ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η Μπιλιάνα είναι ακόμα εκεί

Μπιλιάνα Σερμπλιάνοβιτς, καθημερινές «ανταποκρίσεις» από το βομβαρδιζόμενο
Βελιγράδι. Θλίψη, πείσμα, σαρκασμός. Σπαραγμός.

«Θα ήθελα να τελειώσει αυτός ο πόλεμος πριν αρχίσει να μας αρέσει» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσσο»)

«Κάθε μέρα αναρωτιέμαι γιατί βρίσκομαι ακόμη σ’ αυτή την πόλη. Τι περιμένω, τι
πρέπει ακόμα να συμβεί, πόσο πιο πρωτόγονη πρέπει να γίνει η καθημερινότητά
μου για να παραδεχθώ ότι με νίκησαν κι ότι πρέπει επιτέλους να φύγω από εδώ
πέρα; Τους τελευταίους μήνες, όταν σκεπτόμουν τη φρίκη που μας περίμενε,
παρηγοριόμουν λέγοντας ότι όταν έλθουν τα χειρότερα θα φύγω και δεν θα το
μετανιώσω ποτέ».

Η Μπιλιάνα είναι 28 ετών. Θεατρική συγγραφέας γνωστή στο εξωτερικό κυρίως από
το έργο της «Η Τριλογία του Βελιγραδίου» που παίζεται αυτή την εποχή στην
Έσση, έχει ξεκινήσει από τις πρώτες μέρες του πολέμου να γράφει ένα ημερολόγιο
που δημοσιεύεται καθημερινά στη «Ρεπούμπλικα». Τη μια μέρα διηγείται το ντους
που έκανε υπό το φως των κεριών, δοκιμάζοντας αυτό που της είχε πει ένας φίλος
της από το Σαράγεβο: ότι μπορείς να πλυθείς ολόκληρος με ενάμιση λίτρο νερό.
Την άλλη θυμάται ότι οι Σέρβοι έδιναν πάντα στα παιδιά τους ονόματα των
πρωταγωνιστών της επικαιρότητας και αναρωτιέται πώς θα λέγονται τα παιδιά της
νέας γενιάς: Βίκτορ (Τσερνομίρντιν), Στελθ ή PVO (αντιαεροπορική άμυνα στα
σερβικά); Μια άλλη μέρα, πάλι, αποφασίζει να μπει στο πετσί του Μιλόσεβιτς.
Φαντάζεται ότι φωνάζει τον αρραβωνιαστικό της και τον διατάζει να της
ετοιμάσει καφέ, να της φέρει ζεστά κρουασάν και στη συνέχεια να εξαφανιστεί
γιατί την ενοχλεί. Εκείνος ψελλίζει πως δεν μπορεί να την ικανοποιήσει γιατί
δεν υπάρχει ρεύμα, της προτείνει όμως να της ετοιμάσει ένα φραπέ, κι αυτή δεν
καταλαβαίνει γιατί ένας τόσο έξυπνος και ευαίσθητος άνθρωπος είναι τόσο
ευγενικός μαζί της, γιατί δεν οργανώνει ένα πραξικόπημα για να της αφαιρέσει
την εξουσία.

Το ποτήρι όμως σιγά-σιγά γεμίζει. Στο χθεσινό της κείμενο, η Μπιλιάνα
σημειώνει ότι η τραγωδία ήταν προδιαγεγραμμένη, ότι όλοι οι άνθρωποι με
στοιχειώδη λογική σχεδίαζαν εδώ και μια δεκαετία μια εναλλακτική ζωή και οι
περισσότεροι έφυγαν με τις πρώτες βόμβες για χώρες με πιο έξυπνες κυβερνήσεις.
Αλλά εκείνη έβρισκε πάντα δικαιολογίες για να μείνει. Έλεγε πως θα φύγει μόλις
δει τους ξένους διπλωμάτες να εγκαταλείπουν το Βελιγράδι, αλλά δεν το έκανε.
Έλεγε πως δεν θα δει την πρώτη βόμβα να πέφτει στη χώρα της, κι έχει δει πάνω
από χίλιες. Έλεγε πως μόλις χάσει τη δουλειά της θα πάει κάπου όπου θα
αισθάνεται χρήσιμη, αλλά είναι ακόμα εκεί. Έλεγε πως άμα αρχίσει το καθεστώς
να λύνει τους λογαριασμούς του με τους αντιπάλους του, θα έχει φύγει. Μα τα
βήματά της δεν την πήγαν πουθενά.

«Η αγαπημένη μου πόλη είναι άδεια και κατεστραμμένη. Το πρόσωπό μου έγινε
γκρίζο. Κι όμως είμαι πάντα εδώ. Δεν ξέρω γιατί, αλλά υπάρχει μια δύναμη που
με εμποδίζει να φύγω. Μια δύναμη που ίσως ονομάζεται ελπίδα».