ΔΡΟΜΟΙ

… του σουρεαλισμού, ο Αρτώ και ο Μπατάιγ, οι πιο μεγάλοι, έχουν πέσει θύματα
της ταραγμένης ιστορίας του αιώνα μας. Απωθήθηκαν σιγά-σιγά στο περιθώριο από
τους πολιτικά στρατευμένους συγγραφείς του καιρού τους (Αραγκόν, Σελίν, Σαρτρ,
Μαλρώ, Καμύ). Είναι η Ιστορία των μεγάλων ανατροπών του 1930: σταλινισμός,
φασισμός, ναζισμός. Από τη μια μεριά ο ολοκληρωτισμός, από την άλλη η
δημοκρατία, είναι το σταθερό ντεκόρ. Παντού άσπρο και μαύρο. Ό,τι ανήκει στα
ενδιάμεσα χρώματα του φάσματος, δεν αναγνωρίζεται, είναι χωρίς ταυτότητα.
Χαρακτηρίζεται παροξυσμός, ερωτισμός, ανευθυνότητα, μυστικισμός, αμοραλισμός.
Έτσι, ο Αρτώ είναι παλαβός, ο Μπατάιγ ακόλαστος, ο Ζενέ κλεφταράς.
Μεγαλοφυΐες, βέβαια, μα που έχουν το μειονέκτημα να είναι πάρα πολύ
περίπλοκες, πάρα πολύ ιδιόρρυθμες και γι’ αυτό ελάχιστα εκμεταλλεύσιμες. Ο
ένας περνιέται για Χριστός, ο άλλος σέρνεται στα μπορντέλα και ο τρίτος είναι ομοφυλόφιλος.

… γράφει ο Φιλίπ Σολέρ στη «Μοντ», θα αποδειχτεί πως ο Ζορζ Μπατάιγ ήταν το
επίκεντρο της μεγάλης έκρηξης στη σκέψη του εικοστού αιώνα. Φλογερός και
επικίνδυνος, δυσάρεστος και ενοχλητικός, έτσι βγαίνει ο Μπατάιγ μέσα από τα
ίδια του τα κείμενα ­ τα περισσότερα άγνωστα ­ που εκδίδονται στη Γαλλία με
τον τίτλο «Ο μαθητευόμενος μάγος» (Ed. de la Difference).

… τα σύγχρονα και τα μεγάλα, γράφει ο Μπατάιγ, είναι θρησκευτικά φαινόμενα.
Για την κατανόησή τους, χρειάζεται μια νέα κοινωνιολογία, μια κοινωνιολογία
του «ιερού», που θα συνδυάζει τη γνώση των πρωτόγονων κοινωνιών και μύθων με
την ατομική ύπαρξη. Δυο ονόματα επαναλαμβάνει αδιάκοπα: του Σαντ και του
Νίτσε. Ο κόσμος γίνεται ένα παγκόσμιο χωριό. «Ολόκληρη η ανθρωπότητα
απειλείται από ένα απέραντο σύστημα υποδούλωσης για όλους». Τίποτα δεν
αντιστέκεται μπροστά σε αυτό το ξέσπασμα της βίας: ούτε ο χριστιανισμός ούτε ο
σοσιαλισμός που είναι η λαϊκή του προέκταση. Όλα συμβαίνουν σαν ο άνθρωπος να
είναι ανίσχυρος να αντισταθεί στον τρόμο, να κοιτάξει τον θάνατο καταπρόσωπο,
να εξεγερθεί στη δουλεία που του επιβάλλουν. Η σκέψη διαστρέφεται από τους
αντιπάλους της. Ο Στάλιν σκοτώνει τον Μαρξ, ο Χίτλερ σκοτώνει τον Νίτσε.

… «εκλεκτική κοινότητα ξεπηδάει εδώ σαν η αντίθετη σε όλες τις κοινότητες
αίματος, εδαφών και συμφερόντων». Προκλητική, όπως τη φαντάστηκε ο Αντρέ Μασόν
(σκίτσο): ένας ακέφαλος άνθρωπος με αστέρια στο στήθος, με κοιλιά σαν
λαβύρινθο, με μια νεκροκεφαλή στη θέση του φύλου και με ένα εγχειρίδιο και μια
φλεγόμενη καρδιά σαν βόμβα στα χέρια. Μέλη αυτής της κοινότητας, ο Μπατάιγ και
οι φίλοι του «συνεδριάζουν» κάτω από ένα κεραυνοβολημένο δέντρο, στο δάσος του
Μαρλί. Αστείο; Ναι. Σοβαρό; Επίσης. Γιατί «το κάθε αστείο έχει μια ασυνήθιστη
αρετή: σπάει τον κύκλο των συνειδητών εννοιών». Και «όταν συνδέουμε μια
υπέρτατη χαρά με τη φρικτή σκέψη του θανάτου, όταν συνδέουμε την ειρωνεία με
τον φόβο, τότε πετυχαίνουμε την πιο μεγάλη απελευθέρωση». Το πιο δύσκολο είναι
να διατηρήσει κανείς αυτά τα δύο σε ισορροπία. Το ομολογεί και ο ίδιος ο
Μπατάιγ, όταν γράφει, το 1939, με το ξέσπασμα του πολέμου: «Θα μείνω μόνος»
Δεν είμαστε όλοι, κάθε τόσο, μπροστά στον πόλεμο;