Νέο σύστημα προσδιορισμού των καθαρών κερδών

Στο νέο καθεστώς φορολόγησης των επιχειρήσεων μετά την κατάργηση των
αντικειμενικών κριτηρίων καταλήγει το υπουργείο Οικονομικών. Πρόκειται για ένα
σύστημα που θα περιλαμβάνει συνδυασμό πέντε παραγόντων για τον προσδιορισμό
των καθαρών εισοδημάτων των εμπορικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων για το 1999

Στην καθιέρωση πέντε νέων «κριτηρίων» για τον προσδιορισμό του καθαρού
εισοδήματος των εμπορικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων προσανατολίζεται το
υπουργείο Οικονομικών, με την κατάργηση των αντικειμενικών κριτηρίων
φορολόγησης. Παράλληλα, θα υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο τήρησης των βιβλίων Β’
Κατηγορίας με στόχο να προσαρμοσθούν στο νέο καθεστώς φορολόγησης.

Το επικρατέστερο σενάριο που εξετάζει η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών για
τον νέο τρόπο φορολόγησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που θα ισχύσει για τα
εισοδήματα του 1999, προβλέπει τον συνδυασμό ακαθάριστων εσόδων, αγορών,
λειτουργικών δαπανών και άλλων εξόδων της επιχείρησης με βάση τα οποία θα
προκύπτει ο τζίρος και επ’ αυτού του ποσού θα εφαρμόζεται ο νέος αναθεωρημένος
Μοναδικός Συντελεστής Καθαρού Κέρδους, έτσι ώστε να προκύπτει το φορολογητέο
εισόδημα. Αναλυτικότερα, το νέο σύστημα προβλέπει ότι τα ακαθάριστα έσοδα της
εμπορικής ή βιοτεχνικής επιχείρησης θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσα ή
μεγαλύτερα από το άθροισμα των εξής παραμέτρων, που προκύπτουν από τα δεδομένα
των τηρούμενων βιβλίων:

* Του κόστους των πωληθέντων εμπορευμάτων, στα οποία περιλαμβάνονται τα
αποθέματα απογραφής και οι αγορές χρήσης και από αυτά θα αφαιρούνται τα
αποθέματα της νέας χρήσης.

* Των δαπανών μισθοδοσίας προσωπικού, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι
εργοδοτικές εισφορές.

* Των λοιπών γενικών εξόδων της επιχείρησης με εξαίρεση τα χρηματοοικονομικά.

* Των αποσβέσεων, όπως προκύπτουν από τα τηρούμενα βιβλία.

Ο υπολογισμός

Το άθροισμα που θα προκύπτει, με βάση τα παραπάνω δεδομένα, θα αποτελεί τον
τζίρο της επιχείρησης και για τον προσδιορισμό στη συνέχεια του καθαρού
εισοδήματος θα χρησιμοποιούνται οι νέοι Μοναδικοί Συντελεστές Καθαρού Κέρδους
που θα προκύψουν από την αναθεώρηση του υπάρχοντος συστήματος και οι οποίοι σε
πολλές περιπτώσεις θα είναι αυξημένοι κατά 15% σε σχέση με τους σημερινούς.
Αρμόδιος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών τόνιζε χαρακτηριστικά ότι με το
νέο σύστημα καταργούνται οι στρεβλώσεις και οι αδικίες που υπήρχαν στο
καθεστώς των αντικειμενικών κριτηρίων και το καθαρό εισόδημα των επιχειρήσεων
θα προσδιορίζεται πλέον με βάση τα δεδομένα των βιβλίων τους και την
πραγματική οικονομική τους δραστηριότητα.

Πάντως, για να αποφευχθούν η καταστρατήγηση της φορολογικής νομοθεσίας και
περιπτώσεις απόκρυψης εισοδημάτων, το υπουργείο Οικονομικών θα θεσπίσει
ασφαλιστικές δικλίδες, με κυριότερη τον τεκμαρτό προσδιορισμό του εισοδήματος
με βάση ορισμένες κατηγορίες δαπανών, οι οποίες είναι αναγκαίες για την άσκηση
της οικονομικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων. Στις δαπάνες αυτές
περιλαμβάνονται οι λογαριασμοί των Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών, όπως
ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ κ.ά., τα δημοτικά τέλη και οι φόροι, τα κοινόχρηστα, τα
ενοίκια και άλλα λειτουργικά έξοδα. Οι συντελεστές για τον προσδιορισμό των
ακαθάριστων εσόδων με βάση το ύψος των λειτουργικών δαπανών θα καθορισθούν από
την επεξεργασία των στοιχείων που δήλωσαν επιχειρήσεις με βιβλία Γ’ Κατηγορίας
στο έντυπο Ε3 και αφορούν την πενταετία 1993-97.

