Είναι η ώρα για την Ευρώπη να αναλάβει τις ευθύνες της

Η κλιμάκωση των ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων καθιστά δυσχερή την εξεύρεση μιας
βιώσιμης πολιτικής λύσης, οδηγεί στη γενικότερη αποσταθεροποίηση της περιοχής
μας και αυξάνει τις πληγές που θα αφήσει πίσω του αυτός ο παράλογος και
ακήρυκτος πόλεμος. Επιπλέον, η ενδεχόμενη «λιβανοποίηση» της Βαλκανικής θα
έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και ευημερία.

Με τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη είχε τη μεγάλη ιστορική
ευκαιρία να συγκροτήσει ένα ευρωπαϊκό σύστημα συλλογικής ασφάλειας και
συνεργασίας με επίκεντρο την Ευρωπαϊκή Ένωση αφενός, και αφετέρου να επιδιώξει
σε διεθνές επίπεδο, και ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ΟΗΕ, την ανάδειξή της σε
έναν αυτόνομο πόλο ισορροπίας, ειρήνης και συνεργασίας.

Ωστόσο, συνεχίστηκε η υποβάθμιση του ΟΗΕ, που είχε ήδη ξεκινήσει από τη
δεκαετία του ’80 με ευθύνη κυρίως των ΗΠΑ, αλλά και την ανοχή των μεγάλων
ευρωπαϊκών κρατών. Οι βομβαρδισμοί της Γιουγκοσλαβίας έδωσαν τη χαριστική βολή
στη λειτουργία του. Με την ανοχή και τη συνυπευθυνότητα της Ευρώπης
διαμορφώνεται μια νέα διεθνής τάξη, που δεν είναι ούτε έννομη ούτε
δημοκρατική. Αναπτύσσεται ανεξέλεγκτα μια διεθνής ηγεμονία που ορίζει
αυθαίρετα το δίκαιο και το άδικο.

Είναι κρίμα που η Ευρώπη, ενώ διαθέτει νωπή ιστορική μνήμη από πολέμους και
εμφύλιες συρράξεις, αποδέχεται το νέο αμερικανικό δόγμα που θέτει σε
αμφισβήτηση την αρχή της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των
κρατών ως ακρογωνιαίος λίθος της διεθνούς έννομης τάξης.

Αποστολή εξετελέσθη και ο Αμερικανός πιλότος ζωγραφίζει άλλο ένα σκίτσο ρουκέτας… «εύσημο» για το F-16!

Η επέμβαση στο εσωτερικό ανεξαρτήτων χωρών με το πρόσχημα της προστασίας των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανοίγει το κουτί της Πανδώρας και υπονομεύει την
ειρηνική συνύπαρξη και την ασφάλεια στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο. Αναμφίβολα,
η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα στην
ανάπτυξη της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και προϋπόθεση της οικονομικής
και εμπορικής συνεργασίας της με τις τρίτες χώρες. Δεν μπορεί, όμως, να
λειτουργεί επιλεκτικά και ως άλλοθι για την αναγόρευση ακραίων εθνικιστικών
ομάδων σε μοχλούς άσκησης πολιτικής. Η νέα εποχή δεν μπορεί να σημαίνει
παραβίαση των βασικών αρχών του Διεθνούς Δικαίου και αποδοχή της βαρβαρότητας,
με όποια μορφή και αν αυτή εκδηλώνεται.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να διεκδικήσει τον
δικό της ρόλο. Η αλήθεια είναι ότι μετά το Μάαστριχτ, η εξέλιξη της ευρωπαϊκής
ολοκλήρωσης επικεντρώθηκε στην ΟΝΕ. Εάν όμως δεν υπάρξει στο άμεσο μέλλον
ουσιαστική πρόοδος στην κατεύθυνση της πολιτικής ένωσης, τότε και η ίδια η ΟΝΕ
θα μείνει μετέωρη και θα καταστεί ευάλωτη. Η ανυπαρξία του θεσμικού πλαισίου
στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την άσκηση μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής έχει ως
αποτέλεσμα την ανάδειξη των επιμέρους συμφερόντων των κρατών-μελών, ενώ είναι
ορατές οι στρατηγικές ορισμένων κρατών για την αναβίωση των σφαιρών επιρροής
στην Ευρώπη.

