Βαλκανικές χώρες ακυρώνουν παραγγελίες

Τις πρώτες ζημιές από τις πολεμικές επιχειρήσεις στη Σερβία άρχισε να
καταγράφει η ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα στους τομείς του εξαγωγικού
εμπορίου, του τουρισμού, καθώς και στις άμεσες επενδύσεις στα Βαλκάνια

Ιάσων Στράτος: Τα Βαλκάνια είναι ζωτικός χώρος για την ελληνική οικονομία, στον οποίο υπολογίζεται ότι δραστηριοποιούνται 3.500 επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων και απορροφούν το 12% περίπου του συνόλου των εξαγωγών

Τις πλέον ευαίσθητες περιοχές της ελληνικής οικονομίας, τον τουρισμό και τις
εξαγωγές άρχισαν να «ακουμπάνε» οι πολεμικές επιχειρήσεις στη Σερβία.

Αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες και εκπρόσωποι παραγωγικών τάξεων συγκλίνουν
στην εκτίμηση ότι όσο συνεχίζεται η κρίση στα Βαλκάνια τόσο θα αυξάνονται και
οι αρνητικές της επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία.

Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας Αλέξανδρος Μπαλτάς, ο πρόεδρος του ΣΕΒ Ιάσων
Στράτος, η πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Εξαγωγέων Χριστίνα Σακελλαρίδου,
καθώς και εκπρόσωποι εταιρειών που δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στην
ευρύτερη περιοχή της κρίσης, επισημαίνουν με δηλώσεις τους στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»
ότι προς το παρόν οι επιπτώσεις είναι μικρές, αλλά αν οι πολεμικές
επιχειρήσεις συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα οι ζημιές θα είναι
ιδιαίτερα αισθητές.

Τις ανησυχίες της ελληνικής κυβέρνησης για τις επιπτώσεις στην ελληνική
οικονομία από τη συνέχιση των πολεμικών επιχειρήσεων επισήμανε άλλωστε και ο
υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιάννος Παπαντωνίου στη συνάντηση
που είχε την περασμένη Δευτέρα, στο Λονδίνο, με τον Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι
Μπλερ.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας κ. Αλέξανδρο Μπαλτά, ο οποίος
είναι αρμόδιος για τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις της χώρας: «Οι επιπτώσεις
από τις πολεμικές επιχειρήσεις που άρχισαν να επηρεάζουν τον τουρισμό, κυρίως
της Βόρειας Ελλάδας, αλλά και το εξαγωγικό εμπόριο της χώρας, είναι μικρές
προς το παρόν και δεν μας ανησυχούν. Ωστόσο», προσθέτει «μας προβληματίζει
σοβαρά το ενδεχόμενο να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα η κρίση στην
περιοχή των Βαλκανίων».

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Ιάσων Στράτος, αφού επισημαίνει ότι
«τα Βαλκάνια είναι ζωτικός χώρος για την ελληνική οικονομία, καθώς σε αυτόν
δραστηριοποιούνται 3.500 επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων», αναφέρει ότι
«επιχειρήσεις-μέλη του Συνδέσμου αντιμετωπίζουν ακυρώσεις μεγάλων παραγγελιών
από τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο».

Περισσότερο, όμως, ανήσυχοι εμφανίζονται οι εκπρόσωποι των τουριστικών
επιχειρήσεων της χώρας, καθώς ένα σημαντικό κομμάτι των τουριστών φθάνει στην
Ελλάδα μέσω οδικών αρτηριών, προερχόμενο κυρίως από την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.

Από ιδιαίτερη ανησυχία, όμως, διακατέχονται και οι Έλληνες επιχειρηματίες που
δραστηριοποιούνται με άμεσες επενδύσεις τόσο στη Σερβία όσο και στις
γειτονικές χώρες Αλβανία και ΠΓΔΜ. Ήδη η ΔΕΛΤΑ έκλεισε το εργοστάσιό της που
βρίσκεται 20 χιλ. βόρεια του Βελιγραδίου, ενώ τα επενδυτικά σχέδια για την
περιοχή πολλών ελληνικών επιχειρήσεων αναστέλλονται επ’ αόριστον.

