Σε 28 εταιρείες οι εντολές για τις πράξεις σε Παράγωγα

Τι συνδέει την οδό Σοφοκλέους με την οδό Λέκκα; Οι δύο χρηματιστηριακές αγορές
Αθηνών. Στην πρώτη έχει έδρα το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών και στη δεύτερη το
Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, το οποίο θα λειτουργήσει τον Ιούλιο,
γυρίζοντας σελίδα στην ελληνική κεφαλαιαγορά

Στην τελική ευθεία έχει μπει το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, το οποίο
πρόκειται να ξεκινήσει τις πρώτες πράξεις στα μέσα του έτους και πιθανότατα
τον Ιούλιο. Η ημερομηνία αυτή ταυτίζεται με την ολοκλήρωση της αποϋλοποίησης
των τίτλων του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών και την έναρξη του Ολοκληρωμένου
Αυτόματου Συστήματος Ηλεκτρονικών Συναλλαγών (ΟΑΣΗΣ). Πρόκειται για δύο βασικά
στάδια για την αναβάθμιση τόσο του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών και της
ελληνικής κεφαλαιαγοράς, όσο και για τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου
Παραγώγων Αθηνών.

Η αποϋλοποίηση επιβάρυνε με πολλή δουλειά τα μέλη του Χρηματιστηρίου Αξιών
Αθηνών και του Χρηματιστηρίου Παραγώγων, με αποτέλεσμα να μετατεθεί η αρχική
ημερομηνία λειτουργίας, που ήταν ο Απρίλιος, για τον Ιούλιο. Από την άλλη,
κομμάτι του ΟΑΣΗΣ χρησιμοποιείται για τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου
Παραγώγων Αθηνών. Σήμερα, στην οδό Λέκκα, πραγματοποιούνται εικονικές
συνεδριάσεις, οι οποίες θα συνεχιστούν μέχρι και τον Ιούνιο, για να
εντοπιστούν πιθανά λάθη ή παραλείψεις, να εξοικειωθούν τόσο τα μέλη που θα
πάρουν μέρος στις πραγματικές συνεδριάσεις, όσο και το ίδιο το Χρηματιστήριο Παραγώγων.

Τα μέλη

Ήδη, έχουν καταθέσει αιτήσεις 28 υποψήφια μέλη για το Χρηματιστήριο Παραγώγων.
Από τα 28 αυτά μέλη, οι 22 είναι χρηματιστηριακές εταιρείες και 6 είναι
τράπεζες. Σύμφωνα με τις αιτήσεις που είχαν υποβληθεί μέχρι τις 8 Απριλίου, οι
22 χρηματιστηριακές εταιρείες είναι οι εξής: Εθνική, Σίγμα, Telesis, Π&Κ,
Ελληνική, Alpha, Ν.Δ. Δεβλέτογλου, Κάππα, Capital, Ωμέγα, Ακρόπολις, Εργασίας,
Άλκη, Εγνατία, Π&Α Βοϊλής, DF, Midland-Παντελάκης, Euroxx, Metrolife,
Xios, Ασπίς και Κύκλος. Οι έξι τράπεζες είναι οι εξής: Πειραιώς, Εργασίας,
Εμπορική, Χίου, Εθνική και ΕΤΕΒΑ. Σημειώνεται, επίσης, ότι ο αριθμός αυτός
πρόκειται να αυξηθεί μέχρι τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών,
καθώς συνεχώς εκδηλώνεται ενδιαφέρον και από άλλες εταιρείες του
χρηματοπιστωτικού χώρου.

