επίπεδα το 1999, έναντι των αρχικών
προβλέψεων για 2,4%-2,5%. Αυτή η εκτίμηση βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι
τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν στα 16 δολάρια το βαρέλι, περίπου, έως το
τέλος του χρόνου. Αν μειωθούν, όπως εκτιμά ο ΟΟΣΑ (μέσα επίπεδα 14,5-15
δολάρια το βαρέλι), η αύξηση θα είναι μικρότερη.

Με τον δείκτη στο 2,7%, η επίτευξη του κριτηρίου στο τέλος του 1999 είναι
οριακή. Κι αυτό, γιατί οι άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις επιδόσεις
των οποίων θα συγκριθεί η Ελλάδα, επηρεάζονται κατά τι λιγότερο από την άνοδο
της τιμής του πετρελαίου. Έτσι, η απόσταση των ελληνικών επιδόσεων από τις
άλλες ευρωπαϊκές γίνεται ελαφρώς μεγαλύτερη.

Όμως, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας θεωρούν ότι τελικώς ο στόχος θα
επιτευχθεί, έστω κι αν χρειασθεί η λήψη κάποιων πρόσθετων μέτρων το φθινόπωρο,
όπως η μείωση των έμμεσων φόρων. Άλλωστε, σημειώνουν οι ίδιες πηγές, η
ελληνική αίτηση ένταξης θα εξετασθεί τον Μάρτιο με Απρίλιο, οπότε υπάρχει η
δυνατότητα να ληφθούν υπ’ όψιν οι επιδόσεις της έως τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο
στον πληθωρισμό και τα επιτόκια.

Η Συνθήκη παρέχει αυτή την ευχέρεια για τους δύο συγκεκριμένους δείκτες. Μέχρι
τότε, λοιπόν, υποστηρίζουν στο ΥΠΕΘΟ, η όποια μικρή απόκλιση από το κριτήριο
θα έχει περιορισθεί αν δεν έχει εκμηδενισθεί. Αν ληφθεί υπ’ όψιν και η θετική
στάση της Κομισιόν, την οποία άφησε να διαφανεί την περασμένη Δευτέρα ο κ. Ντε
Σιλγκί, οι πιθανότητες αποτυχίας περιορίζονται σημαντικά.