Ωστόσο, σε καμιά περίπτωση η αναστολή αυτή δεν σημαίνει φυγή προς τα πίσω,
καθώς μαζί με την ανησυχία οι Έλληνες επιχειρηματίες διατηρούν τις προσδοκίες
ότι αργά ή γρήγορα οι πολεμικές επιχειρήσεις θα τερματιστούν και η Ελλάδα θα
κληθεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανασυγκρότηση της περιοχής.

Η εμμονή της ελληνικής πλευράς να διατηρήσει τις θέσεις που κατέκτησε τα
τελευταία χρόνια στη βαλκανική αγορά είναι και η, μεσούντος του πολέμου,
επίσκεψη στα Σκόπια του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας Αλέξανδρου Μπαλτά, στη
διάρκεια της οποίας επιβεβαιώθηκε ο προσανατολισμός της κυβέρνησης της ΠΓΔΜ να
αναγνωρίσει την Ελλάδα ως προνομιακό οικονομικό εταίρο.

Ο πρόεδρος του ΣΕΒ

Με δήλωσή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Ιάσων Στράτος καταγράφει
τις ανησυχίες του επιχειρηματικού κόσμου της χώρας, αλλά ταυτόχρονα προβλέπει
ότι σε περίπτωση που τερματιστούν σύντομα οι πολεμικές επιχειρήσεις θα αρχίσει
μία νέα περίοδος μεγαλύτερης επιχειρηματικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και
βαλκανικών χωρών.

Το πλήρες κείμενο της δήλωσης του κ. Στράτου έχει ως εξής:

«Η κρίση στη Βαλκανική με αφορμή τον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο ανησυχεί ασφαλώς
τον επιχειρηματικό κόσμο. Οι τομείς της οικονομίας που θα μπορούσαν να
επηρεασθούν άμεσα είναι το εξωτερικό εμπόριο και ο τουρισμός. Όπως προκύπτει
από έρευνα μεταξύ των μελών μας, της οποίας η επεξεργασία των αποτελεσμάτων
δεν έχει ολοκληρωθεί, η σημερινή κρίση στην ΟΔΓ επηρεάζει την υφιστάμενη
επενδυτική, κυρίως όμως εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Ήδη
επιχειρήσεις-μέλη μας αντιμετωπίζουν ακυρώσεις μεγάλων παραγγελιών από τον
ευρύτερο βαλκανικό χώρο, αλλά επιπλέον παρατηρείται και ελαφρά μείωση της
ζήτησης των προϊόντων από την εσωτερική αγορά λόγω της αβεβαιότητας που
επικρατεί σχετικά με τις εξελίξεις των γεγονότων. Το κόστος των ελληνικών
εξαγωγών θα συνεχίσει να επιβαρύνεται λόγω αλλαγής του δρομολογίου για να
παρακαμφθεί η Γιουγκοσλαβία. Επιπλέον, θα συνεχίσει να διατηρείται υψηλό το
κόστος μεταφοράς για τα εισαγόμενα προϊόντα, τα οποία φθάνουν στη χώρα μας
ακριβότερα και με αρνητικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό.

Θα ήθελα να τονίσω ότι οι επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία
μέχρι τώρα δεν είναι πολύ μεγάλες, γεγονός που αποτυπώθηκε στην πορεία της
δραχμής και των επιτοκίων και εφόσον η κρίση δεν κρατήσει για πολύ, συνολικά
οι συνέπειες δεν θα είναι σοβαρές. Συνοπτικά μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η
παρούσα κρίση δεν θα επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα ένταξης στην ΟΝΕ. Το τελικό
αποτέλεσμα όμως εξαρτάται από εμάς και από την εμμονή που θα επιδείξουμε στην
εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στην ενταξιακή
πορεία της ελληνικής οικονομίας. Τα Βαλκάνια είναι ζωτικός χώρος για την
ελληνική οικονομία στον οποίο υπολογίζεται ότι δραστηριοποιούνται 3.500
επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων και απορροφούν το 12% περίπου του συνόλου
των εξαγωγών. Οι ελληνικές εξαγωγές στην περιοχή ανήλθαν σε 1.303,5 εκατ. δολ.
το 1997.

Οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία θα κριθούν από τη διάρκεια της κρίσης.
Αν λήξει η εμπόλεμη κατάσταση σε σύντομο χρονικό διάστημα, μπορεί να σημαίνει
την αρχή μιας περιόδου μεγαλύτερης επιχειρηματικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας
και βαλκανικών χωρών και ιδιαίτερα με την ΟΔΓ. Το σημαντικότερο πρόβλημα μιας
παρατεταμένης κρίσης στα Βαλκάνια δεν περιορίζεται μόνο στο οικονομικό κόστος,
αλλά στη γενικότερη στρατηγική της χώρας δεδομένου ότι τα Βαλκάνια αποτελούν
τον χώρο που έχουν αναπτυχθεί οι ελληνικές επιχειρήσεις και το πρώτο στάδιο
διεθνοποίησής τους σε άλλες απαιτητικότερες αγορές, ειδικά σε μία εποχή που
πραγματοποιούν μια στροφή από μεσαίου μεγέθους, περιορισμένης εμβέλειας,
ελληνικές επενδύσεις σε μεγάλες στρατηγικές εξαγορές επιχειρήσεων όχι μόνο στη
Βαλκανική, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης».

Ο Κώστας Βερόπουλος

Ο Κώστας Βερόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρηματιών Σούπερ Μάρκετ και
επικεφαλής της γνωστής αλυσίδας Σ.Μ. HELLASPAR, που έχει κάνει επενδύσεις στα
Σκόπια, δήλωσε: «Η επένδυση που έχουμε κάνει αφορά μόνο το κράτος των Σκοπίων
και μέχρι τώρα τα γεγονότα στο Κόσοβο δεν μας έχουν δημιουργήσει κανένα
πρόβλημα. Έχω τη γνώμη ότι η κρίση στη Γιουγκοσλαβία δεν θα διαρκέσει για
μεγάλο διάστημα και η τελική κατάληξη πιθανότατα θα επενεργήσει ευνοϊκά για
ανάπτυξη επενδύσεων και στη χώρα αυτή».

Από τη γαλακτοβιομηχανία ΔΕΛΤΑ ο γενικός διευθυντής της ΔΕΛΤΑ παγωτού κ.
Διονύσης Νικολάου δήλωσε: «Εμείς έχουμε ήδη διακόψει τη λειτουργία του
εργοστασίου που έχουμε στη Σερβία, το οποίο βρίσκεται 20 χιλιόμετρα βόρεια του
Βελιγραδίου. Πάντως, η αγορά αυτή είναι μια αγορά για την οποία είχαμε υπόψη
τους κινδύνους και δεν την είχαμε υπερτιμήσει ούτε και είχαμε από αυτήν υψηλές
προσδοκίες. Σε αυτήν τη φάση δεν έχουμε υλικές ζημιές αν και προχωρούμε ήδη σε
αναθεωρήσεις των οικονομικών μας προγραμμάτων».

Ανησυχίες για την εξέλιξη της φετινής τουριστικής περιόδου εκφράζουν οι
εκπρόσωποι του κλάδου, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία είναι
πολύ πιθανό να δημιουργήσουν αρνητικό κλίμα που θα επιφέρει ακυρώσεις
κρατήσεων και κάμψη της τουριστικής κίνησης. «Οπωσδήποτε υπάρχει μια αρνητική
επιρροή της κατάστασης που εξελίσσεται στο Κόσοβο. Θα πρέπει να μην
δημιουργηθεί πανικός. Φυσικά είναι λογικό να υπάρξουν προβλήματα. Ας ελπίσουμε
ότι οι εξελίξεις θα είναι ευνοϊκές και θα υπάρξει ευνοϊκή λύση, διαφορετικά θα
βρεθούμε και εμείς ως χώρα πλέον σε δύσκολη θέση όπως άλλωστε και οι άλλες
χώρες», λέει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ξενοδόχων Ελλάδος κ. Πλευρής.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των ξενοδόχων της Βορείου Ελλάδος στους νομούς Πιερίας
και Χαλκιδικής έχουν ήδη καταγραφεί τα πρώτα προβλήματα από ακυρώσεις
τουριστών προερχόμενων από βαλκανικές χώρες. Σύμφωνα με στοιχεία, το 80% των
τουριστών του Νομού Πιερίας είναι τουρίστες προερχόμενοι από την Ουγγαρία, την
Τσεχία, τη Σλοβακία, αλλά και τη Σερβία.