Ο ρόλος των τραπεζών

Το Χρηματιστήριο Παραγώγων και τα μέλη του θα τα πλαισιώνουν τράπεζες, οι
οποίες θα παίζουν τον ρόλο του θεματοφύλακα και του διακανονιστή. Στις
τράπεζες που θα παίζουν τον ρόλο του θεματοφύλακα, θα κατατίθενται τα λεγόμενα
περιθώρια ασφαλείας. Με άλλα λόγια, όταν κάποιος αποφασίσει να επενδύσει στο
Χρηματιστήριο Παραγώγων, πρώτα θα καταθέσει στην τράπεζα θεματοφυλακής το ποσό
των 20 εκατ. δραχμών. Επιπλέον, θα καταθέσει και το 18% της αξίας των χρημάτων
που θα επενδύσει. Δηλαδή εάν, για παράδειγμα, ένας επενδυτής αποφασίσει να
τοποθετήσει 5 εκατ. δραχμές στο Χρηματιστήριο Παραγώγων, θα πρέπει να
διαθέτει, τουλάχιστον, 25,9 εκατ. δραχμές.

Όπως εξηγεί στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών,
καθηγητής κ. Παναγιώτης Αλεξάκης, «το πλαφόν αυτό έχει τεθεί σε αυτό το
επίπεδο στο αρχικό στάδιο λειτουργίας του Χρηματιστηρίου για να αποθαρρύνει
του μικρούς επενδυτές, μέχρι οι ίδιοι και ολόκληρη η αγορά αποκτήσουν την
απαραίτητη εξοικείωση με τα παράγωγα προϊόντα». Παράλληλα, όμως, με την
τράπεζες θεματοφυλακής θα υπάρχει και άλλη μία τράπεζα που θα παίζει το ρόλο
του διακανονισμού. Δηλαδή, η τράπεζα αυτή θα αναλαμβάνει τις χρηματοροές και
απ’ αυτή θα πληρώνονται τα μέλη.

Εκκαθάριση

Όπως στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών υπάρχει το Αποθετήριο Τίτλων και η
εκκαθάριση, έτσι και στο Χρηματιστήριο Παραγώγων υπάρχει η Εταιρεία
Εκκαθάρισης Συναλλαγών Επί Παραγώγων ΑΕ (ΕΤΕΣΕΠ). Ο ρόλος, όμως, της ΕΤΕΣΕΠ
είναι πολύ σημαντικός, διότι, εκτός από την εκκαθάριση, αναλαμβάνει τον
πιστωτικό κίνδυνο μεταξύ δύο αντισυμβαλλομένων. Με απλά λόγια, αν ένας
επενδυτής «αθετήσει» τον λόγο του και δεν πουλήσει ή δεν αγοράσει ένα
συμβόλαιο, τότε το αγοράζει ή το πουλάει η ίδια η αγορά, ώστε να ικανοποιηθεί
ο άλλος επενδυτής, οποίος περίμενε να αγοράσει ή να πουλήσει, αντίστοιχα, το
συμβόλαιο από τον προκάτοχό του. Έτσι, η ΕΤΕΣΕΠ παρέχει μία δυνατότητα, που
δεν υπάρχει αντίστοιχη στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, καθώς παίζει τον ρόλο
του «πρωτοφειλέτη» σε όλες τις πράξεις εκκαθάρισης επί παραγώγων. Για
παράδειγμα, στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, εάν ένας επενδυτής θελήσει να
πουλήσει μία μετοχή στις 10.000 δραχμές και ο αγοραστής μετανιώσει και δεν τις
αγοράσει στη «συμφωνημένη» τιμή, τότε ο πωλητής ή θα τις κρατήσει ή θα τις
ρευστοποιήσει σε χαμηλότερες τιμές.

Τα παράγωγα

Παράγωγο προϊόν είναι μία συμφωνία μεταξύ δύο πλευρών, του αγοραστή και του
πωλητή. Η συμφωνία αυτή, ή αλλιώς διμερής σύμβαση, συνδέεται με μετοχές,
ομόλογα, ομολογίες, συναλλάγματα, εμπορεύματα και δείκτες. Δηλαδή, η τιμή ενός
παράγωγου προϊόντος συνδέεται με την εξέλιξη της τιμής άλλων πρωτογενών
προϊόντων. Επομένως, η αξία ενός παράγωγου προϊόντος εξαρτάται από τις
υποκείμενες κινητές αξίες (μετοχές, ομόλογα κ.λπ.) και από δείκτες. Με απλά
λόγια, όταν κάποιος επενδυτής αγοράζει ένα παράγωγο προϊόν, στην ουσία
αγοράζει την πρόβλεψη για μια μελλοντική τιμή μιας μετοχής, ομολογίας, ξένου
νομίσματος ή δείκτη.

