Το πλοίο η «Ελλάς» βούλιαζε 7 χρόνια

Κάθε χρόνο τέτοια ημέρα ο νους γυρνά στα παλιά, σ’ εκείνη τη νύχτα όπου τα
τανκς, οι Λοκατζήδες και «λοιπές χερσαίες δυνάμεις» έκαναν την εισβολή τους
επιβάλλοντας τη δικτατορία, γνωστή ως «21η Απριλίου», ενώ το ορθόδοξο Πάσχα
δεν είχε ακόμα περάσει.

Κι εγώ, τότε, έγραψα «αυθορμήτως» το παρακάτω ποίημα: «Μέσα στη νύχτα της
Ασφάλειας / κρατούν τον οικοδόμο. / Έγραφε λέν’ συνθήματα στους τοίχους. / Με
την τανάλια τού ξερίζωσαν τα νύχια / ένα-ένα, καθώς μαδούν τα πέταλα / της
μαργαρίτας: Μ’ αγαπάς; δεν μ’ αγαπάς; / Για την περίσταση ήτανε: ελευθερία ή θάνατος.

Στο πέμπτο δάχτυλο, με το μεγάλο νύχι, / εκείνο που καθάριζε τ’ αυτί του /
βρήκαν “ελευθερία”. Όμως στο δέκατο / τον βρήκε ο “θάνατος”. Αντί / να τον
σκοτώσουν, του ζήτησαν / να υπογράψει πως είναι με το καθεστώς.

Και είπε: “Τα χέρια μου είναι για τις σκαλωσιές. / Δεν ξέρουν, ακόμα κι αν
μπορούσαν, πώς / να κρατούν μολύβι. Ένας χτίστης / λιγότερο, δεν είναι ένα
σπίτι που λείπει”.

Μέσα στη νύχτα της Ασφάλειας, / κρατούν τον οικοδόμο.

Τα νύχια φυτρώνουν μόνα τους, / καθώς τα γένια των νεκρών / πέρα απ’ τον
θάνατό τους».

Τριάντα δύο χρόνια πέρασαν από τη νύχτα εκείνη που οι συνέπειές της στάθηκαν
καθοριστικές με το πισωγύρισμα της χώρας μας σε μια εποχή σκοταδισμού και
βαρβαρότητας. Ο κακώς εννοούμενος λαϊκισμός είχε ξαναβρεί, μέσα από τα
ραδιόφωνα (τότε δεν υπήρχε ακόμα τηλεόραση) και τον φιμωμένο Τύπο, τις αρχαίες
ρίζες του.

Οι κάτω από τα τριάντα δεν θυμούνται τίποτα. Οι κάτω από τα σαράντα έχουν μια
ανάμνηση αχνή ότι κάτι συνέβη μέσα στην οικογένειά τους, ένας πατέρας ή μία
μάνα ή ένας συγγενής κυνηγημένος. Οι κάτω από τα πενήντα συνειδητοποιήθηκαν
μέσα από τον αγώνα για την απαλλαγή της «επάρατης». Ενώ οι κάτω από τα εξήντα
και οι μεγαλύτεροι είδαν «τα σχέδια της ζωής τους» να κόβονται στα δύο. Δεν
μπορούσε να υπάρξει γέφυρα, ανάμεσα στο πριν και το μετά. Όσοι κατά έναν τρόπο
αντιστάθηκαν, παθητικά ή ενεργητικά, στη λαίλαπα εκείνη, είδαν, στα χρόνια που
ακολούθησαν, τα «αντιστασιακά τους γραμμάτια» να εξοφλούνται και με το
παραπάνω. Ωστόσο, καθώς έχουμε την τάση να είμαστε επιλήσμονες (για να
μπορούμε ίσως ευκολότερα να προχωρούμε), στη νεώτερη γενιά δεν νομίζω πως
έγινε απόλυτα κατανοητό το γιατί και το πώς της δραματικής εκείνης «κράμπας»
που ακινήτησε το καράβι «Ελλάς» μεσοπέλαγα για περίπου μια ολόκληρη επταετία.