Η κατάσταση που επικρατεί στη Γιουγκοσλαβία έχει δημιουργήσει αρνητικό κλίμα
με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους ξενοδόχους της περιοχής, να είναι αμφίβολο εάν
και εφέτος θα έρθει ο αναμενόμενος αριθμός τουριστών από τις περιοχές αυτές.
Στις επιφυλάξεις που διατηρούν οι ξενοδόχοι έρχεται να προστεθεί και το
στοιχείο ότι οι τουριστικές περιοχές της Βορείου Ελλάδος δέχονται στην
πλειοψηφία τους τουρίστες που έρχονται στην Ελλάδα οδικώς, κάτι που γίνεται
δύσκολο με τα όσα συμβαίνουν στην περιοχή των Βαλκανίων. Την απαισιοδοξία του
για την πορεία του τουρισμού τη φετινή χρονιά εξέφρασε και ο αντιπρόεδρος του
Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων κ. Σπύρος Διβάνης. Τόνισε,
μάλιστα, ότι υπάρχουν απώλειες για το 1999 ίσως και το 2000 λόγω των γεγονότων.

Πάντως, όπως επεσήμανε ο υπουργός Ανάπτυξης Ευάγγελος Βενιζέλος, το πρόβλημα
που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα αφορά τις οδικές μετακινήσεις των
τουριστών και δήλωσε ότι «η κυβέρνηση προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα αυτό όπου
εμφανίζεται είτε με επιδότηση της οδικής μεταφοράς είτε με υποκατάστασή της με
αεροπορική μεταφορά». Παρ’ όλα αυτά εξέφρασε την πεποίθηση ότι η κρίση δεν θα
επηρεάσει ουσιαστικά τον ελληνικό τουρισμό, όμως η μείωση των αφίξεων των
Αμερικανών τουριστών αναμένεται να επηρεάσει και τις ελληνικών συμφερόντων κρουαζιέρες.

Τα μηνύματα για τον τουρισμό παραμένουν ενθαρρυντικά, δήλωσε ο αναπληρωτής
υπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης. Όπως είπε, απαντώντας σε ερώτηση του
βουλευτή του Συνασπισμού Γιάννη Δραγασάκη σχετικά με τη λήψη μέτρων ανάκλησης
του εκτελεστικού διατάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών που εντάσσει το Βόρειο
Ιόνιο στην εμπόλεμη ζώνη, τα μηνύματα που λαμβάνει το υπουργείο Ανάπτυξης από
τα Γραφεία του ΕΟΤ στο εξωτερικό παραμένουν ενθαρρυντικά.

Μόνη εξαίρεση, όπως σημείωσε ο κ. Κρανιδιώτης, είναι η αγορά των Ηνωμένων
Πολιτειών, από την οποία αναμένεται πτώση της τάξεως του 50%, η οποία ωστόσο
αφορά όλους τους προορισμούς. Μάλιστα, δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι ο
αριθμός των Αμερικανών τουριστών που επισκέπτονται την Ελλάδα αντιστοιχεί
μονάχα στο 2,27% του συνόλου της ελληνικής τουριστικής αγοράς.

Ο κ. Κρανιδιώτης αναφέρθηκε και στο θέμα των ζημιών που είναι δυνατό να
υποστούν οι ελληνικές επιχειρήσεις και διαβεβαίωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση
λαμβάνει όλα τα μέτρα και ότι το θέμα έχει τεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να
συζητηθεί μετά το πέρας της κρίσης και να βρεθούν λύσεις.

Στη Γιουγκοσλαβία ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών φτάνει τα 241,7 εκατ. δολ.
και το ισοζύγιο είναι πλεονασματικό για τη χώρα μας, αφού οι εξαγωγές
ανέρχονται σε 141,6 εκατ. δολ. και οι εισαγωγές σε 99,5 εκατ. δολ.

Η Ελλάδα εξάγει στην ΟΔΓ κυρίως πετρέλαιο, καρπούς, φρούτα, υφάσματα, είδη από
φελλό και ξύλο και καπνό. Εισάγει μη σιδουρούχα μέταλλα, ξυλεία, φρούτα και
λαχανικά, είδη από σίδηρο, χάλυβα και ανόργανα χημικά προϊόντα. Όπως τονίζεται
στην έκθεση, η δομή των εξαγωγών μας όμως δεν είναι ικανοποιητική, αφού μεγάλο
τμήμα αποτελούν τα καύσιμα και τα προϊόντα πετρελαίου, στα οποία σε μια
μελλοντική ομαλοποίηση της κατάστασης θα παρουσιαστεί υποχώρησή τους. Στην ΟΔΓ
δραστηριοποιούνται δεκάδες ελληνικές επιχειρήσεις, ανάμεσα στις οποίες
περιλαμβάνονται οι ΔΕΛΤΑ, 3Ε, ΙΟΝ, ΕΛΒΟ, EVROIL, ΜΑΜΙΔΑΚΙΣ, ΓΕΝΕΡ Α.Ε.,
ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΕ, ΑΛΜΑ Α.Ε. ABC Group. Επίσης τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονη
κινητικότητα στους τομείς της ενέργειας, της τηλεπικοινωνίας και των
κατασκευαστικών έργων.

