Πιέσεις για παροχές εν όψει ευρωεκλογών

Περίπου δύο μήνες πριν από τις ευρωεκλογές, τα οικονομικά υπουργεία δέχονται
πιέσεις για προεκλογικές παροχές, την ίδια ώρα που η γιουγκοσλαβική κρίση
επιβάλλει περικοπή των δαπανών του προϋπολογισμού, για να μην κινδυνεύσουν οι
στόχοι της σύγκλισης

Τα αιτήματα που καταφθάνουν στα οικονομικά υπουργεία αφορούν σε περισσότερες
και ταχύτερες προσλήψεις, αύξηση των υπερωριών σε δημόσιους υπαλλήλους, αλλά
και παροχές σε αγρότες. Παράλληλα, ασκούνται πιέσεις για ικανοποίηση άλλων
πάγιων αιτημάτων, όπως η ρύθμιση των χρεών των νοσοκομείων.

Τα προεκλογικά αυτά αιτήματα έρχονται να συμπληρώσουν ένα τοπίο κινούμενης
άμμου, στο οποίο βαδίζει πλέον η οικονομική πολιτική. Ένα τοπίο στο πλαίσιο
του οποίου δεν δικαιολογείται εφησυχασμός για κανέναν από τους δείκτες της
σύγκλισης, αφού: 1. Ο πληθωρισμός κινδυνεύει λόγω της αύξησης της τιμής του
πετρελαίου. 2. Τα επιτόκια απειλούνται από την αβεβαιότητα που επικρατεί στις
αγορές, όπως φάνηκε από τις μαζικές πωλήσεις στην αγορά ομολόγων, την
περασμένη Τετάρτη. 3. Το δημόσιο χρέος απαιτεί καλό κλίμα στη χρηματαγορά, για
να εξασφαλιστούν τα έσοδα από τις αποκρατικοποιήσεις. 4. Το δημοσιονομικό
έλλειμμα κινδυνεύει να επιβαρυνθεί, λόγω του κόστους του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία.

Βεβαίως, τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει καμία
περίπτωση να ικανοποιηθούν προεκλογικού χαρακτήρα αιτήματα. Ο υφυπουργός
Οικονομικών κ. Νίκος Χριστοδουλάκης τονίζει, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ», ότι «θα εμμείνουμε στους στόχους του προϋπολογισμού ως προς τις δαπάνες».

Αλλά και ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων κ. Γιάννης
Στουρνάρας υποστηρίζει ότι η ικανοποίηση τέτοιων αιτημάτων «είναι πέραν κάθε
φαντασίας». Προσθέτει δε ότι «για την απόρριψή τους υπάρχει πλέον και το
“άλλοθι” των επιπτώσεων της γιουγκοσλαβικής κρίσης».

Ο κ. Ν. Χριστοδουλάκης λέει ότι παρακολουθούνται στενά οι δαπάνες του προϋπολογισμού

Ο κ. Χριστοδουλάκης, πάντως, αποκαλύπτει ότι τις ημέρες αυτές διεξάγεται
έλεγχος για την πορεία των δαπανών. Ο ίδιος, βεβαίως, αρνείται ότι αυτός
γίνεται επειδή υπάρχει κάποια ανησυχία. «Τις δαπάνες τις προσέχουμε συνεχώς»,
λέει. «Στο μέσο του χρόνου κάνουμε πάντα μία επισκόπηση της πορείας τους».

Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι στις υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας
παρακολουθούν πλέον με ιδιαίτερη προσοχή την πορεία των μεγεθών του
προϋπολογισμού και έχουν αρχίζει να εξετάζουν μέτρα περικοπής των δαπανών.

Η κρίση στη Γιουγκοσλαβία απειλεί να φορτώσει τον προϋπολογισμό με επιπλέον
κόστος από την ενδεχόμενη υποδοχή προσφύγων, την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας
και άλλων πληρωμών, όπως π.χ. αποζημιώσεων, που ίσως χρειασθεί να καταβληθούν
τους επόμενους μήνες. Οι δαπάνες, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε την περασμένη
εβδομάδα ο κ. Χριστοδουλάκης στη δημοσιότητα, κινούνται ήδη το πρώτο τρίμηνο
σε υψηλότερους ρυθμούς από τον ετήσιο στόχο, κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης
των αποδιδόμενων πόρων σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ασφαλιστικά
ταμεία. Κατά τον υφυπουργό Οικονομικών, το φαινόμενο είναι παροδικό και τους
επόμενους μήνες ο ρυθμός θα πλησιάσει τον ετήσιο στόχο. Με την επιβάρυνση
όμως, λόγω της γιουγκοσλαβικής κρίσης, η προσπάθεια θα είναι πολύ πιο δύσκολη.

Ο κ. Γ. Στουρνάρας τονίζει ότι θα εξαντληθούν τα μέσα για την εξασφάλιση της ένταξης

Το σκέλος των εσόδων, από την άλλη πλευρά, προβλέπεται να επηρεασθεί αρνητικά
από τη θεωρούμενη πλέον σίγουρη μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.
Στις υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας θεωρούν ότι έχει ήδη
ξεπεραστεί η αρχική εκτίμηση για περιορισμό του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ μόνο
κατά 0,2 (από 3,5% σε 3,3%) και πιστεύουν ότι μία μείωση κατά 0,5 είναι πολύ
πιο πιθανή. Δηλαδή, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ φέτος θα αυξηθεί πιθανότατα κατά 3%
αντί του 3,5%, με βάση το οποίο είχε καταρτισθεί ο προϋπολογισμός. «Η πρόβλεψη
για το 0,2», λέει ο επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Μακροοικονομικής
Πολιτικής του υπουργείου κ. Γ. Σιδηρόπουλος, «είχε γίνει με την προϋπόθεση του
σύντομου τερματισμού της κρίσης. Η παράτασή της θα μας πάει σε μεγαλύτερα
νούμερα. Το πόσο μεγαλύτερα θα είναι τα νούμερα αυτά είναι συνάρτηση του χρόνου».

