Ρούμπιν: Θωρακίστε το χρηματοπιστωτικό σύστημα

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ δημοσιοποίησε πρόσφατα τις σκέψεις για την
ανάγκη διόρθωσης του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Μίλησε για
παρεμβάσεις – δικλίδες προστασίας από τις μελλοντικές χρηματοπιστωτικές αστάθειες

Ο Ρόμπερτ Ρούμπιν, υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι δεν χρειαζόμαστε νέους θεσμούς για την προστασία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Χρειαζόμαστε βελτίωση των υφισταμένων

Ιδού η πρόκληση: Διορθώστε το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα με τέτοιο τρόπο
που να μην είναι πλέον ευάλωτο σε κρίσεις όπως αυτές της Ασίας, της Ρωσίας και
της Βραζιλίας.

Διατηρήστε τη ροή επενδυτικών κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες διότι
αυξάνεται ο πλούτος τους.

Αλλάξτε, όμως, τους κανόνες για να μειωθούν οι κίνδυνοι από τον πανικό-φυγή
των επενδυτών σε περιόδους κρίσεων.

Ο Ρόμπερτ Ρούμπιν, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών έκανε πρόσφατα γνωστές
τις απόψεις του για τους τρόπους αποφυγής των κρίσεων του παγκοσμίου
χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ο ισχυρότερος παράγοντας οικονομικής πολιτικής στον πλανήτη αποκάλυψε ότι «το
υφιστάμενο σύστημα θα υποστεί πολλές αλλαγές, αλλά όχι θεμελιώδεις».

Με αυτά τα λόγια ουσιαστικά προανήγγειλε τις αλλαγές που αποφάσισαν στη
συνέχεια οι επτά ισχυρές βιομηχανικές χώρες του πλανήτη σε συνεργασία με το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Ο Ρούμπιν, στην ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς των ΗΠΑ, ανέφερε μια
μεγάλη λίστα από προτάσεις για την επιδιόρθωση της «παγκόσμιας
χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής» ­ ένα θέμα που ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος
Μπιλ Κλίντον χαρακτήρισε κρίσιμο για την προστασία της παγκόσμιας οικονομίας
από τους παράγοντες αστάθειας.

Την ίδια στιγμή, ο Ρούμπιν απέρριψε τα σχέδια που διάφοροι ειδικοί έσπευδαν να
προτείνουν μετά την κατάρρευση των νομισμάτων και των χρηματιστηρίων σε πολλές
αναπτυσσόμενες χώρες: «Δεν υπάρχουν απλές απαντήσεις όπως δεν υπάρχουν και
μαγικές συνταγές.

Υπάρχουν κάποια προβλήματα για τα οποία δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να βρούμε
μια απόλυτα ικανοποιητική λύση.

Η μεταρρύθμιση δεν θα είναι μία και μόνο εκ βαθέων αλλαγή, αλλά μια συλλογή
από δράσεις που θα πραγματοποιηθούν σταδιακά».

Εξέπληξε

Η ομιλία του Ρούμπιν έκρυβε και μια έκπληξη. Υποστήριξε ότι οι χώρες που
εφαρμόζουν συναλλαγματική πολιτική σταθερών ισοτιμιών, δεν πρέπει να λαμβάνουν
διεθνή βοήθεια διάσωσης όταν μπαίνουν στο στόχαστρο κερδοσκόπων που ποντάρουν
σε υποτίμηση των νομισμάτων τους. Πολλές από τις κρίσεις των τελευταίων μηνών
­ για παράδειγμα στην Ταϊλάνδη, τη Ρωσία και τη Βραζιλία ­ αφορούσαν
κυβερνήσεις που ασκούσαν ανεπιτυχή συναλλαγματική πολιτική σύνδεσης των
νομισμάτων τους με ισχυρά νομίσματα.

