Ρωγμές στη «σκληρή γραμμή»

Σοβαρά ρήγματα παρουσιάζει από χθες η «σκληρή γραμμή» του ΝΑΤΟ, το οποίο
είχε μια κακή μέρα τόσο στο επίπεδο των εντυπώσεων όσο και στο στρατιωτικό
επίπεδο. Ο πρόεδρος Κλίντον αντιμετωπίζει ήδη πιέσεις στο εσωτερικό των
Ηνωμένων Πολιτειών, στην Ευρώπη οι λαϊκές αντιδράσεις διογκώνονται και η Μόσχα
δείχνει να μπαίνει δυναμικά στο διπλωματικό παιχνίδι.

Η απελευθέρωση των τριών Αμερικανών ομήρων από τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, η
απώλεια δύο ΝΑΤΟϊκών αεροσκαφών και ο «κατά λάθος» βομβαρδισμός λεωφορείου με
47 αμάχους νεκρούς δημιούργησαν εξαιρετικά κακή εικόνα για τη Συμμαχία,
ενισχύοντας τις φωνές που ζητούν πολιτική λύση. Ανάμεσά τους και ο ίδιος ο
Τζέσε Τζάκσον, που παρέλαβε τους ομήρους, αλλά και ο ηγέτης της
ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τρεντ Λοτ, που ζήτησε την επανάληψη
των διπλωματικών προσπαθειών για ειρηνική λύση στο Κόσοβο.

Προβληματισμός στην Ελλάδα

Την ίδια στιγμή, προβληματισμός επικρατεί στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών
για τις συνέπειες που μπορεί να έχει για τη χώρα μας τυχόν απομόνωσή της στους
κόλπους του ΝΑΤΟ ­ καθώς η εκτίμηση που επικρατεί είναι ότι Αμερικανοί και
Ευρωπαίοι συμφωνούν πλήρως. Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι οι μόνες «διαφωνίες»
που υπάρχουν είναι στο ζήτημα της νομιμοποίησης των ενεργειών εις βάρος της
Γιουγκοσλαβίας: υπάρχουν κάποιες χώρες που επιθυμούν τη νομική κάλυψη του ΟΗΕ,
θέση που συμμερίζεται και η Αθήνα.

Ο Γάλλος πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν, από την Αίγυπτο όπου βρίσκεται, έθεσε
ευθέως το ζήτημα αυτό. Όπως είπε, «σε ό,τι μας αφορά, το ΝΑΤΟ είναι ένας
περιφερειακός οργανισμός ασφάλειας κι όχι ένας παγκόσμιος οργανισμός και δεν
πιστεύω ότι θέλει να υποκαταστήσει τα Ηνωμένα Έθνη». Ο κ. Ζοσπέν, βέβαια,
υπερασπίσθηκε ταυτοχρόνως τους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς.

«Υπό διεθνή προστασία»

Στις διπλωματικές προσπάθειες για το Κόσοβο αναφέρθηκε ο Γάλλος υπουργός
Εξωτερικών, ο οποίος μιλώντας ξεχωριστά από τον Ζοσπέν είπε πως «δεν μπορούμε
να πούμε ότι οι διπλωματικές προσπάθειες έχουν αποτύχει… Η μελλοντική θέση
είναι ότι το Κόσοβο θα πρέπει να τεθεί υπό διεθνή προστασία. Το θέμα αυτό
βρίσκεται υπό συζήτηση από τα δυτικά και ευρωπαϊκά κράτη και τον Ρώσο εταίρο».

Ελπίδες για εξεύρεση πολιτικής λύσης μέσα στις προσεχείς εβδομάδες δίνει και η
συμφωνία η οποία επετεύχθη στη Βιέννη μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων βουλευτών,
παρουσία εκπροσώπου του Βελιγραδίου. Μολονότι οι υπογράφοντες δεν εκφράζουν
τις κυβερνήσεις τους, σε επίπεδο εντυπώσεων ενισχύθηκε η αίσθηση ότι
τουλάχιστον η Μόσχα και η Ουάσιγκτον μπορούν «να τα βρουν».