Για παράδειγμα, ένας επενδυτής αγοράζει ένα παράγωγο προϊόν στις 10.000
δραχμές, το οποίο συνδέεται με τη μετοχή της Εθνικής και συμφωνεί να το
πουλήσει ύστερα από 3 μήνες στην τιμή των 12.000 δραχμών. Η υποκείμενη αξία σ’
αυτή την περίπτωση είναι η μετοχή της Εθνικής Τράπεζας. Το ίδιο θα μπορούσε να
γίνει, λόγου χάρη, με τον δείκτη FTSE/ASE-20 του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών.
Σ’ αυτή την περίπτωση, ο επενδυτής έχει συνδέσει το παράγωγο προϊόν με έναν δείκτη.

Αν και σε πρώτη φάση το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών και τα παράγωγα
προϊόντα δεν αναφέρονται στον απλό και μικρό αποταμιευτή, εντούτοις, η
λειτουργία τους στην Ελλάδα επηρεάζει εμμέσως, τόσο τις αποδόσεις του όσο και
τον κίνδυνο των άλλων επενδύσεών του.

Κατ’ αρχήν, με τα παράγωγα προϊόντα, καθώς προκαθορίζονται οι τιμές αγοράς και
πώλησης συμβολαίων με μετοχές και δείκτες, εξασφαλίζονται κάποια κέρδη, τα
οποία κινούνται σε ορισμένα όρια. Επειδή τα παράγωγα προϊόντα είναι
ανταγωνιστικές μορφές επένδυσης με τις μετοχές, ενώ ταυτόχρονα συνδέονται με
αυτές, θα οδηγήσουν σε πιο περιορισμένες μεταβολές των τιμών στο Χρηματιστήριο
Αξιών Αθηνών.

Οι περιορισμένες μεταβολές στις τιμές των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αξιών
Αθηνών οδηγούν σε μείωση του κινδύνου των επενδύσεων στην οδό Σοφοκλέους,
κυρίως για τους μικροεπενδυτές. Δηλαδή, αναμένεται να αποτελέσουν παρελθόν τα
πρόσφατα έντονα σκαμπανεβάσματα στις τιμές των μετοχών και του γενικού δείκτη.

Ταυτόχρονα, η μείωση των έντονων διακυμάνσεων στις τιμές των μετοχών αποτελεί
δείγμα ώριμης αγοράς. Έτσι, από τη μία τα παράγωγα προϊόντα που είναι πολύ
διαδεδομένα στις διεθνείς αγορές και από την άλλη η ώριμη αγορά της οδού
Σοφοκλέους, θα κάνουν πιο γνωστή την ελληνική αγορά στους ξένους επενδυτές.
Αυτό αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε νέες εισροές ξένων κεφαλαίων και σε νέα
άνοδο των τιμών των μετοχών.

Παράλληλα, οι χρηματιστηριακές εταιρείες, οι τράπεζες και τα αμοιβαία
κεφάλαια, που μπορούν να παίρνουν μέρος στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, θα
αναπτύξουν νέα προϊόντα, τα οποία θα βασίζονται σ’ αυτή την καινούργια αγορά.
Έτσι, αναμένεται ότι θα εμπλουτιστεί με νέα προϊόντα η υπάρχουσα γκάμα των
αποταμιευτικών και επενδυτικών προγραμμάτων που προσφέρονται, κυρίως, στους
απλούς αποταμιευτές και μικρούς επενδυτές.