Τα ευρω-κονδύλια μοχλός ανάπτυξης των πανεπιστημίων

Οι «ατμομηχανές» για την είσοδο των ελληνικών πανεπιστημίων στον 21ο αιώνα
θα έχουν «καύσιμα» (κονδύλια 200-250 δισ. δραχμών) προερχόμενα κυρίως από την
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα πανεπιστήμια θα χρησιμοποιήσουν τις εισροές από την Ε.Ε. για να αποκτήσουν
καλύτερες υποδομές και από το 2002-2003 θα προσφέρουν διατμηματικά ή
«διαφοροποιημένα» πτυχία. Θα χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη σύνδεση των
σπουδών με την αγορά εργασίας, θα αξιολογηθούν συγκρινόμενα τόσο μεταξύ τους
όσο και με ευρωπαϊκά ΑΕΙ μέσω της ανάπτυξης εθνικού συστήματος αξιολόγησης, θα
αξιοποιούν ερευνητικά τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και θα προσφέρουν, πέραν
των κλασικού τύπου σπουδών, των Προγραμμάτων Σπουδών Επιλογής και του Ανοικτού
Πανεπιστημίου, ένα ευρύ πλαίσιο προγραμμάτων διά βίου εκπαίδευσης.

Τις καινοτομίες αυτές περιλαμβάνουν ­ μεταξύ άλλων ­ προτάσεις των
πανεπιστημίων που επεξεργάστηκε 8μελής ομάδα αντιπρυτάνεων με συντονισμό του
αντιπρύτανη του Πολυτεχνείου κ. Ελ. Παπαγιαννάκη και εισήγηση του γραμματέα
πανεπιστημιακής εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας κ. Διον. Κλάδη για την
στρατηγική ανάπτυξης των ΑΕΙ την 6ετία 2000-2006. Μοχλός της ανάπτυξης θα
είναι τα ευρω-κονδύλια, ύψους 200-250 δισ. δραχμών από το 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο
Στήριξης (Γ’ ΚΠΣ). Τα κονδύλια αυτά είναι πρόσθετα των κρατικών επιχορηγήσεων,
οι οποίες όμως πρόσφατα μειώθηκαν για εφέτος και κανείς δεν γνωρίζει την
μελλοντική τους κατανομή.

Ανάμεσα στα βασικά σημεία των προτάσεων, είναι η περαιτέρω διεύρυνση της
Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης με την ανάπτυξη Διατμηματικών η «διαφοροποιημένων»
πτυχίων. Αυτή η μορφή σπουδών θα οργανωθεί από το 2002-2003, αμέσως μετά την
ίδρυση και των τελευταίων από τα 70 νέα συμβατικά Τμήματα που έχουν ήδη
προαναγγελθεί. Ο όρος σημαίνει ότι δύο ή περισσότερα πανεπιστημιακά Τμήματα
(συγγενή η όχι) θα μπορούν να συνεργάζονται για την παροχή κοινού πτυχίου. Το
πτυχίο αυτό θα λέγεται και «διαφοροποιημένο», αφού θα καλύπτει συνδυασμένα
αλλά διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα. Τα πανεπιστήμια πρότειναν επιπλέον να
δοθεί και δυνατότητα «νέας επιλογής» στους αυριανούς φοιτητές, δηλαδή να
μπορούν υπό αυστηρές προϋποθέσεις να αλλάζουν Τμήμα, ώστε να μη δεσμεύονται
από την αρχική τους και ίσως τυχαία ή βιαστική επιλογή, όμως αυτό το (θεσμικό)
μέτρο είναι δύσκολο να εφαρμοστεί και εξετάζεται ακόμα. Επίσης, οι
μεταπτυχιακοί φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να απασχολούνται ­ και να
μισθοδοτούνται ­ στα ιδρύματα για την έρευνα, ενώ προβλέπεται ανάπτυξη πολλών
προγραμμάτων διά βίου εκπαίδευσης (π.χ. εκπαίδευση εξ αποστάσεως). Η σύνδεση
των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας θα γίνει αποτελεσματικότερη με την
ανάπτυξη γραφείων εξυπηρέτησης φοιτητών και γραφείων προβολής ΑΕΙ, ενώ για
πρώτη φορά εισάγεται σύστημα αξιολόγησης και στα πανεπιστήμια, όπως είχε
συμβεί πέρυσι στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Δεν αφορά όμως τα πρόσωπα, αλλά θα
αξιολογούνται ποιοτικά τα Τμήματα, τα Προγράμματα Σπουδών και τα Μεταπτυχιακά
Προγράμματα, μέσω Εθνικού Συστήματος Αξιολόγησης ΑΕΙ. Ακόμα, προβλέπονται
κίνητρα για την ανάπτυξη των περιφερειακών ΑΕΙ, όπως επιδότηση στεγαστικών και
σπουδαστικών δανείων και ίδρυση φοιτητικών εστιών κ.ά.

Όσο για τη σημερινή χαμηλή απορροφητικότητα των έργων που χρηματοδοτούνται ήδη
από το Β’ ΚΠΣ, φαίνεται πως δεν θα συνεχιστεί έτσι στο μέλλον. Όπως αναφέρεται
στις προτάσεις, παρότι ως τώρα δεν υπήρχε σχετική εμπειρία στα ΑΕΙ, η
απορροφητικότητα είναι καλύτερη από ό,τι αφήνουν να εννοηθεί οι λογιστικοί
δείκτες. Η οικονομική απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων μπορεί να κυμαίνεται
σήμερα μόλις στο 35%, όμως η φυσική πρόοδος έργων και προγραμμάτων εγγίζει το
45%, η συνολική δέσμευση των διαθέσιμων πόρων το 70% και η πρόβλεψη εκτέλεσης
του προγράμματος ως το τέλος του επόμενου έτους (οπότε λήγει το Β’ ΚΠΣ)
εγγίζει το 80%-85%.