Στελέχη του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, όπως αρκετοί οικονομολόγοι,
κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι χώρες αυτές πρέπει να αφήσουν στις δυνάμεις
της αγοράς την απόφαση για το επίπεδο των ισοτιμιών των νομισμάτων τους.
Ωστόσο, ο Ρούμπιν δεν έφτασε τόσο μακριά ώστε να καταδικάσει τη συναλλαγματική
βοήθεια που προσφέρει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε περιπτώσεις όπως αυτή
της Βραζιλίας και της κρίσης του ρεάλ ­ και πράγματι είπε ότι κάτω από τις
ίδιες προϋποθέσεις θα ενέκρινε το σχέδιο διάσωσης του βραζιλιάνικου νομίσματος
και κατ’ επέκταση της οικονομίας της Βραζιλίας.

Όπως εξήγησε, η συναλλαγματική βοήθεια που προσφέρει το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο μπορεί να είναι αποδεκτή στην περίπτωση που το ύψος μιας ισοτιμίας
«κρίνεται διατηρήσιμο» ή στην περίπτωση που η κατάρρευση μιας ισοτιμίας μπορεί
να δημιουργήσει γενικευμένη αστάθεια.

Όχι υποκατάστατα

Η προσέγγιση του Ρούμπιν βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τα σχέδια – σκούπα
που απασχόλησαν τους τελευταίους μήνες τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, για τη
δημιουργία νέων οργανισμών που θα συμπληρώνουν ή θα αντικαταστήσουν το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο.

Για παράδειγμα, ο πολύς Τζορτζ Σόρος πρότεινε τη δημιουργία ενός νέου
διεθνούς οργανισμού που θα αποφασίζει ποιες χώρες είναι άξιες υποστήριξης και
θα τους εγγυάται ένα συγκεκριμένο όγκο δανείων. Μια άλλη ιδέα ήταν η
δημιουργία μιας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αρχής, που θα αστυνομεύει τα
τραπεζικά συστήματα των χωρών και θα προσπαθεί να επιβάλει το κλείσιμο των
τραπεζών που δεν μπορούν να επιβιώσουν.

Μια άλλη πρόταση αφορούσε στη δημιουργία ενός διεθνούς δικαστηρίου χρεοκοπιών,
που θα έμπαινε σε λειτουργία στην περίπτωση που κάποιο κράτος θα δήλωνε
αδυναμία αποπληρωμής των χρεών του. Το δικαστήριο θα εργαζόταν για την επίλυση
των διαφορών μεταξύ των ξένων τραπεζών και των χωρών που έχουν δανειστεί από
αυτές και αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στην εξυπηρέτηση αυτών των δανείων.

Σύμφωνα με τον Ρούμπιν, αυτές οι προτάσεις θα δημιουργούσαν περισσότερα
προβλήματα από αυτά που θα έλυναν. Για παράδειγμα, ένας γιγαντιαίος οργανισμός
χορήγησης δανείων θα μπορούσε να ενθαρρύνει τον ασύστολο δανεισμό, ενώ λίγες
θα ήταν και οι χώρες που επιθυμούσαν να προσφέρουν κάποια κυριαρχικά τους
δικαιώματα σε ένα διεθνές δικαστήριο χρεοκοπιών.

Ο Ρούμπιν εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις σχετικά με τις προτάσεις για τη
«δολαριοποίηση» των αναπτυσσόμενων χωρών ­ που σημαίνει την αντικατάσταση των
ασταθών νομισμάτων τους με το ισχυρό δολάριο ­ επισημαίνοντας ότι αυτή η λύση
θα αναγκάσει τις χώρες αυτές να παραχωρήσουν στις ΗΠΑ το δικαίωμα άσκησης της
νομισματικής τους πολιτικής.