Στην Ουάσιγκτον

Η εντύπωση αυτή ενισχύθηκε σημαντικά και από την ανακοίνωση ότι ο Ρώσος
απεσταλμένος για το Κόσοβο, Βίκτορ Τσερνομίρντιν μεταβαίνει σήμερα στην
Ουάσιγκτον προκειμένου να ενημερώσει τον Μπιλ Κλίντον για την αποστολή του.
Της αποστολής προηγήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία του Μπορίς Γιέλτσιν με τον
Αμερικανό πρόεδρο ­ ενώ ο κ. Τσερνομίρντιν μεταφέρει και επιστολή του κ.
Γιέλτσιν προς τον πλανητάρχη.

Δύσκολη διαπραγμάτευση

Στην Αθήνα, διπλωματικές πηγές εκτιμούσαν ότι «αργά ή γρήγορα η όλη υπόθεση θα
περάσει στον ΟΗΕ», απέφευγαν ωστόσο το κλίμα υπεραισιοδοξίας. Μάλιστα, ο
υπουργός Άμυνας Άκης Τσοχατζόπουλος προειδοποίησε ότι «η διαπραγμάτευση αυτή
δεν θα είναι εύκολη, θα χρειασθούν αρκετές μέρες. Διότι αυτό που θα λυθεί δεν
είναι τελικά ο τρόπος που θα σταματήσουν οι βομβαρδισμοί.

Η λύση έχει να κάνει με τη μελλοντική επιλογή ολοκλήρωσης πλέον της Νέας
Γιουγκοσλαβίας, όσο και τον συσχετισμό δυνάμεων και πολιτικής παρέμβασης από
δω και πέρα σε ολόκληρη την περιοχή των Βαλκανίων. Αυτό “παίζεται” και γι’
αυτό δεν θα είναι ούτε μονομερής ούτε εύκολη αυτή η διαπραγμάτευση».

Τους προβληματισμούς αυτούς του κ. Τσοχατζόπουλου συμμερίζεται και το
υπουργείο Εξωτερικών, κύκλοι του οποίου εκφράζουν κάποιους φόβους μήπως τυχόν
η «φιλοσερβική» στάση της ελληνικής κοινής γνώμης «στοιχίσει» στη μεταπολεμική
θέση της χώρας. Γι’ αυτό και υποστηρίζουν πλέον ότι η Ελλάδα οφείλει να λάβει
μέρος ακόμη και σε μια δύναμη επιβολής της ειρήνης (peace making), έστω κι αν
αυτή δεν έχει τη συγκατάθεση του κ. Μιλόσεβιτς, εφόσον έχει υιοθετηθεί από τον ΟΗΕ.

Κυβερνητικοί παράγοντες, ωστόσο, εκφράζουν επιφυλακτικότητα για τυχόν
περαιτέρω προσέγγιση της Ελλάδας με τη θέση του ΝΑΤΟ, καθώς αυτή μπορεί να
έχει κόστος εν όψει των ευρωεκλογών.

Το non paper

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου ολοκληρώνει σήμερα την επεξεργασία
του non peper που θα παραδώσει στην Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και τη γερμανική
προεδρία της Ε.Ε. Σε αυτό αναπτύσσονται τα σημεία προσέγγισης
Δύσης-Βελιγραδίου, τα σημεία σύγκρουσης και τα σημεία που επιδέχονται
διπλωματικών προσπαθειών για βελτίωση.

Την ίδια στιγμή, σύγχυση φαίνεται να επικρατεί στους κόλπους του ΝΑΤΟ, αλλά
και στην Αθήνα, για τις νηοψίες που θα γίνονται στην Αδριατική προκειμένου να
εφαρμοσθεί το εμπάργκο πετρελαίου στο Βελιγράδι. Τα πρακτικά προβλήματα
παραμένουν στη στρατιωτική επιτροπή του ΝΑΤΟ, που δεν έχει κατορθώσει να
συμφωνήσει σε θέματα όπως το γεωγραφικό πλάτος εφαρμογής.