Μειώνεται η διαφορά ΠΑΣΟΚ από Ν.Δ.

Έξι εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές της 13ης Ιουνίου η μορφή που θα
προσλάβει και η έκβαση που θα έχει η συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση
παραμένουν ακόμη, σε μεγάλο βαθμό, αδιευκρίνιστες και ρευστές.

Το περιορισμένο ενδιαφέρον του εκλογικού σώματος για τις ευρωεκλογές και
επομένως το ενδεχόμενο να παρατηρηθεί, για πρώτη φορά, σημαντική αύξηση της αποχής

* Η αβεβαιότητα για το γενικότερο πολιτικό κλίμα (εσωτερικό και κυρίως
διεθνές) που θα επικρατεί κατά την προεκλογική περίοδο

* Η αναπόφευκτη ασάφεια ως προς το συγκεκριμένο διακύβευμα της εκλογής (τι
θεωρείται από κάθε κόμμα ως «νίκη» και τι επιπτώσεις μπορεί να έχει το όποιο αποτέλεσμα)

Καθιστούν εκ των πραγμάτων επισφαλή οποιαδήποτε πρόβλεψη ως προς την έκβαση
των ευρωεκλογών και τις ενδεχόμενες προεκτάσεις που μπορεί να έχει.

Ήδη, η μεταστροφή του πολιτικού κλίματος που παρατηρήθηκε μετά το συνέδριο του
ΠΑΣΟΚ και κυρίως μετά την έναρξη του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, φαίνεται να
έχει άμεσες επιπτώσεις και στις τάσεις που διαμορφώνονται ως προς την πρόθεση
ψήφου. Όπως προκύπτει από την έρευνα της V. PRC για το «πολιτικό βαρόμετρο»
των «ΝΕΩΝ», η διαφορά ανάμεσα στα δύο μεγάλα κόμματα, που, μετά τις δημοτικές
και νομαρχιακές εκλογές, έτεινε να διευρυνθεί σημαντικά υπέρ της Ν.Δ., έχει
σήμερα περιοριστεί στις 5 περίπου ποσοστιαίες μονάδες ­ δηλαδή στο επίπεδο που
βρισκόταν στη διάρκεια του δεύτερου χρόνου της τετραετίας.

Τα ποσοστά

Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της παρούσας έρευνας, η πρόθεση ψήφου για τη
Ν.Δ., σε περίπτωση βουλευτικών εκλογών, βρίσκεται στο 32,5% (32,3% για
ευρωεκλογές), για το ΠΑΣΟΚ στο 27,1% (26,9% για ευρωεκλογές), για το ΚΚΕ στο
5,1% (αντίστοιχα 5,3%), για τον ΣΥΝ στο 4,6% (αντίστοιχα 5,6%) και για το
ΔΗΚΚΙ στο 5,8% (αντίστοιχα 5,5%).

Πρέπει πάντως να σημειωθεί εδώ ότι οι αποκλίσεις που εμφανίζονται ανάμεσα στα
δύο είδη πρόθεσης ψήφου (ευρωεκλογές / βουλευτικές εκλογές) είναι εξαιρετικά
περιορισμένες, γεγονός που έρχεται σε προφανή αντίφαση με την έως τώρα
εμπειρία. Πρόκειται για, διαπιστωμένη και στο παρελθόν, αδυναμία των ερευνών
κοινής γνώμης να αποτυπώσουν εκ των προτέρων διαφοροποιήσεις στην εκλογική
συμπεριφορά που δεν είναι συνειδητά προαποφασισμένες, αλλά προκαλούνται από τη
διαφορετική δυναμική της προεκλογικής περιόδου και οφείλονται κυρίως στις
επιλογές που τελικώς υιοθετεί το αποστασιοποιημένο και ρευστό τμήμα του
εκλογικού σώματος ­ ιδίως σε περίπτωση εκλογών δεύτερης τάξης, όπως είναι οι ευρωεκλογές.

Η μείωση της διαφοράς ανάμεσα στη Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, που καταγράφει η παρούσα
έρευνα, προκύπτει ως το συνδυασμένο αποτέλεσμα της ελαφράς ανάκαμψης που
παρουσιάζει η πρόθεση ψήφου για το ΠΑΣΟΚ (27,1%, σήμερα, ενώ επί ένα χρόνο και
πλέον είχε συμπιεστεί στο 24% με 25%) και της αντίστοιχης σταθεροποίησης της
Ν.Δ. στο επίπεδο του 32% από τις αρχές του 1999.

Η συσπείρωση της Ν.Δ.