Στην Αλβανία

Ο όγκος του εμπορίου φτάνει τα 117 εκατ. δολ. με υπεροχή των εξαγωγών προς τις
εισαγωγές. Στην Αλβανία εξάγουμε ποτά, πετρέλαιο, δημητριακά, σίδηρο, φρούτα,
λαχανικά και καπνό. Εισάγουμε είδη ένδυσης (φασόν), μεταλλεύματα, ηλεκτρική
ενέργεια κ.ά. Η ελληνική παρουσία στην Αλβανία αριθμεί περίπου 200
επιχειρήσεις, με ύψος επενδεδυμένου κεφαλαίου 52 εκατ. δολ. Από την υλοποίηση
επενδυτικών σχεδίων ελληνικών επιχειρήσεων αναμένεται να δημιουργηθούν πάνω
από 7.500 νέες θέσεις στην Αλβανία.

Η Ελλάδα κατέχει σήμερα τη δεύτερη θέση μετά την Ιταλία σε επενδύσεις ξένου
κεφαλαίου στην Αλβανία.

Η ελληνική άμεση παρουσία στην Αλβανία αριθμεί περίπου 200 επιχειρήσεις, με
ύψος επενδεδυμένου κεφαλαίου 52 εκατ. δολάρια περίπου. Οι επενδύσεις αυτές
συγκεντρώνονται κυρίως στον τομέα της μεταποίησης (91,7%), στον πρωτογενή
τομέα (7%) και στον τομέα των υπηρεσιών (1,3%). Υπάρχουν επίσης πολλές μεικτές
εμπορικές επιχειρήσεις. Η Ελλάδα συνεχίζει ακόμα και σήμερα να κατέχει τη
δεύτερη θέση, μετά την Ιταλία, σε επενδύσεις ξένου κεφαλαίου στην Αλβανία. Σε
ό,τι αφορά τη δραστηριοποίηση ελληνικών τραπεζών στην Αλβανία:

* Λειτουργεί ελληνική ιδιωτική τράπεζα, η Tirana Bank, θυγατρική της Τράπεζας Πειραιώς.

* Από τον Δεκέμβριο 1996 λειτουργεί στα Τίρανα υποκατάστημα της Εθνικής
Τράπεζας με το όνομα National Bank of Creece – Tirana Branch.

* Η Τράπεζα Πίστεως (Alfa Credit Bank) έχει λάβει άδεια από την Κεντρική
Τράπεζα της Αλβανίας για την εγκατάσταση υποκαταστήματος στα Τίρανα.

* Η Ιονική έχει δύο ανταποκριτές στα Τίρανα: τη National Commercial Bank of
Albania και τη Savings Bank of Albania.

Στα Σκόπια

Ο όγκος του εμπορίου με τη χώρα αυτή φτάνει τα 333,3 εκατ. δολ. και οι
εξαγωγές μας είναι μεγαλύτερες από τις εισαγωγές, αφού ανέρχονται σε 273,1
εκατ. δολ. έναντι 60,2 εκατ. δολ. Μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΠΓΔΜ η
Ελλάδα κατέχει σήμερα την τρίτη θέση. Η ΟΔΓ και η Γερμανία κατέχουν την πρώτη
και τη δεύτερη θέση και η Τουρκία την ενδέκατη θέση. Στη ΠΓΔΜ εξάγουμε κυρίως
λάδια από πετρέλαιο, φρούτα, μηχανές, βαμβάκι, σίδηρο, πλαστικές ύλες,
τσιγάρα, αυτοκίνητα, φυτικά έλαια και φωσφορικό ασβέστιο. Εισάγουμε χαλκό,
ενδύματα, λιπάσματα, ιχθυηρά, σίδηρο, ξυλεία, αλάτι, μηχανές υφασμάτων,
φλάντζες, ανόργανα χημικά, βαμβάκι και μάρμαρα.