Κι αν δεν γνωρίζουμε το πρόσφατο παρελθόν μας, δεν μπορούμε να δούμε το άμεσο
μέλλον μας. Τα τελευταία ξεφτίδια της εκτροπής εκείνης βρίσκονται ακόμα στη
φυλακή, προς δόξαν της δημοκρατίας. Όλοι μας περιμένουμε τα «απομνημονεύματα»
του Γεωργίου Παπαδόπουλου, που θα βγουν μετά τον θάνατό του, ελπίζοντας πως
ορισμένες σκοτεινές πτυχές της μακάβριας ιστορίας επιτέλους θα φωτιστούν.

Γιατί ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια,
σχετικά με το θέμα (του Αλέξη Παπαχελά) μάλλον βγάζει τους Αμερικανούς «λάδι».
Σαν να μην ξέρουν, σαν να μην πρόσταξαν αυτοί το «κίνημα». Γιατί από τα
ντοκουμέντα που μελέτησε στην Ουάσιγκτον ο Παπαχελάς λείπουν, φυσικά, εκείνα
της CIA.

Άλλες εποχές, άλλες νοοτροπίες. Τότε δεν υπήρχε Ίντερνετ για να βγουν μηνύματα
εκ του ασφαλούς από την παρανομία. Τότε οι ΗΠΑ βομβάρδιζαν καθημερινά το
Βιετνάμ. Και ο εγγονός του «τέως», που βαφτίστηκε τις προάλλες στο Λονδίνο,
δεν ξέρει ότι μπορούσε να ήταν ακόμα και βασιλόπουλο αν ο παππούς του είχε πει
τότε στους δικτάτορες το «μεγάλο όχι». Θα το μάθει πιθανώς γύρω στα 2010.
(Καθώς και για τον ρόλο της «φρεικτής» προγιαγιάς του).

Σήμερα, ενώ βαφτίζονται τ’ αγγόνια και τα δισέγγονά μας στα νάματα της
Ορθοδοξίας, πάλι οι Αμερικανοί βομβαρδίζουν. Μα πού είναι ο καινούργιος
Σαββόπουλος για να τραγουδήσει «στο Βιετνάμ πυρπόλησαν το ρύζι;».

Το ρύζι εκείνο έγινε λαπάς. Έγινε ανθρωπιστική βοήθεια. Έγινε Ερυθρός Σταυρός,
Γιατροί Χωρίς Σύνορα, εθελοντές χωρίς σύνορα, τηλεόραση χωρίς σύνορα, κεφάλαιο
χωρίς σύνορα, πολυεθνική χωρίς σύνορα, μάτια δίχως τσίνορα.

Διότι όπως είχε πει τότε (στις 16.5.67) και ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, στην
επέτειο του Δόγματος Τρούμαν: «Η τακτική της εμφανίσεως του Δόγματος Τρούμαν
ως τακτική αντιμετωπίσεως του κομμουνιστικού κινδύνου υπήρξεν τόσον σημαντική
διά την ιστορίαν της ανθρωπότητος, ώστε ορθώς ημείς οι Έλληνες, αποτελούντες
εξαίρεσιν, ετοποθετήσαμεν ανδριάντα του ζώντος Προέδρου Τρούμαν εις τας Αθήνας».

Κι ακόμα: «Διά τούτο η μεταστροφή της αντιλήψεως, δηλαδή η χρησιμοποίησις της
οικονομικής βοηθείας ως πολιτικής πράξεως, η οποία εξεκίνησε με το Δόγμα
Τορύμαν, αποτελεί, πρέπει να αποτελεί, την βασικήν αντίληψιν της πολιτικής των
μεγάλων ελευθέρων λαών».