Αν επαληθευθεί η πρόβλεψη για επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,5,
δηλαδή κατά 200 δισ. δρχ., περίπου, θα υπάρξουν σημαντικές απώλειες
φορολογικών εσόδων. Σημειώνεται ότι οι φόροι αντιστοιχούν στο 28% του ΑΕΠ και
συνεπώς ­ με πολύ χονδρικούς υπολογισμούς ­ οι απώλειες θα μπορούσαν να είναι
της τάξεως των 60 δισ. δρχ. Και αυτό τη στιγμή που η κυβέρνηση μελετά ­ παρ’
ότι δεν το ανακοινώνει ακόμη δημοσίως ­ μέτρα περαιτέρω μείωσης της έμμεσης
φορολογίας, προκειμένου να αντιμετωπίσει κινδύνους στο μέτωπο του πληθωρισμού.

Καλώς εχόντων των πραγμάτων, τα μέτρα αυτά έχουν προγραμματισθεί για το
φθινόπωρο όταν θα εξαντληθούν οι θετικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό από τις
περυσινές μειώσεις των έμμεσων φόρων.

Υπάρχει, συνεπώς, μία προοπτική μείωσης των εσόδων και αύξησης των δαπανών,
δηλαδή διεύρυνσης του ελλείμματος σε σχέση με την πρόβλεψη του προϋπολογισμού
για 1,9%. Βεβαίως, υπάρχει ακόμη αρκετή απόσταση έως το 3%, που είναι το
σχετικό όριο σύγκλισης για την ένταξη στην ΟΝΕ. Ωστόσο, στο υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας έχουν αρχίσει πλέον να σχεδιάζουν μέτρα για την περικοπή των
δαπανών ώστε να αντισταθμισθούν οι επιπτώσεις του «λογαριασμού από το Κόσοβο»,
και παράλληλα να δημιουργηθούν τα περιθώρια μείωσης των έμμεσων φόρων αν το
επιβάλλει η πορεία του πληθωρισμού.

Η προσπάθεια θα είναι ασφαλώς δύσκολη, αφού οι δαπάνες είναι ήδη ασφυκτικά
συμπιεσμένες αλλά, όπως λέει ο κ. Χριστοδουλάκης, πάντα υπάρχουν περιθώρια
περαιτέρω περικοπών. «Σε οποιαδήποτε περίπτωση», τονίζει ο κ. Στουρνάρας, «η
ΟΝΕ αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο και η κυβέρνηση θα εξαντλήσει τα μέσα που
διαθέτει για να μη διαταραχθεί η πορεία προς αυτήν».

Ψυχραιμία συνιστά ο γενικός διευθυντής του ΥΠΕΘΟ κ. Γ. Σιδηρόπουλος

Ο μεγαλύτερος φόβος, πάντως, της κυβέρνησης αφορά το ενδεχόμενο δημιουργίας
κλίματος πανικού στο εσωτερικό της χώρας, από μία πιθανή επιδείνωση της
κατάστασης στη Γιουγκοσλαβία. Κάτι τέτοιο θα ασκούσε μεγάλες πιέσεις στον
πληθωρισμό, ο οποίος κατά τα άλλα δεν επηρεάζεται άμεσα από την κρίση. Η
δυσκολία μείωσής του οφείλεται προς το παρόν μόνο στην άνοδο της τιμής του
πετρελαίου. «Οι επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τις δικές μας αντιδράσεις», λέει
ο κ. Στουρνάρας, ενώ ο κ. Σιδηρόπουλος επισημαίνει ότι «χρειάζεται ψυχραιμία»
και ότι «δεν δικαιολογούνται φαινόμενα πανικού».

Ο κ. Στουρνάρας ευελπιστεί ότι η επίπτωση στον πληθωρισμό από την αύξηση της
τιμής του πετρελαίου θα είναι συμμετρική σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης και συνεπώς δεν θα τεθεί σε κίνδυνο ο στόχος της ένταξης στην ΟΝΕ. Το
κριτήριο για τον πληθωρισμό προβλέπει, ως γνωστόν, ότι η απόσταση από τις
επιδόσεις των τριών καλύτερων χωρών δεν πρέπει να ξεπερνά τη 1,5 ποσοστιαία
μονάδα. Αν επηρεασθούν συμμετρικά όλες οι χώρες, η απόσταση αυτή δεν θα
μεγαλώσει. Όμως, κατά κανόνα η επίπτωση στον ελληνικό πληθωρισμό από την
αύξηση της τιμής του πετρελαίου είναι μεγαλύτερη από τη μέση επίπτωση στον
πληθωρισμό των άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Την εικόνα συμπληρώνει η αγορά των ομολόγων, η «ευαισθησία» της οποίας φάνηκε
ολοκάθαρα την Τετάρτη όταν εκδηλώθηκαν μαζικές πωλήσεις, με αποτέλεσμα να
αυξηθεί σημαντικά η διαφορά του επιτοκίου με τα γερμανικά ομόλογα. Η διαφορά
αυτή ξεπέρασε τις 200 μονάδες, έναντι 150 μονάδων που θα έπρεπε να είναι,
σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, για να
εξασφαλισθεί χωρίς πρόβλημα και το κριτήριο αυτό των επιτοκίων.