Η επισήμανση των ευθυνών και των αδυναμιών της Ευρώπης είναι αναγκαία για τη
διάσωση της αξιοπιστίας του οράματος μιας Ευρώπης της Ειρήνης, της Δημοκρατίας
και της Ευημερίας. Πρέπει να παραμείνει σταθερή η επιλογή για την ανάπτυξη
μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, που θα κατοχυρώνει την ειρήνη
και την αυτονομία της Ευρώπης και θα βασίζεται στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι απαραίτητο να τεθούν όρια στον νέο ρόλο που
επιδιώκουν για το ΝΑΤΟ οι ΗΠΑ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες. Χωρίς αμφιβολία
είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο ρόλος του ΝΑΤΟ για την ασφάλεια στην Ευρώπη, αλλά
δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός ένας ρόλος διεθνούς χωροφύλακα, κηδεμόνα της
Ευρώπης και αυθαίρετου κριτή της διεθνούς νομιμότητας. Όπως επίσης θα ήταν
μεγάλο σφάλμα η απομόνωση της Ρωσίας και η δημιουργία μιας νέας ψυχροπολεμικής
διαίρεσης της Ευρώπης.

Τώρα, όμως, προέχει να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία. Να
ενθαρρυνθεί μια πολιτική συμφωνία που θα κατοχυρώνει την αυτονομία του
Κοσσυφοπεδίου εντός των συνόρων της Νέας Γιουγκοσλαβίας, θα διασφαλίζει την
επιστροφή των προσφύγων και θα εγγυάται τα δικαιώματα του Αλβανόφωνου και του
Σερβικού πληθυσμού. Αυτή η εξέλιξη προϋποθέτει τον αφοπλισμό του αποσχιστικού
κινήματος των Αλβανοφώνων του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και των σερβικών
παραστρατιωτικών ομάδων.

Η πολιτική του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς φέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης για τη
δημιουργία της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο. Αλλά δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη
λύση που να κατοχυρώνεται με στρατιωτική επιβολή και με τον αποκλεισμό της
Σερβίας. Η απομόνωση και ο διαμελισμός της Σερβίας θα αποτελέσει ένα μόνιμο
παράγοντα αστάθειας στην περιοχή.

Η ειρήνη και η σταθερότητα δεν κατοχυρώνονται με τη δημιουργία προτεκτοράτων,
την ενθάρρυνση εθνικισμών και τη δημιουργία ενός καθεστώτος κηδεμονίας στη
Βαλκανική. Μια βιώσιμη λύση οφείλει να διασφαλίζει την ειρήνη και την
σταθερότητα μέσα από την κατοχύρωση των συνόρων, τον σεβασμό των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και την προαγωγή ενός πλαισίου δημοκρατικών σχέσεων και
συνεργασίας ανάμεσα σε όλους τους λαούς της περιοχής.

Η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει την πολιτική λύση της κρίσης. Να
αντιταχθεί σε κάθε κλιμάκωση του πολέμου και στην εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων.
Χωρίς αμφιβολία η χώρα μας αντιμετωπίζει ειδικά προβλήματα ασφάλειας, για αυτό
και δεν μπορεί να επιλέξει την απομόνωση. Χρειάζεται, όμως, να διασφαλίσει σε
αυτές τις δύσκολες συνθήκες τα εθνικά συμφέροντα και τη θέση της. Ιδιαίτερα
την επόμενη μέρα, καθώς μας αφορούν άμεσα οι συσχετισμοί που θα διαμορφωθούν
και οι κανόνες που θα επικρατήσουν στην εφαρμογή της νέας διεθνούς τάξης. Για
αυτό, το μακροπρόθεσμο συμφέρον της Ελλάδας υπαγορεύει την κατοχύρωση του
ρόλου της ως παράγοντα σταθερότητας και συνεργασίας με όλους τους γειτονικούς
λαούς, την κατοχύρωση των συνόρων και τη διασφάλιση μιας βιώσιμης ειρήνης στην Βαλκανική.

Ο επίτροπος της Ελλάδας στην Κομισιόν κ. Χρήστος Παπουτσής είναι μέλος
του Εκτελεστικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