Οι ιδέες του Ρούμπιν αφορούν στη βελτίωση του υφισταμένου συστήματος. «Το
πρόβλημα είναι ότι συχνά βρισκόμαστε μπροστά σε αντικρουόμενες εξελίξεις που
πρέπει να συμβιβάσουμε». Για παράδειγμα, ο Ρούμπιν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει
εύκολη λύση για να αποθαρρυνθούν οι δανειστές και οι επενδυτές από την
επιπόλαιη χορήγηση δανείων και την πραγματοποίηση επενδύσεων σε χώρες υψηλού
κινδύνου ­ κάτι για το οποίο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει κατηγορηθεί
ότι εντείνει μέσω της χορήγησης δανείων έκτακτης ανάγκης σε σχεδόν
χρεοκοπημένες χώρες. Έτσι, ο Ρούμπιν επεξεργάστηκε μια δέσμη ιδεών που
αποσκοπεί στην υποχρέωση των διεθνών τραπεζών και των επενδυτών σε ομόλογα να
μοιράζονται το κόστος μιας χρεοκοπίας ­ αποδεχόμενες αντί για το σύνολο της
αποπληρωμής του δανείου, ένα μικρότερο ποσό. Αυτό «είναι ένα από τα πιο
περίπλοκα ζητήματα που αντιμετωπίζουμε» επειδή οι τράπεζες και οι επενδυτές σε
ομόλογα θα αρνούνται να τοποθετήσουν κεφάλαια σε αναπτυσσόμενες χώρες, αν ο
κίνδυνος χρεοκοπίας τους είναι μεγάλος. Ο Ρούμπιν προσυπέγραψε μια πρόταση
ανάλογη με αυτή που προώθησε του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο το περασμένο
φθινόπωρο. Η πρόταση αυτή προβλέπει ότι το ΔΝΤ θα παρέχει την υποστήριξή του
σε χώρες που χρεοκοπούν «κάτω από εξαιρετικές καταστάσεις», με δεδομένο ότι οι
κυβερνήσεις τους είχαν καταβάλει προσπάθειες να βάλουν τάξη στην οικονομία. Ο
Ρούμπιν σημείωσε ότι έχουν ήδη γίνει κάποια βήματα, όπως η βελτίωση της
πρόσβασης στα στοιχεία που περιγράφουν την οικονομική κατάσταση των κρατών.
Χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες, είπε ότι η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα
υποβάλει πολύ σύντομα προτάσεις για στενότερο έλεγχο των βραχυπρόθεσμων
κερδοσκοπικών κεφαλαίων (hedge funds) και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που
έχουν κατηγορηθεί για την απότομη απόσυρση των κεφαλαίων τους από τις
αναδυόμενες αγορές.

Υπερασπιζόμενος τις προτάσεις του, τόνισε: «Με την πάροδο του χρόνου, οι
προτάσεις αλλά και τα βήματα που κάναμε θα αποδειχθεί ότι συνθέτουν ένα
πανίσχυρο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Το αποτέλεσμα θα είναι μια πιο δυνατή
παγκόσμια οικονομία. Μια οικονομία λιγότερο ευάλωτη στις κρίσεις και καλύτερα
εφοδιασμένη για να τις αντιμετωπίζει. Θα είναι, τέλος, μια οικονομία που θα
απολαμβάνει μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης».

Οι προτάσεις του Ρούμπιν διατυπώθηκαν λίγες ημέρες πριν από τη συγκέντρωση
εκπροσώπων των επτά ισχυρών και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην
Ουάσιγκτον. Οι επαφές μεταξύ τους είχαν σαν αποτέλεσμα την απόφαση για την
σταδιακή εφαρμογή μιας δέσμης μέτρων που θα προστατεύουν το παγκόσμιο
χρηματοπιστωτικό σύστημα. Για παράδειγμα αποφασίστηκε η δημιουργία μιας νέας
γραμμής συνεχούς πίστωσης των αναπτυσσόμενων χωρών που αντιμετωπίζουν
προβλήματα με την εξυπηρέτηση των δανείων τους, υπό την προϋπόθεση ότι οι
χώρες αυτές εφαρμόζουν πολιτικές σταθεροποίησης και ενδυνάμωσης. Τέλος, μεταξύ
των προτάσεων που υιοθετήθηκαν ήταν ο μεγαλύτερος έλεγχος της ροής των
βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών κεφαλαίων.