Όπως διαπιστώνεται από τον σχετικό πίνακα ­ ο οποίος ανακεφαλαιώνει τα
κυριότερα στοιχεία δύο «βαρομετρικών» ερευνών που αναφέρονται στην τρέχουσα
τετραετία ­ η Ν.Δ., από τις αρχές του 1999, έχει επιτύχει μία εντυπωσιακή
συσπείρωση των ψηφοφόρων της (πάνω από 90%) σε επίπεδα πρωτοφανή για μη
προεκλογική περίοδο, τα οποία μέχρι τώρα ήταν γνωστά μόνον από ορισμένα
μονολιθικά κομμουνιστικά κόμματα σε παλαιότερες δεκαετίες. Ο κόσμος της Ν.Δ.
δείχνει να έχει διαμορφώσει, στη συντριπτική του πλειοψηφία, μια ισχυρή
αίσθηση παραταξιακής ταύτισης, η οποία εδράζεται σε συνεκτικά στοιχεία με
έντονα συντηρητική ιδεολογική χροιά. Η συσπείρωση αυτή οδηγεί αυτόματα την
πρόθεση ψήφου για τη Ν.Δ. σε επίπεδο σαφώς ανώτερο του 30% και της δίνει
βάσιμες ελπίδες ότι τελικά, στην κάλπη των ευρωεκλογών, το ποσοστό της δεν
μπορεί να είναι κατώτερο από 36% με 37%. Μένει φυσικά να διαπιστωθεί αν η
(σήμερα καταγραφόμενη) συσπείρωση θα διατηρηθεί και κατά την προεκλογική
περίοδο, τι επιπτώσεις είναι ενδεχόμενο να έχει το νέο κόμμα που ίδρυσε ο Στ.
Μάνος και ως ποιο βαθμό η Ν.Δ. θα κατορθώσει, όχι μόνο να συσπειρώσει, αλλά
και να κινητοποιήσει τους οπαδούς της.

Ταλαντεύσεις

Σε αντίθεση με τη Ν.Δ. ­ η οποία εμφανίζεται ως ένα μεγάλο, σταθερό και
συνεκτικό κόμμα το οποίο όμως αυτοτοποθετείται στο περιθώριο του εκλογικού
ανταγωνισμού ­ το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο επίκεντρο του ανταγωνισμού και
χαρακτηρίζεται από συνεχείς ταλαντεύσεις ως προς τη συνεκτικότητά του. Όπως
φαίνεται, χαρακτηριστικά στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα των δημοσκοπήσεων, η
συσπείρωση των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, ήδη από τις αρχές του δεύτερου χρόνου της
τετραετίας, είχε πέσει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, μεταξύ 61% και 63%. Τα
ευρήματα της παρούσας έρευνας υποδεικνύουν μια τάση ανάκαμψης (με τη
συσπείρωση του ΠΑΣΟΚ στο 69,2%), το τελικό αποτέλεσμα της οποίας είναι πάντως
δύσκολο να προσδιοριστεί.

Γιατί η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι η συσπείρωση των ψηφοφόρων του
ΠΑΣΟΚ αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευμετάβλητο μέγεθος, άμεσα επηρεαζόμενο από τις
διακυμάνσεις της συγκυρίας. Έτσι, π.χ. μετά την ανάληψη της Ολυμπιάδας η
συσπείρωση του ΠΑΣΟΚ εκτινάχθηκε στο 76%, ενώ μετά τη σύλληψη Οτζαλάν
κατρακύλησε στο 57%.

Ευμετάβλητη

Αλλά ακόμη κι αν εγκαταλείψει κανείς τις διακυμάνσεις που εμφανίζονται
(πιθανώς μεγεθυμένες) στις δημοσκοπήσεις και περιοριστεί στην πραγματικότητα
των εκλογικών αναμετρήσεων και πάλι θα διαπιστώσει το ευμετάβλητο της
συσπείρωσης του ΠΑΣΟΚ. Έτσι, έπειτα από μια τρίχρονη κυβερνητική θητεία, με
αλλαγή ηγεσίας και δημιουργία αντίπαλου κόμματος από τον κορμό του (ΔΗΚΚΙ), το
ΠΑΣΟΚ επανασυσπείρωσε, τον Σεπτέμβριο του 1996, το 84% των ψηφοφόρων του το
1993. Ενώ, τον Ιούνιο του 1994, οκτώ μόλις μήνες μετά τον προηγούμενο εκλογικό
του θρίαμβο, η συσπείρωσή του στις ευρωεκλογές περιορίστηκε στο 80%.

Οι δύο αυτοί ενδεικτικοί συντελεστές συσπείρωσης μεταφράζονται σε αντίστοιχη
εκλογική επιρροή 33% και 35% για το ΠΑΣΟΚ. Μένει φυσικά να διαπιστωθεί αν το
ΠΑΣΟΚ θα μπορέσει, στις έξι εβδομάδες που απομένουν ­ εκμεταλλευόμενο και την
ευνοϊκή μεταστροφή της κοινής γνώμης όσον αφορά την αξιολόγηση της κυβέρνησης
και του Πρωθυπουργού ­ να πετύχει την επανασυσπείρωση εκείνων των (πρώην)
ψηφοφόρων του, που σήμερα εμφανίζονται ως «αναποφάσιστοι» (13,1% της εκλογικής
του βάσης το 1996), ώστε να υλοποιήσει τουλάχιστον τους μίνιμουμ στόχους του.