[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Παρά τα όσα γράφονται και λέγονται, βασικός στόχος όλων των βαλκανικών χωρών
είναι η ένταξή τους στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Ορισμένες μάλιστα
χώρες επιδιώκουν την ένταξή τους με γρήγορες, συνοπτικές διαδικασίες. Στην
κατηγορία αυτή ανήκουν η Αλβανία και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Οι χώρες αυτές πιστεύουν ότι η ένταξη στους παραπάνω
θεσμούς θα τους εξασφαλίσει τη σταθερότητα, τη δημοκρατία και την οικονομική
ανάπτυξη. Οι προσδοκίες αυτές δεν είναι αβάσιμες. Ωστόσο, άποψή μου είναι ότι
η ανάπτυξη, η σταθεροποίηση και ο εκδημοκρατισμός των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης
μπορούν να διασφαλισθούν με την ενσωμάτωσή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πολύ
λιγότερο με την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ. Η εμπειρία δείχνει ότι η Ένωση είναι ο
κατ’ εξοχήν θεσμός, κατάλληλος για την «εξαγωγή» δημοκρατίας, σταθερότητας και
ευημερίας. Οι περιπτώσεις της Ελλάδας, Ισπανίας και Πορτογαλίας είναι
ιδιαίτερα χαρακτηριστικές από την άποψη αυτή.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη δημοκρατία και την κοινωνία των πολιτών, η Ε.Ε.
εμφανίζεται ως ο μόνος θεσμός που μπορεί να συμβάλει με τις πολιτικές, τα μέσα
και την κουλτούρα που διαθέτει στη διαδικασία ανάπτυξής τους, με την
προϋπόθεση βέβαια ότι συνυπάρχουν ορισμένοι εσωτερικοί παράγοντες. Και τελικά
το πρόβλημα σταθερότητας του βαλκανικού χώρου είναι κυρίως πρόβλημα
δημοκρατίας, δημοκρατικών θεσμών και κοινωνίας των πολιτών. Επομένως, η
οριστική απάντηση στο πρόβλημα του βαλκανικού χώρου δεν μπορεί να είναι άλλη
παρά η σταδιακή ενσωμάτωση της περιοχής στους θεσμούς της Ε.Ε. και η ενεργός
συμμετοχή της Ένωσης στη διαδικασία προετοιμασίας των χωρών αυτών για πλήρη
ένταξη. Το θετικό είναι ότι η Ε.Ε., έπειτα από σχετικές πρωτοβουλίες της
Ελλάδας και άλλων χωρών (Γερμανίας), εμφανίζεται επιτέλους να κατανοεί τη
σημασία ανάπτυξης μιας περισσότερο ολοκληρωμένης στρατηγικής για την περιοχή
των Βαλκανίων / Ν.Α. Ευρώπης, στρατηγική που θα βοηθήσει την περιοχή να
ενταχθεί στο ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα. Η επεξεργασία του «Συμφώνου
Σταθερότητας» για την περιοχή που έχει ξεκινήσει, στη βάση των ελληνικών και
γερμανικών προτάσεων, αντιπροσωπεύει αξονικό μέρος της στρατηγικής αυτής.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.