Για τα βιβλία

Στο πλαίσιο αυτό οι δαπάνες για λειτουργικά έξοδα θα αντιστοιχούν σε ένα
ορισμένο ποσοστό των ακαθάριστων εσόδων, πράγμα που σημαίνει ότι ο τζίρος δεν
θα μπορεί να είναι μικρότερος από το ποσόν που προκύπτει με την αναγωγή των
δαπανών στα ακαθάριστα έσοδα. Για την αποτελεσματική εφαρμογή του νέου
συστήματος φορολόγησης, το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει αλλαγές στον τρόπο
τήρησης των βιβλίων Β’ κατηγορίας από τις εμπορικές και βιοτεχνικές
επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα οι επιχειρήσεις αυτές θα καταχωρούν στα βιβλία τους
τις δαπάνες και τα έσοδά τους με τον τρόπο που ισχύει για τα βιβλία Γ’
Κατηγορίας και θα είναι υποχρεωμένες σε σύνταξη απογραφής και ισολογισμού στο
τέλος κάθε χρήσης, έτσι ώστε το καθαρό τους εισόδημα να προσδιορίζεται με
«συνοπτικές διαδικασίες», με βάση τον τζίρο και τον Μοναδικό Συντελεστή
Καθαρού Κέρδους.

Το μεγάλο αγκάθι

Το μεγάλο αγκάθι για την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών είναι το νέο
σύστημα φορολόγησης των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών και των ελεύθερων
επαγγελματιών που θα αντικαταστήσει τα αντικειμενικά κριτήρια καθώς, παρά τις
αλλεπάλληλες συσκέψεις που έχουν γίνει για το θέμα αυτό, δεν έχει βρεθεί
τρόπος προσδιορισμού του εισοδήματός τους, ο οποίος να προσεγγίζει τα
πραγματικά οικονομικά δεδομένα των επιτηδευματιών χωρίς να χρησιμοποιούνται
νέα αντικειμενικά κριτήρια. Ωστόσο, υπηρεσιακοί παράγοντες προτείνουν το ύψος
των καθαρών κερδών για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και τους ελεύθερους
επαγγελματίες να προσδιορίζεται λογιστικά με βάση τα δεδομένα των βιβλίων
τους, δηλαδή έσοδα μείον δαπάνες. Αλλά το εισόδημα που θα προκύπτει με τον
λογιστικό τρόπο να συγκρίνεται με εκείνο που προκύπτει από τις λειτουργικές
δαπάνες και τον συντελεστή καθαρού κέρδους που θα έχει καθοριστεί για κάθε
κατηγορία οικονομικής δραστηριότητας και είδος επαγγέλματος. Σύμφωνα με την
πρόταση αυτή, καθοριστικό ρόλο στον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος θα
παίζει το άθροισμα των λειτουργικών δαπανών, το οποίο θα αποτελεί «τεκμήριο
διαβίωσης» για τον υπολογισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος.

Έτσι, αν το τεκμαρτό εισόδημα που προκύπτει με βάση τις λειτουργικές και
καταναλωτικές δαπάνες είναι υψηλότερο από εκείνο που προκύπτει από τα δεδομένα
των βιβλίων, τότε οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι επιχειρήσεις παροχής
υπηρεσιών θα φορολογούνται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα. Σε αντίθετη
περίπτωση, η Εφορία θα αναγνωρίζει τα στοιχεία των τηρούμενων βιβλίων.

Πάντως, οι υποστηρικτές του συστήματος αυτού θεωρούν ότι το τεκμαρτώς
προσδιοριζόμενο εισόδημα θα πρέπει να είναι μαχητό. Δηλαδή, ο επιτηδευματίας
θα μπορεί να το αμφισβητήσει εφόσον προσκομίσει στοιχεία που να αποδεικνύουν
ότι το εισόδημά του είναι χαμηλότερο από το τεκμαρτό. Όμως, σε καμία περίπτωση
η Εφορία δεν θα αναγνωρίζει ζημίες στους ελεύθερους επαγγελματίες.

Ελάχιστο εισόδημα

Μια άλλη πρόταση που έχει τεθεί στο τραπέζι των συζητήσεων στο υπουργείο
Οικονομικών προβλέπει ότι το καθαρό εισόδημα των επιχειρήσεων παροχής
υπηρεσιών θα προσδιορίζεται με βάση τα τηρούμενα βιβλία, αλλά θα υπάρχει και
ένα ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος, το οποίο θα προκύπτει με βάση την
ελάχιστη αμοιβή του ανειδίκευτου εργάτη συν τις δαπάνες της επιχείρησης. Για
τους ελεύθερους επαγγελματίες το ελάχιστο εισόδημα θα προσδιορίζεται από τις
επαγγελματικές δαπάνες και τον συνδυασμό παραμέτρων όπως είναι το επάγγελμα, η
ειδικότητα, τα χρόνια υπηρεσίας και άλλα στοιχεία.